Open Access Week 2013: deel jij ook jouw kennis?

open access week 2013

Ik ben een groot voorstander van het actief delen van kennis en anderen toegang geven tot de kennisproducten die jij gemaakt hebt. Ongeacht of je dat nu op kleine schaal doet, door bijv. te bloggen en je zelfgemaakte foto’s vrij te geven onder een Creative Commons licentie of dat je dat op grote schaal doet door je wetenschappelijke boeken en onderzoeksinformatie op basis van open access beschikbaar te maken. Ik geloof dat je het beste kunt leren en zelf kennis kunt vergaren door verder te bouwen op de kennis van anderen en dat begint voor mij met het besef dat je je eigen kennis ook moet delen met anderen.

De internationale Open Access Week, die dit jaar voor de zevende keer wordt georganiseerd, richt zich vooral op het bevorderen van de bekendheid en bewustwording rondom open access tot wetenschappelijke informatie. In meer dan 100 landen, waaronder Nederland, worden in deze week dan ook vele activiteiten georganiseerd door hoger onderwijsinstellingen die de verschillende aspecten van open toegang tot onderzoeksresulaten toelichten.

open access journals via browzineDaar zitten heel veel praktische activiteiten tussen om best practices te laten zien. Om te laten zien waar je zelf informatie kunt halen. Met tips over waar je open access wetenschappelijke tijdschriften kunt vinden (de Directory of Open Access Journals bijvoorbeeld), overzichtsites met (alle) institutionele repositories van onderwijs- en onderzoeksinstellingen, een uitleg over SHERPA/RoMEO waar je voor zeer veel uitgevers en tijdschriften informatie kunt vinden over hun copyright beleid of zustersite SHERPA/JULIET met informatie over open access beleid van onderzoeksfinanciers.

Maar de meeste aandacht gaat, zowel binnen de OA Week als daar buiten, nog steeds naar voorlichting over waarom open access belangrijk is, wat het oplevert en vooral waarom een ieder zich aangesproken zou moeten voelen. Want zo vanzelfsprekend is het ook na al die jaren nog niet om je kennis(producten) te delen met anderen.

Er speelt veel mee natuurlijk. Vaak wordt er eenvoudigweg niet eens over nagedacht om resultaten te delen. Of is het (te) veel moeite om het zelf naar buiten te (laten) brengen. En of je het nu bescheidenheid noemt of niet, het is ook wel spannend om de hele wereld te laten meekijken. Wat zou een ander ervan vinden en is het wel goed genoeg? Plus, het beeld heerst nog steeds dat gratis informatie minder betrouwbaar is dan informatie waar je voor moet betalen. En zouden anderen eigenlijk niet moeten betalen voor mijn inspanningen voordat ik mijn kennis deel?

Ook in de hogeschool waar ik werk gaat dat allemaal niet vanzelf. Op de uitgangspunten zijn we het allemaal wel met elkaar eens: kennisproducten die we zelf produceren moeten minimaal ter beschikking komen voor onszelf en het eigen onderwijs versterken. En idealiter zou de buitenwereld mee moeten kunnen profiteren.

Maar desondanks zijn we al ruim een jaar bezig om deze uitgangspunten om te zetten naar een publicatiebeleid. Hierin staat wat we willen bereiken maar ook hoe we dat moeten gaan doen. Dat we zoveel mogelijk afstudeeropdrachten van studenten willen opnemen in de HBO Kennisbank. Maar ook dat het betekent dat we dit samen met alle opleidingen moeten gaan stimuleren. En dat heeft consequenties voor afstudeerreglementen en afspraken met organisaties/bedrijven die opdrachten aanbieden voor afstudeerders. We willen onderwijsmateriaal en studieboeken, door onze medewerkers geschreven, vrij toegankelijk maken voor alle eigen studenten en medewerkers. Maar dat betekent minimaal dat er afspraken gemaakt moeten gaan worden met medewerkers die nu studieboeken door educatieve uitgevers laten uitgeven. En natuurlijk moet het publicatiebeleid voorzien in het (open access) beschikbaar maken van de onderzoekspublicaties van onze onderzoekers. Maar daar moeten we letten op soms complexe auteursrechtelijke vraagstukken en erkennen dat het ook niet altijd haalbaar of wenselijk zal zijn.

Dus daar zijn we gesprekken en discussies over aan het voeren. Want je kunt het wel eens zijn met het principe maar het wordt toch soms een ander verhaal als je de consequenties aan den lijve gaat ondervinden. En dan maakt het niet uit of je een student, docent of onderzoeker bent. Er zijn altijd wel redenen, hindernissen, te vinden om je kennis en je kennisproducten niet te delen. De vraag is of je genoeg in het principe gelooft om verder te kijken dan de beren op je weg. Of je je wilt inspannen om ondanks de bezwaren alsnog je kennis te delen.

En dan is open access of kennis delen helemaal niet voorbehouden aan hoger onderwijsinstellingen. Het geldt voor ons allemaal. Niet alleen toevallig deze week maar het hele jaar door.

Dus wees niet te bescheiden, staar je niet blind op de redenen om het niet te doen maar deel ook jouw kennis met anderen.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (6) Write a comment

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top