Lijstjesmaand: voorspellingen voor ebooks in 2014

ebooks 2014
Er zijn de afgelopen jaren vele ontwikkelingen rondom ebooks geweest waarover ik geschreven heb. Aangezien ik verwacht dat het volgend jaar niet anders zal zijn leek het me een leuk idee om eens vooruit te kijken. Wat is er al aangekondigd en krijgen we (misschien) te zien in 2014, welke ontwikkelingen zetten zich door en gaat het wel met dat hoge tempo dat we tot nu toe gehad hebben? Ik waag me aan een aantal – niet al te radicale – voorspellingen en kijk dan eind volgend jaar terug hoe het ebooksjaar er uitzag. En of ik het nog een beetje goed ingeschat had.

1. E-studieboeken of educatieve ebooks
Aan educatieve ebooks heb ik meerdere (uitgebreide) blogposts besteed en daar kan het nog alle kanten mee op. Maar dat het niet met hoog tempo zal gaan, dat weet ik wel redelijk zeker. CB zal Bookshelf blijven promoten bij de onderwijsinstellingen, individuele docenten en studenten gaan ongetwijfeld op kleine schaal experimenteren met digitale studieboeken maar hogescholen gaan absoluut niet massaal dit platform omarmen en integreren in hun ELO. Er zal in 2014 begonnen worden met diverse kleinschalige pilots bij opleidingen om te kijken hoe en of ze kunnen werken met e-studieboeken. Dat zal in sommige gevallen met Bookshelf zijn maar ik verwacht ook dat individuele uitgevers in overleg met hogeschoolbibliotheken en opleidingen met alternatieve invullingen gaan komen die beter recht doen aan de wensen (en eisen) die opleidingen hebben. Aangezien dergelijke pilots pas in september 2014 – bij de start van een nieuw schooljaar – zullen starten zal het eind 2014 nog zeker niet veel verder zijn dan nu. Maar ik laat me graag verrassen.

2. Ebooks bij de openbare bibliotheek in 2014
De openbare bibliotheek keek zelf al vooruit naar 2014 met de aankondiging van een nieuw ebookplatform die de oude e-Portal zal gaan vervangen. Dit komt (voorlopig?) naast het bestaande Nederlandstalige aanbod te staan dat via de Public Library Online aangeboden wordt. De bibliotheek belooft minstens 2000 titels beschikbaar te gaan stellen op het nieuwe platform en wil dat op korte termijn graag uitbreiden naar 5000. Ebooks van drie jaar of ouder zullen gratis te lenen zijn met een gewoon bibliotheeklidmaatschap terwijl voor titels van één tot drie jaar oud een additionele vergoeding gevraagd zal worden in de vorm van een strippenkaartmodel (18 recentere ebooks lezen voor € 20). Voor titels die minder dan één jaar oud zijn zal door leden per uitlening een klein bedrag moeten worden betaald.

Ook bij dit aanbod gaat het weer om streaming ebooks en hoewel ik denk dat je die wel succesvol kunt aanbieden in een goede app – de VakantieBieb app van de bibliotheken zelf is daar ook het bewijs voor – ben ik helaas wat skeptischer over hoe het nieuwe platform gebruikt gaat worden als dat alleen als website beschikbaar komt. Nederlanders blijven Nederlanders en dus verwacht ik een redelijk goed gebruik van de titels die gratis bij een bibliotheeklidmaatschap komen. Het ebookpluspakket zal echter een ongekend fenomenaal pakket met titels moeten bevatten willen leden daar bovenop hun lidmaatschap nog eens 20 euro voor gaan betalen en dat lijkt me een enorme lastige uitdaging gezien de leeftijd van die titels. Ze zijn al minstens 1 jaar oud en er zal dus geen recente bestseller tussenzitten, terwijl alle titels die bijna 3 jaar oud zijn eind 2014 moeten doorschuiven naar het gratis pakket en je die mijns inziens daarom ook moet mijden.

Ook zal de bibliotheek een goed verhaal moeten hebben waarom er – met een miljoen ereaders in omloop – geen mogelijkheid bestaat titels, waarvoor betaald moet worden, op ereaders te kunnen lezen. Angst van uitgevers voor kopieren is een issue maar niet eentje die je als reden naar je klanten kunt geven. Leuk of niet, in Nederland is het eenvoudig om ebooks uit illegale bron te verkrijgen en zal de bibliotheek een heel goed verkooppraatje moeten bedenken om een doelgroep aan te boren die niet alleen wil betalen voor (iets) oudere ebooks maar ook accepteert dat het niet via een ereader gelezen kan worden.

De VakantieBieb app zal in 2014 zeer populair blijven – terecht – maar ook veelvuldig vergeleken worden met (de mogelijkheden van) het nieuwe platform. Als die geen bijbehorende app krijgt dan voorspel ik een gemiddeld succes voor de gratis titels en een falen van het model met ebookpluspakket. Maar ook hier ben ik bereid verrast te worden door hongerige digitale lezers die minder hechten aan content voor hun ereaders dan ik denk.

3. Streaming ebooks in een ‘Spotify voor ebooks’ in Nederland
Ja, ook dit was al aangekondigd natuurlijk door uitgeverijen WPG en Lannoo en ik verwacht dat – wellicht door het ebookplatform waar de bibliotheek mee gaat komen – meer uitgeverijen in Nederland zullen gaan kijken om hun titels via één platform aan te bieden voor een vast bedrag per maand. Ik durf wel te voorspellen dat in Amerika meerdere uitgeverijen zullen gaan aanhaken bij bestaande initiatieven van Oyster en Scribd ook al kijken ze, op Harper Collins na, tot nu toe vooral de kat uit de boom. In Nederland zal het volgend jaar zeker zo’n vaart nog niet lopen maar gaan we denk ik wel een eerste (test)versie zien van een dergelijke dienst. Mits WPG Uitgevers daar nog wel de mensen voor heeft natuurlijk.

4. Vaker rechtstreeks ebooks verkopen aan klanten door uitgeverijen
Het ideale businessmodel om ebooks te verkopen bestaat niet en ook al lijkt het haaks te staan op een Spotify voor ebooks, geen enkele uitgeverij gaat al haar eieren in een gezamenlijk digitaal boodschappenmandje stoppen. En dus zul je vooral in het buitenland maar ook in Nederland meer initiatieven gaan zien van uitgeverijen die op hun eigen websites en/of via apps hun eigen ebooks gaan verkopen. Niet alleen meer via Bol en andere ebookwinkels maar ook rechtstreeks zelf de ePubs aanbieden. Het zou me zelfs niet verbazen als uitgeverijen met hun eigen Spotify’s met ebooks gaan komen en op die manier de markt versplinteren.

5. Vaker rechtstreeks ebooks distribueren door zelfstandige auteurs: meer self-publishing
Het grootste voordeel van ebooks (en internet) is dat je minder afhankelijk bent van een uitgever om je boeken uit te geven en te verkopen. En als er één categorie is die geen enkel probleem heeft met het bedenken van een strategie voor ebooks aan de man brengen, dan is het wel de self-publishing categorie. In Amerika zijn daar via Amazon al bijzonder interessante titels verschenen en in Nederland wil Bol hetzelfde bereiken met Brave New Books. Over de kwaliteit van het aanbod kun je flinke discussies hebben maar de groei in kwantiteit staat in 2014 niet ter discussie.

6. De eerste stappen met Big ebook Data in 2014
Verkoopcijfers van ebooks zijn leuk en aardig maar er zijn veel meer cijfers te halen als je klanten digitale boeken op digitale apparaten lezen. Of het nou ereaders van Amazon of Kobo zijn of de streaming ebookplatforms, er is een enorme hoeveelheid data over leesgedrag van die ebooks beschikbaar. En dan is het niet interessant wat jij als klant leest maar wel hoe een specifieke ebooktitel gelezen wordt. Hoeveel procent van lezers lezen dat ebook uit? Waar haken ze af en valt hieruit af te leiden waarom ze afhaken? Is een boek te dik, heeft het te lange hoofdstukken of komt men niet langs het eerste hoofdstuk?

Dat kan waardevolle informatie voor zowel de uitgever als auteur zijn en in Amerika gaan Amazon, Barnes and Noble, Oyster en Scribd hier ook mee aan de slag. Ook dat zal in Nederland met een minder hoog tempo gaan, en uitgeverijen zullen huiverig zijn zich met het creatieve proces te bemoeien van hun auteurs, maar het is voor de uitgevers zelf minstens net zo interessant. Een redacteur kan, behalve op inhoud en grammatica, met behulp van dit soort gegevens ook betere feedback geven naar auteurs over wat werkt en wat minder werkt. Nu zijn ebooks vooral digitale varianten van hoe de fysieke boeken er uitzien maar er is geen enkele reden waarom er niet geëxperimenteerd kan worden met andere vormen van ebooks uitgeven. Verschillende plotlijnen die de lezer langs een andere volgorde van hoofdstukken leidt bijvoorbeeld met verschillende eindes. Of een ebook ‘opknippen’ in meerdere goedkopere ebooks waarbij het verhaal meer een feuilleton vorm krijgt. Bepaald geen nieuw idee maar eentje die je nog maar nauwelijks tegenkomt bij ebooks. Met Big ebook Data zou je kunnen ontdekken wat wel en wat niet werkt. Hopelijk gaan we daar de eerste stapjes in zien in 2014.

7. Meer hoop dan voorspelling: er wordt meer geëxperimenteerd met lagere prijzen in 2014
Wekelijks vliegen de mailtjes met acties me om de oren heen. Bij Amazon, Kobobooks en Google Play Books zijn met grote regelmaat ebooks in de aanbieding en kun je voor enkele euro’s ebooks kopen. Engelstalige ebooks zijn sowieso meestal stukken goedkoper dan hun papieren tegenhangers en ik hoop/voorspel dat in 2014 eindelijk ook enkele Nederlandse uitgevers beseffen dat je een prijsbeleid voor ebooks niet moet baseren op die van papieren ebooks. Ebooks worden niet gekocht door boekenliefhebbers die enkele euro’s willen besparen maar door ebookliefhebbers die slechts enkele euro’s willen uitgeven.

Als ik de Nederlandse ebookprijzen had moeten betalen voor de Engelstalige SF ebooks die ik in 2013 gekocht heb dan was ik ruim drie keer meer geld kwijt geweest. En dus had ik natuurlijk maar een derde van dat aantal titels gekocht. In plaats daarvan kan ik nu de verleiding niet weerstaan van een goede sale en heb ik begin van deze maand weer 10 SF ebooks gekocht, ook al weet ik dat ik er in 2014 echt nog niet aan toekom ze te lezen. Ik wil best impulsief Nederlandse ebooks kopen maar dan zal er echt wat aan die prijs moeten gebeuren. En dat begint met het besef dat het product ebook een ander prijsbeleid vereist dan het product boek.

8. De vraag naar en verkoop van ebooks groeit nauwelijks in 2014
Een tegenstrijdige voorspelling? Ik denk het niet want de markt voor ereaders raakt verzadigd in Nederland. Er zijn er inmiddels een miljoen van in omloop en die zijn grotendeels gevuld met genoeg ebooks uit illegale bron om drie mensenlevens te kunnen lezen. De doelgroep van vrijetijdslezers-met-ereader is nauwelijks meer te bedienen door de Nederlandse uitgevers. Tablets en smartphones rukken nog steeds op maar alle onderzoeken lijken aan te tonen dat ze steeds minder voor lezen gebruikt worden en maar nauwelijks door veellezers gebruikt worden. In Amerika heeft Sony zich al teruggetrokken uit de ereadermarkt en ik denk dat volgend jaar hetzelfde zal gebeuren in Europa.

Ik schat in dat Kobo in 2014 ook niet meer met meerdere nieuwe modellen ereaders aan komt zetten (dat zou goed voor mijn portemonnee zijn) en zich ook iets meer gaat focussen op hun Arc range aan tablets. Dat alles zal er voor zorgen dat er absoluut veel vraag zal blijven naar vooral nieuwe ebooktitels maar dat die vraag – en dus verkoop – min of meer gelijk zal zijn aan die van 2013.

9. Het is erop of eronder voor de boekhandel in 2014
OK, deze voorspelling gaat niet per se over ebooks maar ik neem de boekhandels mee omdat ik te weinig boekhandels zie vernieuwen in een tijdperk waarin ebooks een steeds groter wordend deel van hun omzet doen verdampen. Natuurlijk is het lastig opboksen tegen Bol en Bruna die zowel fysieke boeken als ebooks met enkele muisklikken bij je (digitale) voordeur afleveren. Natuurlijk is het niet eenvoudig om nieuwe diensten te bedenken die juist gebruik maken van de mogelijkheden van ebooks. Maar ik krijg zo’n enorme jeuk bij landelijke campagnes als de Boekenweek, Kinderboekenweek en Nederland Leest waarbij het alleen maar lijkt te gaan om het vastklampen aan de laatste boekenstrohalm. En sorry maar mij als boekenliefhebber proberen te overtuigen met goedbedoelde spontane acties als Steun je boekwinkel levert de tegenvraag op wat de boekwinkel zelf doet om mij als klant te behouden.

Ik steun boekhandels die met hun tijd meegaan en innoveren. Die nieuwe – soms totaal niet boekgerelateerde- diensten bedenken, voor bijzonder locaties kiezen of zich specialiseren in die categorieën fysieke boeken die zich minder goed lenen om te digitaliseren (kinderboeken, architectuur enz) en juist optimaal lenen voor goede dienstverlening als het gaat om advies. Kortom, die zoeken naar wat anno 2014 de toegevoegde waarde is van een boekhandel t.o.v. Bol en Bruna en alle ebookontwikkelingen. En die snappen dat het dan vooral gaat om het persoonlijke contact met hun klanten. Ik ben dit jaar in boekwinkels geweest die van mij morgen mogen verdwijnen en ik ben in boekwinkels geweest waarvan ik hoop en verwacht dat ze er over 10 jaar nog zullen zijn.

En in 2014 wordt het kaf van het koren gescheiden.

@foto: DonkeyHotey via photopin Creative Commons

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (13) Write a comment

  1. Pingback: Lijstjesmaand: voorspellingen voor ebooks in 20...

  2. Pingback: Over geografische beperkingen en het prijsbeleid van ebooks | Vakblog

  3. Pingback: Lijstjesmaand: wat gebeurde er (niet) in 2014 met ebooks - Vakblog

  4. Pingback: Tweetweekoverzicht: Groene Boekje, Open Access, Tom Kabinet, slechte wachtwoorden en het auteurscontractenrecht - Vakblog

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top