Zoeken naar afbeeldingen met een Creative Commons licentie in Google Afbeeldingen

google afbeeldingen gebruiksrechten
Nog steeds is Google Afbeeldingen één van de meestgebruikte bronnen om afbeeldingen of foto’s vandaan te halen voor gebruik in een presentatie, blogpost of het opleuken van een website. Het probleem is natuurlijk dat de overgrote meerderheid van afbeeldingen en foto’s die je op die manier vindt helemaal niet zo maar opnieuw gebruikt mag worden. Als ik lees over problemen, rechtszaken of sommaties tegen website-eigenaren over het verkeerd gebruik van auteursrechtelijk beschermde foto’s dan zoek ik altijd naar de woorden ‘Google Afbeeldingen’ in die tekst want het is simpelweg te makkelijk om hiermee de fout in te gaan.

In 2009 voegde Google een handige mogelijkheid toe om te kunnen zoeken op afbeeldingen en foto’s die voorzien zijn van een (Creative Commons) gebruikslicentie. Dat deden ze – goed verstopt helaas – als optie bij het geavanceerd zoeken. En ook al was het een zeer nuttige functionaliteit, ik weet zeker dat er maar weinig gebruik werd/wordt gemaakt van geavanceerd zoeken in Google Afbeeldingen. Waarbij Google trouwens zelf ook haar uiterste best lijkt te doen om geavanceerd zoeken te ontmoedigen want het is inmiddels al een zoekactie op zich geworden om de link naar geavanceerd zoeken terug te vinden.

Maar daar stoorde (kennelijk) ook Lawrence Lessig zich aan. Hij is één van de mede-oprichters van Creative Commons die Google liet weten om het zoeken op afbeeldingen met een duidelijk gebruiksrecht beter zichtbaar te maken. Waar door Google ook op gereageerd werd door een nieuw filter gebruiksrechten toe te voegen aan de zoekhulpmiddelen die je na het uitvoeren van een zoekactie te zien krijgt.

Daar waar je dus bij geavanceerd zoeken vooraf al kunt filteren op één van de gebruikslicenties kun je nu dus ook achteraf je zoekresultaten beperken tot alleen die afbeeldingen met een dergelijke licentie.

  • Niet gefilterd op licentie is de standaardinstelling en geeft dus alle resultaten weer, ongeacht of Google wel of niet een licentie herkent;
  • Gelabeld voor hergebruik verzamelt feitelijk alle zes de Creative Commons licenties: de NaamsvermeldingNaamsvermelding-GelijkDelenNaamsvermelding-NietCommercieelNaamsvermelding-NietCommercieel-GelijkDelenNaamsvermelding-GeenAfgeleideWerken en Naamsvermelding-NietCommercieel-GeenAfgeleideWerken;
  • Gelabeld voor commercieel hergebruik verzamelt de drie Creative Commons licenties die commercieel gebruik toestaan (Naamsvermelding, Naamsvermelding-GelijkDelen en Naamsvermelding-GeenAfgeleideWerken);
  • Gelabeld voor hergebruik, inclusief aanpassing komt overeen met de vier Creative Commons licenties die afgeleide werken toestaan (Naamsvermelding, Naamsvermelding-GelijkDelen, Naamsvermelding-NietCommercieel en Naamsvermelding-NietCommercieel-GelijkDelen);
  • Gelabeld voor commercieel hergebruik, inclusief aanpassing is vergelijkbaar met de twee CC-licenties die dit gebruik niet uitsluiten: Naamsvermelding en Naamsvermelding-GelijkDelen.

Hoewel het op zich een mooie ontwikkeling is dat de mogelijkheid om te filteren op gebruiksrechten beter zichtbaar is geworden, geeft het wel een schijnzekerheid als je daar gebruik van maakt en daaruit de conclusie trekt dat je een in Google Afbeeldingen gevonden foto ook daadwerkelijk kunt hergebruiken voor je eigen doel.

Ten eerste is de door Google gebruikte indeling in gebruiksrechten niet één op één te herleiden naar een specifieke gebruikslicentie die daadwerkelijk aan zo’n gevonden foto hangt (welke licentie hoort er nu bij een foto die je zou willen gebruiken?). Google benadrukt zelf ook in hun documentatie dat je moet verifiëren in welke mate de licentie ook klopt voordat je een afbeelding hergebruikt.

Nog belangrijker is dat het totaal niet te achterhalen is hoe Google de gebruiksrechten van geïndexeerde afbeeldingen en foto’s herkent en indeelt in de bovengenoemde categorieën. Losse afbeeldingen en foto’s op een website zijn zelf als bestand niet gemarkeerd met een licentie en dat zal in bijna alle gevallen op het niveau van de website of webpagina gedaan zijn. Een website kan voorzien zijn van een Creative Commons licentie maar dat wil meestal niet zeggen dat alle afbeeldingen op die site ook onder een Creative Commons licentie te gebruiken zijn. Mijn eigen blog is daar zelf een prima voorbeeld van: mijn teksten zijn voorzien van een Naamsvermelding-GelijkDelen licentie maar een groot deel van de door mij gebruikte foto’s heb ik zelf met een CC-licentie overgenomen van anderen. Die kun je niet van me overnemen onder de licentie die ik op mijn blog heb gezet want ik ben niet de rechthebbende van die foto’s.

Oftewel, het is leuk dat je nu kunt filteren op gebruiksrechten maar denk vooral niet dat de zoekgigant al het werk voor je gedaan heeft. Vind je een afbeelding of foto die je wilt gebruiken op je blog of website, klik dan door naar de website waar die afbeelding/foto op te vinden is en kijk of je daar duidelijk omschreven een gebruikslicentie of andere vorm van toestemming aantreft die overeenkomt met het doel waarvoor jij het wilt gebruiken. Kun je dat niet vinden op die site of webpagina, dan mag je aannemen dat je die afbeelding/foto niet zo maar mag gebruiken.

Zoek dan verder of stuur een mail naar de eigenaar van de site om alsnog toestemming te vragen. Bedenk dat, tenzij de afbeeldingen of foto’s in het publiek domein thuishoren, beeldmateriaal op websites gewoon auteursrechtelijk beschermd is en dat je dus eigenlijk dat materiaal jat als je niet de moeite neemt te controleren of je toestemming hebt om het te mogen gebruiken.

En dat bij eventuele problemen met verkeerd gebruik Google je geen garantie of hulp zal bieden. Of het moet zijn om te googelen op juridische bijstand ;-)

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (14) Write a comment

  1. ook voor deze vakblog ben ik je zéér dankbaar, Raymond! beetje laat, maar je weet ‘t : beter laat …

    Reply

  2. Pingback: Waarom studenten moeten bloggen - Elja Daae

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top