Sherlock Holmes is (echt) in het publiek domein

Image taken from page 38 of 'The Memoirs of Sherlock Holmes'

Eind vorig jaar speelde de rechtszaak al bij de rechter in Amerika: de rechthebbenden van de verhalen van Sherlock Holmes, de Conan Doyle Estate (CDE), poogden auteur en redacteur Leslie Klinger te dwingen een betaalde licentie af te sluiten aangezien hij op het punt stond een verhalenbundel te publiceren met verhalen die zich in de wereld van Sherlock Holmes afspelen. Daar had Klinger weinig zin in want volgens hem waren alle in die bundel gebruikte elementen uit de Sherlock Holmes verhalen inmiddels in het publiek domein belandt en hij spande een rechtszaak aan tegen de CDE.

Ik beschreef al eerder dat op tien verhalen na, alle gepubliceerde avonturen van Sherlock Holmes inderdaad niet meer beschermd werden door het auteursrecht. De feiten en de Amerikaanse auteurswetgeving weerhielden de Conan Doyle Estate er echter niet van om te beargumenteren dat de personages van Sherlock Holmes en Dr. Watson zich door hadden ontwikkeld gedurende de – nog beschermde – tien verhalen en dat daardoor alle rechten op beide personages beschermd zouden blijven tot het laatste verhaal in 2022 in het publiek domein zou komen.

Het Amerikaanse hoger gerechtshof schoof dit argument resoluut terzijde in de uitspraak (PDF). Alleen de verhaallijnen, dialogen, personages en karaktereigenschappen die in de tien nog beschermde verhalen geïntroduceerd worden vallen onder de verlengde bescherming. De rechter benadrukte hierbij ook nog eens het gegeven dat een werk in het publiek domein nooit meer auteursrechtelijk geclaimd kan worden als een fundamenteel uitgangspunt van het auteursrecht.

In beroep

Bijna vanzelfsprekend ging de Conan Doyle Estate in hoger beroep en afgelopen maandag 16 juni deed het 7th US Circuit Court of Appeals opnieuw uitspraak. In de (verrassend makkelijk leesbare) uitspraak bevestigt rechter Posner namens de drie rechters die zitting hielden dat, op de nog 10 beschermde na, de verhalen over Sherlock Holmes, de personages en verhaalelementen in het publiek domein vallen en dat anderen hier zonder toestemming of licentiekosten gebruik van mogen maken voor hun eigen werken.

We cannot find any basis in statute or case law for extending a copyright beyond its expiration. When a story falls into the public domain, story elements—including characters covered by the expired copyright—become fair game for follow-on authors.

Posner gaat ook uitgebreid – in zeer niet-juridisch taalgebruik – in op het argument van de Conan Doyle Estate dat de personages Holmes en Watson pas volledig ‘ingevuld’ werden met de verhaalelementen uit de latere tien verhalen. Door de situatie te vergelijken met Star Wars :)

The estate asks us to distinguish between “flat” and “round” fictional characters, potentially a sharper distinction than the other one it urges (as we noted at the beginning of this opinion), which is between simple and complex. Repeatedly at the oral argument the estate’s lawyer dramatized the concept of a “round” character by describing large circles with his arms. And the additional details about Holmes and Watson in the ten late stories do indeed make for a more “rounded,” in the sense of a fuller, portrayal of these characters.
[..]
Likewise the ten last Sherlock Holmes stories all are set before 1914, which was the last year in which the other stories were set. One of the ten, The Adventure of the Veiled Lodger (published in 1927), is set in 1896. Thus a more rounded Holmes or Watson is found in a later work depicting a younger person. We don’t see how that can justify extending the expired copyright on the flatter character. A contemporary example is the six Star Wars movies: Episodes IV, V, and VI were produced before I, II, and III. The Doyle estate would presumably argue that the copyrights on the characters as portrayed in IV, V, and VI will not expire until the copyrights on I, II, and III expire.

En ook het 7th US Circuit Court of Appeals vindt dat een dergelijke situatie niet mag leiden tot een absurde verlenging van de beschermingstermijn van het auteursrecht waarbij het auteursrecht pas zou verlopen op alle verhalen van een personage, zodra het auteursrecht op het allerlaatste verhaal verloopt.

The spectre of perpetual, or at least nearly perpetual, copyright (perpetual copyright would violate the copyright clause of the Constitution, Art. I, § 8, cl. 8, which authorizes copyright protection only for “limited Times”) looms, once one realizes that the Doyle estate is seeking 135 years (1887–2022) of copyright protection for the character of Sherlock Holmes as depicted in the first Sherlock Holmes story.

Hoewel de advocaat van de Conan Doyle Estate aangaf dat er nog geen besluit genomen was over verdere actie, is de kans aanwezig dat deze zaak nu voorgelegd gaat worden aan het allerhoogste Amerikaanse gerechtshof, de US Supreme Court.

Wordt misschien dus vervolgd maar tot die tijd valt Sherlock Holmes toch echt in het publiek domein.

Update 18 juli 2014: De Conan Doyle Estate heeft inderdaad op 16 juli de zaak voorgelegd aan de US Supreme Court voor een principe uitspraak hierover. In een (bijna) ongekende snelle reactie heeft de Supreme Court Justice Elana Kagan eenzijdig – zonder overleg met haar collega’s of verdere feiten op te vragen – dat verzoek geweigerd. Het lijkt er op dat de US Supreme Court niet geïnteresseerd is om terug te komen op de bestaande uitspraak.
@afbeelding Image taken from page 38 of ‘The Memoirs of Sherlock Holmes via The British Library op Flickr

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (11) Write a comment

  1. Interessant artikel Raymond. Wat nu als je een publiek domein verhaal gebruikt, update en aanpast, andere namen, plaatsen etc. Is het dan weer een nieuw beschermd stuk?

    Reply

    • @Hans Jazeker. Als jij een verhaal schrijft aan de hand van bijv. een Sherlock Holmes verhaal dan krijg je zelf het auteursrecht op dat verhaal. De geleende elementen echter (personages, namen, plaatsen, setting) zijn dan nog steeds in het publiek domein en kunnen weer door anderen gebruikt worden op dezelfde manier. Verander je die allemaal, dan zijn ook die natuurlijk gewoon beschermd.

      Je ziet ook een fiks aantal Sherlock Holmes verhalen die je kunt kopen bij Amazon bijvoorbeeld. Die rechten op de verhalen liggen bij de auteurs hoewel alles wat ze uit het ‘Sherlock universum’ zelf gebruikt hebben niet meer beschermd worden.

      Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top