Content delen via social media: een combinatie van auteursrecht en gezond verstand

social media auteursrechtWat mag ik met content van anderen op social media en wat mogen anderen met content van mij? Zo vat ik maar even de diverse vragen samen die ik de laatste tijd voorbij zag komen. Vragen over wel of niet toestemming nodig hebben om andermans tweets op je site te zetten (nee, mits je de embedtool van Twitter gebruikt en zelfs dan nog kun je tweets nauwelijks als auteursrechtelijk beschermde werken beschouwen) maar ook vragen over het auteursrecht op je zelfgemaakte foto’s op Facebook.

Om maar bij de laatste te beginnen kan ik heel kort zijn want auteursrecht is gewoon ook van toepassing op alle werken die je op social media zet. Ook al zou je anders kunnen denken als je ziet hoe anderen soms met jouw content (of jouw mening) omgaan.

Toch even een kleine introductie auteursrecht
Het auteursrecht is het uitsluitend recht van den maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld. Dat is artikel 1 van de Auteurswet en het zegt eigenlijk heel simpel dat als jij een werk maakt jij het exclusieve recht hebt om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen. Niemand anders mag dit vervolgens opnieuw openbaar maken (publiceren) of kopiëren. Exclusief is exclusief.

Jij geeft een licentie aan de ander
Omdat jij de rechthebbende bent van de teksten, foto’s of filmpjes die je op sociaalnetwerksites ben je dus ook de enige die Google+, Facebook, LinkedIn of Twitter toestemming kan geven om die content te gebruiken of te tonen binnen de grenzen van de site. En dat is precies wat je doet op het moment dat je een account aanmaakt bij één van die sites en voorbij die lappen tekst van de algemene voorwaarden en andere reglementen klikt. Zonder uitzondering hebben ze namelijk allemaal in de voorwaarden opgenomen dat je ze een uitgebreide gebruikslicentie geeft voor jouw content. Jij behoudt je auteursrecht maar de sociaalnetwerksite mag – afhankelijk van de precieze verwoording in de voorwaarden – vrijelijk gebruik maken van wat jij daar plaatst. Twitter heeft het bijvoorbeeld zo in hun voorwaarden staan maar de anderen bevatten vergelijkbare formuleringen.

You retain your rights to any Content you submit, post or display on or through the Services. By submitting, posting or displaying Content on or through the Services, you grant us a worldwide, non-exclusive, royalty-free license (with the right to sublicense) to use, copy, reproduce, process, adapt, modify, publish, transmit, display and distribute such Content in any and all media or distribution methods (now known or later developed).

Dat wil echter niet zeggen dat je alle *gebruikers* van de social media netwerken toestemming hebt gegeven. Toegegeven, sommige sociaalnetwerksites rekken de grenzen steeds verder op maar het basisidee blijft dat je content alleen vrij gebruikt mag worden binnen de virtuele muren van het netwerk. Het is sterk gekoppeld aan de functionaliteiten want het stelt gebruikers in staat om op Facebook en Google+ je berichten, foto’s en filmpjes te delen met je eigen vrienden binnen het netwerk. Of om tweets te retweeten naar je eigen volgers toe.

Oftewel, als jij iets op Twitter, Facebook, Google+ of welk netwerk dan ook iets van jezelf plaatst, dan mogen anderen dat gebruiken binnen hetzelfde netwerk. Net zoals jij content van anderen mag gebruiken binnen dat netwerk. Je mag tweets en foto’s retweeten en zelfs met de Twitter embedtool op je eigen site zetten omdat het feitelijk dan niet het netwerk verlaat. Maar je mag geen foto’s uit tweets halen en op Facebook, Instagram of Pinterest zetten. Net zo min als dat je Facebook foto’s van anderen mag twitteren.

Tenzij je ook daarvoor toestemming geeft
Nou kun je weliswaar het auteursrecht op je eigen content hebben – en een gebruikslicentie hebben gegeven aan het social media netwerk van je keuze – maar het handhaven ervan ligt wel een stuk lastiger. In de praktijk kom je er (bijna) niet achter wie jouw content gebruikt zonder jouw goedkeuring, zeker als dat niet online wordt neergezet.

In plaats van hele discussies (of rechtszaken) te voeren kun je daar beter pragmatisch mee om gaan. De basis van het auteursrecht is dat je als maker de rechten hebt maar daarmee dus ook dat je anderen toestemming kunt geven om jouw werken te gebruiken. Zet als eerste geen werken online waarvan je echt niet wilt dat iemand ze hergebruikt zonder jouw toestemming. Je kunt dat technisch niet voorkomen en dan is de beste oplossing om ze niet online neer te zetten. Als je dan wel je teksten, foto’s of videofilmpjes deelt via social media, hou er rekening mee dat anderen dat misschien willen hergebruiken. Maak bijvoorbeeld ook duidelijk dat je daar gewoon toestemming voor geeft mits ze je naam er wel bij vermelden met misschien een linkje naar je eigen site. Beter dat ze je spullen gebruiken onder je eigen voorwaarden dan dat ze stilletjes en stiekem overnemen, nietwaar? Foto’s en video’s kun je eventueel voorzien van een (klein) watermerk als je het belangrijk vindt dat mensen zich wel aan jouw voorwaarden houden.

En ben je juist iemand die (onbedoeld vanzelfsprekend) zomaar content van anderen hergebruikte? Maak er dan een gewoonte van om simpelweg de maker om toestemming te vragen want dat verhaal werkt twee kanten op. Ook al mag je zonder toestemming tweets van anderen overnemen op je eigen site of blog, het loont om het alsnog te vragen. Je voorkomt dat mensen eventueel onaangenaam verrast worden en door toestemming te vragen weet je niet alleen zeker dat je iets mag gebruiken maar laat je de maker ook weten dat je zijn of haar werk interessant vindt.

Of het nou een tweet, een bericht of een foto is, uiteindelijk zitten de meeste mensen op een sociaalnetwerksite om dingen met elkaar te delen. En net als met favoriet maken, volgen, +1 aanklikken en liken is het wel leuk als je weet wie geïnteresseerd is in jou(w content). Het kan daarmee een heel praktisch voorbeeld zijn van hoe auteursrecht ook kan werken.

Ik vind sociaal auteursrecht wel goed klinken.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (10) Write a comment

    Leave a Reply

    Required fields are marked *.


    This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

    • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
      Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
    Top