Ebooks lenen en lezen bij de bibliotheken: een eerste indruk

ebooks bibliotheken

Vandaag was dan het moment waarvan bijna niemand gedacht had dat het echt zou komen. De bibliotheken hebben de afgelopen jaren met diverse ebookdiensten geëxperimenteerd, zoals de Lees Meer-campagne waarin streaming ebooks tijdelijk gratis beschikbaar waren en de VakantieBieb app die inmiddels al enkele edities – ook weer tijdelijk – een nieuw aanbod van ebooks heeft, maar dat zou allemaal moeten leiden naar een landelijk ebookplatform voor alle bibliotheekleden om ebooks te kunnen lenen en lezen via de openbare bibliotheken.

Dat ging allemaal niet zonder hobbels. Ebooks uitlenen bleek niet mogelijk via de leenrechtexceptie en de bibliotheken moesten daarom van minister Bussemaker gaan onderhandelen met de uitgevers en licenties afsluiten om hun ebooks te kunnen uitlenen. Ook werd het een beetje (erg) onoverzichtelijk met meerdere verschillende ebookdiensten en bijbehorende apps en zal ik maar niet weer beginnen over de mogelijkheid ebooks te kunnen downloaden voor die miljoen ereaders die in Nederland verkocht zijn. De bibliotheken gaan voor streaming ebooks. En ze moeten ook wel van de uitgevers om van DRM problematiek nog maar niet te spreken want gedownloade ebooks zijn wat lastig aan een uitleentermijn te onderwerpen.

Maar de bibliotheken zijn de onderhandelingen aangegaan en zijn tot licentieafspraken gekomen waarbij er voor elk uitgeleend ebook een bedrag betaald wordt aan de uitgever. Bij boeken van minder dan drie jaar is dat 36 cent per keer dat een ebook wordt uitgeleend. Voor boeken van tussen de drie en vier jaar oud krijgen uitgevers 24 cent en daarna wordt 12 cent betaald, meldt NU.nl. VBK Uitgevers en WPG Uitgevers doen, samen met enkele kleinere uitgevers, mee om tot een aanbod van 5000 titels te komen waarmee vandaag het nieuwe platform in gebruik werd genomen door minister Bussemaker.

Beginnen met inloggen
Ondanks de lovende woorden van de minister leek het me toch een beter idee om zelf ook dat platform eens goed te bekijken. Dat viel, dankzij opstartproblemen nog niet mee want vooral het registreren van een account ging moeizaam ook al beloofde het persbericht (PDF) dat leden zich eenvoudig online konden registreren met hun bibliotheekpas. De truc bleek uiteindelijk te zijn om bij het inlogscherm de eerste keer – en eenmalig – in te loggen met het pasnummer en de bijbehorende pincode. Daarna word je gevraagd om een account aan te maken met een mailadres als inlognaam en zelf te kiezen wachtwoord die je (vanzelfsprekend) moet activeren met een linkje die je gemaild wordt. Hiermee wordt dan het nieuwe account ook automatisch gekoppeld aan je pasnummer.

ebooks bibliotheken inloggen
Heb je eenmaal een geactiveerd account dan kun je ook nog een zevental socialmedia accounts koppelen waardoor je een volgende keer ook kunt inloggen met o.a. je Twitter, Facebook, LinkedIn of Google account.  Dat heeft wel zijn voordelen overigens want er zit een pittige eis aan het wachtwoord voor het account (minstens 1 hoofdletter, kleine letter, cijfer en leesteken en het wachtwoord moet minstens 8 tekens bevatten) waardoor je nog wel even bezig kunt zijn om een gegarandeerd onmogelijk te onthouden wachtwoord aan te maken. Dan is het koppelen van een socialmedia account met een beter te onthouden wachtwoord mijns inziens bijna essentieel.

Het aanbod van ebooks
Een titellijst is er – traditiegetrouw zou ik willen zeggen – niet te vinden dus hoeveel titels er precies op dit moment te vinden zijn is wat lastig te zeggen. Wel zijn ze keurig onderverdeeld in 16 categorieën en kun je ze met een zoekfunctie ook op (o.a.) titel of auteur terugvinden. Het aanbod richt zich in eerste instantie op volwassenen, ook al zijn er diverse jeugdtitels te vinden (in een eigen categorie). Stichting Bibliotheek.nl geeft zelf aan dat het aanbod echter alleen toegankelijk is op een bibliotheekpas voor volwassenen maar dat er wel gewerkt wordt aan een aanbod voor de jeugd.

Dat er inderdaad heel veel ebooks beschikbaar zijn is natuurlijk wel meteen te zien. Alle titels worden met een kleine afbeelding van de voorkant, titel en auteur weergegeven waar je vervolgens op kunt doorklikken om meer informatie over die titel te vinden.

Online naar je boekenplank, computer en apps
Volgens de Bibliotheek zou 20% van de titels in een formaat beschikbaar moeten zijn voor een ereader en vind je inderdaad bovenaan de pagina terug dat de ebooks gelezen kunnen worden op tablet, mobiel, computer en ereader. Nou heb ik toegegeven niet alle 5000 titels aangeklikt maar de stuk of 30 die ik wel bekeken heb waren zonder uitzondering alleen maar beschikbaar voor online lezen of de bij het platform behorende apps.

bibliotheek ebooks
Hoewel ik graag zou vernemen of er inderdaad downloadbare ebooks te vinden zijn in het aanbod (en welke titels dat dan zijn), is het platform overduidelijk gericht op het aanbieden van streaming ebooks. Vind je boeken die je wilt lenen en lezen, dan kun je er maximaal vijf tegelijkertijd bestellen voor online lezen (de term bestellen vind ik niet geweldig gekozen, wat is er mis met lenen?). De titels worden dan op je boekenplank geplaatst en je ziet hier ook tot wanneer ze boek beschikbaar zijn. Na die datum verdwijnen de titels automagisch van je boekenplank.

ebooks boekenplank
Vanuit je boekenplank – die altijd bereikbaar is in het bovenste menu waar ook je accountgegevens staan – kun je de ebooks lezen in de browser. Vind je dat minder prettig (wie vindt het wel prettig?) dan zijn er ook nieuwe gratis Bibliotheek apps beschikbaar waarmee je de geleende ebooks kunt lezen op je tablet of mobiel. Er is een iOS app en een Android app waar je op moet inloggen met je ebookaccount of socialmedia account. Alle ebooks die op je boekenplank staan worden dan vervolgens gesynchroniseerd en gedownload naar de app toe. Klaar om gelezen te worden. In de onderstaande afbeelding zie je hoe dat er respectievelijk op een Android telefoon en een iPad uitziet met één titel op de boekenplank.

bibliotheek ebooks apps
Plus minus
Hoewel de komende maanden het volledige aanbod gratis voor alle bibliotheekleden beschikbaar is, is het goed om te beseffen dat vanaf april het betaalde pluspakket losgeweekt gaat worden van dat volledige aanbod.

De titels zijn ingedeeld in twee groepen: tot en met 3 jaar of ouder. De eerste maanden na de start zijn beide categorieën voor leden vrij toegankelijk om te lezen. Wie vanaf april 2014 de meer recente titels wil blijven lenen, kan kiezen voor een ebookpluspakket. Daarmee kan voor € 20,- een 18-tal ebooks worden gelezen. (bron)

Dat zal nodig zijn om de kosten te dekken die er voor de relatief hoge vergoeding per uitlening betaald wordt aan de uitgevers voor ‘recente’ titels maar ik blijf zeer skeptisch of leden vanaf april “strippenkaarten” van 20 euro gaan aanschaffen om per strippenkaart 18 ebooks te gaan lezen die tot 3 jaar oud zijn. Terwijl daar het succes van het gehele platform volgens mij mee staat of valt aangezien het vrij toegankelijke aanbod dan dus per definitie ouder dan 3 jaar is. Of dat een voldoende aantrekkelijk aanbod is om ook nog eens leden te overtuigen extra te gaan betalen voor wel recentere titels zal moeten blijken na april.

Minder skeptisch ben ik over het huidge aanbod van titels, het platform zelf en de huidige apps. Goed, er zijn wat opstartproblemen – ik zie veel collega’s op Twitter die het niet voor elkaar krijgen met de registratie en terwijl ik deze blogpost schreef was de hele site enkele minuten onbereikbaar – maar die problemen worden ongetwijfeld snel verholpen. Ik heb ook nog geen downloadbare ePub gevonden maar dat mag de pret niet drukken eigenlijk. Het succes en de uitstekende werking van de VakantieBieb app heeft aangetoond dat het lezen van (gratis) ebooks via een app voorziet in een behoefte. De app voor het ebookplatform werkt op een vergelijkbare manier en het is een uitstekende manier om geleende ebooks te lezen op je tablet of mobiel. Met het huidige aanbod van 5000 titels is ongeveer een vijfde van het Nederlandstalige aanbod beschikbaar en het is aannemelijk dat dit aanbod alleen nog maar gaat groeien de komende jaren.

Oftewel, ben je lid van de bibliotheek, lees je Nederlandstalige boeken en heb je een tablet of (grote) smartphone, dan zou ik zeker gaan kijken wat er allemaal te bestellen lenen valt.

Update 21-01-2014: Diederik van Leeuwen verduidelijkt dat het aanmaken van een account op het ebookplatform tot april wel mogelijk is met een jeugdpas. Na april kan dat niet meer.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (64) Write a comment

  1. Ik heb me met enige moeite geregistreerd bij bibliotheek.nl, maar vraag me eigenlijk af waarom ….
    Een heel karig aanbod (kijk voor de aardigheid eens onder Romans) en de titels die ik kies blijken alleen voor online lezen te zijn of niet beschikbaar (U kunt dit E-book niet bestellen, omdat deze voor u niet beschikbaar is.).
    Ik wil e-books lezen op mijn Kindle en niet op mijn pc/tablet. En ik wil die titels met 1 klik tot mijn beschikking hebben en dus geen DRM-geklooi waarbij ik een e-book op mijn pc moet downloaden en maar moet uitvogelen hoe ik hem op mijn Kindle te lezen krijg. Zucht ….. digitaal en openbare bibliotheek ….

    Reply

    • Ik ben zelf ook de doelgroep niet van deze dienst aangezien ik bijna alleen Engelstalige boeken lees op een ereader. Er volgt komende week (hoop ik – zodra ik het zelf uitgevogeld heb) nog een update hoe je wel met een ereader gebruik kunt maken van deze ebooks maar met een Kindle is dat sowieso al extra geklooi. Die Amazon ereader kan niet alleen niet overweg met ePub bestanden ongeacht of ze wel of niet DRM hebben maar de Kindle ebooks zelf zijn natuurlijk ook tot de tanden bewap..beveiligd :)

      Reply

      • Weet iemand toevallig hoe je e-boeken van de openbare bibliotheek op een kindle kunt zetten en lezen? Dat lukt ons vooralsnog niet, maar wellicht weet iemand hoe dit moet, of dat het überhaupt niet kan?

        Reply

        • @Freek Helaas ga je daar tegen problemen aan lopen. Een Kindle maakt gebruik van een ander ebookformaat dan waar de openbare bibliotheek gebruik van maakt. De ebooks die je van de bibliotheek kunt lenen zijn in het ePub formaat (waar bijna alle ebooks in Nederland in zijn) en daarbij ook nog beveiligd met Adobe DRM.

          Die beveiliging met Adobe DRM zorgt er ook voor dat je niet zo maar de ebooks kunt converteren naar het MOBI formaat dat nodig is om ze op je Kindle te kunnen lezen. De bibliotheken ondersteunen, net als alle overige ebookwinkels muv Amazon natuurlijk, helaas niet het MOBI formaat en daarmee ondersteunen ze dus ook niet de Kindle.

          Je kunt technisch gezien de Adobe DRM beveiliging verwijderen van de geleende ebooks en ze in een programma als ePubor of Calibre converteren naar het goede formaat voor je Kindle maar dat is zeker bij geleende ebooks niet de bedoeling en ik moet je dat ook ontraden.

          Reply

          • @ Raymond, dank voor je reactie. Ik snap dat het formeel niet mag, maar ondertussen zitten we met een kindle waar we geen bibliotheek-e-boeken op kunnen lezen. Het converteren en ontdoen van DRM mbv Calibre is ons niet gelukt, maar wellicht doen we wat verkeerd? Je mag ook een privé bericht naar me sturen hierover.

  2. Pingback: Ebooks voor je ereader downloaden van het Bibliotheek ebookplatform | Vakblog

  3. Pingback: Over het ebookplatform en wat bibliotheken er mee gaan doen | Vakblog

  4. weet iemand toevallig of je boeken op je “boekenplank” zelf kunt verwijderen of moet je gewoon die 21 dagen uitzitten voor je weer iets nieuws kunt ophalen.

    Reply

    • Dat laatste. Je kunt de bestelde/geleende ebooks niet inleveren of verwijderen maar zult moeten wachten tot ze verlopen zijn en vanzelf verdwijnen. Ik heb nu 5 boeken op mijn boekenplank staan en kan pas half februari weer een nieuwe titel toevoegen.

      Reply

      • Ja, daar kwam ik ook nu pas achter. Balen, ik lees veeeeel sneller.
        Ik mag wel elke dag gewoon nieuwe boeken lenen bij de bieb dus waarom hier niet?

        Reply

        • Het zijn er inmiddels 10 geloof ik die je tegelijk kunt lenen maar inderdaad moet je vervolgens wel drie weken wachten voordat je weer nieuwe kunt lenen. De reden hiervan is dat de bibliotheek (in de meeste gevallen) voor elk uitgeleend ebook een bepaalde vergoeding moet betalen. Als alle gebruikers onbeperkt boeken kunnen inleveren en weer opnieuw uitlenen, zou je bijvoorbeeld meer dan 3000 ebooks kunnen lenen in een jaar tijd. Dat maakt het bijzonder lastig om in te schatten voor de Bibliotheek hoeveel ze kwijt gaan zijn aan ebookafspraken en daarom wordt het ‘vastgezet’ op een maximum. Je kunt nu maximaal 180 uitleningen hebben en daarmee kan er gerekend worden in de afspraken met uitgevers voor die ebooks.

          Voor papieren boeken hoeft een bibliotheek niet per uitgever te onderhandelen en is het ook niet nodig om er zo’n limiet op te zetten. De bibliotheken kunnen daar zelf niets aan veranderen dus het is helaas niet anders voor nu.

          Reply

  5. Pingback: Aanbod en uitlenen van ebooks door bibliotheken: over Auteurswet, Bibliotheekwet en campagnes | Vakblog

  6. Pingback: Ebooks bij de Bibliotheek: de cijfers tot nu toe (t/m april 2015) - Vakblog

  7. Pingback: Ebooks bij de Bibliotheek: de cijfers tot nu toe (juni 2015) - Vakblog

  8. Pingback: Ebooks bij de Bibliotheek: Nieuwe en terugkerende leners van ebooks in Q1 en Q2 2015 - Vakblog

  9. Pingback: Ebooks bij de Bibliotheek: de cijfers tot nu toe (juli 2015) - Vakblog

  10. Pingback: Ebooks bij de Bibliotheek: de cijfers tot nu toe (augustus en september 2015) - Vakblog

  11. Pingback: Ebooks bij de Bibliotheek: de cijfers tot nu toe (oktober 2015) - Vakblog

  12. Pingback: Ebooks bij de Bibliotheek: de grafieken en cijfers (november 2015) - Vakblog

  13. Pingback: Ebooks bij de Bibliotheek: de grafieken en cijfers voor (december) 2015 - Vakblog

  14. Pingback: Ebooks bij de Bibliotheek: de grafieken en cijfers tot en met maart 2016 - Vakblog

  15. Pingback: Ebooks bij de Bibliotheek: de grafieken en cijfers tot en met Q2 2016 - Vakblog

  16. Pingback: Openbare bibliotheken drie keer in het nieuws – IP | vakblad voor informatieprofessionals

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top