MOOCs en open education kunnen het hoger onderwijs veranderen

moocs
Massive Open Online Courses (MOOCs) zijn online cursussen, een vorm van online onderwijs, van vooral (buitenlandse) universiteiten die vrij toegankelijk zijn in de zin dat er geen toegangseisen en kosten zijn. Ze hebben geen limiet wat betreft het aantal deelnemers (vandaar ook massive) en ondanks dat ze door hoger onderwijsinstellingen aangeboden worden kan iedere geïnteresseerde er aan meedoen maar krijg je geen studiepunten. MOOCs zijn geen (deel van een) opleiding en ze maken daarmee dus per definitie geen onderdeel uit van het reguliere onderwijs van die onderwijsinstelling.

Maar MOOCs en open education – alle onderwijsactiviteiten die toegankelijk zijn voor het brede publiek – zijn succesvol gebleken bij dat brede publiek. Zeer succesvol zelfs. Het zijn namelijk niet alleen de hoger onderwijsinstellingen die ermee aan de slag zijn gegaan. Particuliere initiatieven zoals o.a. de Kahn AcademyTED Education en Coursera leggen niet alleen de lat hoog maar laten vooral zien dat er alternatieven zijn voor de traditionele vormen van onderwijs.

Dat ‘traditionele’ onderwijs in de onderwijsinstellingen gaat natuurlijk ook met hun tijd mee. Afstandsleren, blended learning, flipped classrooms, er zijn vele ontwikkelingen gaande om nieuwe vormen van onderwijs toe te passen in Nederland (en daarbuiten). En met MOOCs wordt er door onderwijsinstellingen geëxperimenteerd en geconcurreerd met die alternatieven.

Het succes van en de interesse in MOOCs heeft vooral te maken met het toegankelijkheid. Open online onderwijs bereikt potentieel veel meer mensen die niet perse verbonden zijn aan een onderwijsinstelling. Mensen kunnen op basis van hun interesse deelnemen aan een MOOC en alle lessen zijn online te bekijken. Mits door experts gegeven en ondersteund door goed onderwijsmateriaal kunnen deelnemers thuis – met een eigen planning – de stof doornemen. Natuurlijk, het feit dat het gratis is maakt ook deel uit van de populariteit maar wat voor impact hebben MOOCs en open education op dat reguliere onderwijs? Welke kansen biedt het en welke risico’s kan het opleveren?

In Nederland
Enkele universiteiten zijn in navolging van hun buitenlandse collega’s ook voorzichtig begonnen met MOOCs. Daar zal zeker interesse voor zijn – de kracht van gratis onderwijs valt niet te onderschatten – maar wat moet dat reguliere onderwijs er mee? Trekt (het aanbieden van) een MOOC extra en nieuwe studenten naar het reguliere onderwijs van die onderwijsinstellingen? Is dat voldoende of komt dat reguliere onderwijs ook onder druk te staan? Hoe lang nog voordat een particuliere aanbieder van onderwijs een onderwijsprogramma aanbiedt dat bestaat uit online cursussen van anderen?

Het zijn vragen en gedachten die vooral speculeren over wat het hoger onderwijs met MOOCs en open education zou kunnen doen. En waar ik door geïntrigeerd raakte dankzij een Google Hangout videointerview die collega Erik Hulsken met Windesheim CvB-lid Jan Willem Meinsma had over innovatie en MOOCs in het hoger beroepsonderwijs.

In dat interview schetst Meinsma o.a. de potentiële bedreiging van externe onderwijsaanbieders die met onderwijscontent van anderen programma’s kunnen aanbieden waarbij ze zelf alleen de toetsing verzorgen. Maar ook de centrale rol die een ministerie van OCW zou kunnen (moeten?) spelen in het aanbesteden van online onderwijsprogramma’s bij hoger onderwijsinstellingen en daar het bekostigingsstelsel op aan te passen. Om op die manier de kwaliteit te kunnen borgen maar ook antwoorden te vinden op de vragen wie online onderwijs moet ontwikkelen, wie dat het beste kan toetsen en wie het daadwerkelijk moet geven.

Hij voorziet ook twee scenario’s van specialisaties bij bestaande opleidingen. Een scenario en keuze om je op de kennis te focussen. Met grote ontwikkelkracht, samen met lectoren, focussen op het ontwikkelen, inrichten en geven van online onderwijsprogramma’s. Maar ook een scenario en keuze voor opleidingen om te focussen op studenten met intensieve begeleiding, onderwijscontent – van anderen!- op maat zonder daadwerkelijk zelf te doceren.

Of het Nederlandse stelsel van hoger onderwijs zo radicaal kan veranderen vraag ik me af. Maar het zijn ideeën die goed passen bij de blended learning ontwikkelingen die nu al gaande zijn in het onderwijs. De druk die gratis MOOCs, vrij beschikbare weblectures en al die open education initiatieven kunnen leggen op dat onderwijsstelsel is zeker niet fictief. MOOCs en open education kunnen niet alleen het hoger onderwijs veranderen, ze gaan dat ongetwijfeld ook doen.

Ik ben wel heel benieuwd hoe ze dat gaan doen.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (5) Write a comment

  1. Pingback: Dé (Hoger) Onderwijsdagen 2013 #owd13 | Vakblog

  2. Pingback: MOOCs en open education kunnen het hoger onderw...

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top