Creative Commons 4.0: een nieuwe generatie opencontentlicenties

creative commons 4.0“Die Powerpointpresentatie is voorzien van een Creative Commons licentie”, fluisterde een collega tegen me toen we twee weken geleden tijdens het KNVI congres naar een verhaal over zoekmachines luisterden. Dat klopte en gelukkig kom je dat ook steeds vaker tegen zowel bij online als offline content. Websites, foto’s, rapporten, presentaties, artikelen en natuurlijk blogs die een Creative Commons licentie gebruiken om vooraf meteen duidelijk te maken hoe jij als lezer en gebruiker die content mag hergebruiken.

Niet alle rechten voorbehouden, niet wachten tot je als maker een mailtje krijgt met een vraag of iemand (alsjeblieft) jouw werken mag gebruiken voor zijn of haar doeleinden maar duidelijk zichtbaar maken wat je er wel en dus ook wat je er niet mee mag. Het betekent dat je ook anderen kunt aanspreken als ze zich niet aan die afspraken houden. Als ze het gewoon jatten bijvoorbeeld. Natuurlijk is het niet verplicht om alles maar te delen wat je maakt maar het is goed om er even over na te denken of je een opencontentlicentie wilt meegeven met je content. Mijn blogteksten zijn bijvoorbeeld ook voorzien van een Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie (dat zie je op mijn blog onderin de rechterkolom staan) en daarmee heb je vooraf al toestemming om mijn blogteksten opnieuw te gebruiken mits je mijn naam erbij vermeld en je jouw werk ook weer deelt met anderen.

Van CC3 naar CC4
De zes verschillende Creative Commons licenties zijn tot stand gekomen met veel input, en na veel feedback, vanuit de gebruikers zelf. In december 2011 startte de eerste discussie – via een mailinglijst – over hoe de nieuwe vierde versie van de licenties eruit moesten gaan zien. Daarna volgden er diverse conceptversies waar op gereageerd kon worden maar eergisteren lanceerde Creative Commons de definitieve vierde versie van de verschillende licenties.

Welke licenties?
De essentie van alle Creative Commons licenties blijft ongewijzigd. Er blijven vier bouwblokken die onderdeel van de licentievoorwaarden kunnen zijn:

  • Naamsvermelding (BY: Attribution by)by
    Je staat anderen toe om het werk waar jij auteursrecht op hebt te kopiëren, distribueren, vertonen, en op te voeren, en om afgeleid materiaal te maken dat op jouw werk gebaseerd is – maar uitsluitend als jij vermeld wordt als maker. Deze voorwaarde zit in alle licenties;
  • Niet-commercieel (NC: Non-Commercial)nc-eu
    Anderen mogen je werk kopiëren, vertonen, distribueren en opvoeren, alsmede materiaal wat op jouw werk gebaseerd is, mits niet voor commerciële doeleinden;
  • GeenAfgeleideWerken (ND: No Derivatives)nd
    Anderen mogen je werk kopiëren, distribueren, vertonen en opvoeren mits het werk in de originele staat blijft. Het is niet toegestaan dat anderen jouw werk gebruiken als basis voor nieuw materiaal;
  • GelijkDelen (SA: Share Alike)sa-1
    Je staat anderen toe om van jouw werk afgeleid materiaal te maken onder de voorwaarde dat zij het onder dezelfde licentie vrijgeven als het originele werk. Deze voorwaarde komt uiteraard nooit samen voor met ‘GeenAfgeleideWerken’.

Op volgorde van meest ruime tot meest beperkende, zijn er dan nog steeds de volgende 6 licenties te onderscheiden. Ze hoeven niet getekend te worden door de maker of een gebruiker maar zijn toe te kennen (en te herkennen) via een logo met symbolen die de bouwblokken van de licentie aangeven.

Wat is er nieuw of anders?
Eén van de belangrijkste verschillen met de versie 3 licenties is dat de CC4 licenties nu universeel zijn. Tot nu toe werden de CC-licenties altijd aangepast aan de nationale wetgevingen. Dit ‘porteren’ gebeurde voor tientallen landen in het juridische taalgebruik voor die specifieke wetgevingen. Met de introductie van de 4.0-licenties zijn er geen ‘lokale’ versies van de licenties meer: er is nu per licentie slechts één, universele versie die begrippen en definities bevat die aansluiten bij de terminologie van de internationale auteursrechtenovereenkomsten. Wel worden de licentieteksten zelf nog vertaald in een groot aantal talen om ze beter leesbaar te maken maar inhoudelijk wordt de terminologie niet gewijzigd.

Daarnaast

  • worden databankrechten onder dezelfde voorwaarden in licentie gegeven als de auteursrechten. In versie 3 deed je als licentiegever afstand van je databankrechten maar in de 4.0-licenties breng je ze ook onder in de licentie;
  • wordt er nu duidelijker geformuleerd dat je als licentiegever afstand doet van je morele rechten, voor zover dat mogelijk is. Sommige persoonlijkheidsrechten behoud je altijd als rechthebbende en daarvan kun je geen afstand doen;
  • wordt een bestaande praktijk van naamsvermelding nu expliciet geaccepteerd in de licentie om te verwijzen naar een aparte pagina (of slide in een Powerpoint) waar de naamsvermelding(en) opgenomen is (zijn) voor de hergebruikte werken;
  • voorzien de 4.0-licenties nu specifiek in de mogelijkheid voor licentiegevers zich te distantiëren van nieuwe werken waar hun content in gebruikt is. In versie 3 kon een licentiegever al aangeven dat zijn of haar naam weggehaald moest worden bij een naamsvermelding bij een bewerking maar in versie 4 is dat uitgebreid. Een licentiegever kan zich nu distantiëren van alle werken waar zijn of haar naam bij vermeld wordt, ongeacht of het oorspronkelijke werk wel of niet bewerkt is;
  • zit er nu een hersteltermijn in de licentie ingebakken bij de ontbindende voorwaarden. In versie 3 werd de licentie permanent ontbonden als er door de licentienemer niet aan de voorwaarden werd voldaan maar in versie 4 is er een termijn van 30 dagen opgenomen waarin de licentienemer alsnog aan de voorwaarden kan voldoen. De licentie wordt dan weer van kracht mits er binnen die termijn van 30 dagen reparaties zijn gedaan;
  • is er sowieso flink aan de leesbaarheid en duidelijkheid gesleuteld van de licentieteksten.

Duizelt het je nu een beetje en heb je geen zin om al die beschrijvingen en licentieteksten te lezen? Dat is niet nodig want ook de ‘licentiekiezer‘ is bijgewerkt en verwijst inmiddels – netjes in het Nederlands – naar de Creative Commons licentie die het beste past bij hoe jij je content wil delen. Je hoeft alleen maar te kiezen of je afgeleide werken van jouw werk wel of niet wilt delen, of je daar nog een voorwaarde van gelijk delen aan wilt verbinden en of anderen jouw werk ook voor commerciële doeleinden mogen gebruiken. De wizard toont je vervolgens meteen de licentie die erbij hoort en geeft je ook de HTML code om de licentie bijvoorbeeld op je eigen website toe te voegen.

creative commons licentie kiezen

En dat ga ik nu ook maar gelijk doen om mijn versie 3 licentie op mijn blog te vervangen door een nieuwe Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 Internationaal licentie. Deel jij ook jouw content met anderen?

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (20) Write a comment

  1. Pingback: Creative Commons 4.0 – Mediatheek NHTV

  2. Pingback: Hergebruik Open educational Resources en Creative Commons | Esther Breuker

  3. Pingback: Wat mag je met de foto's van het Metropolitan Museum of Art? | Vakblog

  4. Pingback: Tweetweekoverzicht: Veel interesse in Bliyoo, Popcorn, slimme meters, Press This, NL CC-licenties en het succes van Feedly - Vakblog

  5. Pingback: Tweetweekoverzicht week 36 2015: Bindende Creative Commons-licenties, Kobo Touch 2.0, spraakgestuurd typen in Google Docs en de Wet op de vaste boekenprijs - Vakblog

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top