Nog 1 keer over Copyright for Educators and Librarians

Copyright for Educators and Librarians

Thank you for your participation in the Copyright for Educators and Librarians course, stond er te lezen in de mail die gisteren verstuurd werd aan de duizenden deelnemers van de online cursus Copyright for Educators and Librarians, die ook ik de afgelopen weken – van 21 juli tot 18 augustus om precies te zijn – gevolgd heb via Coursera. Inmiddels is de virtuele klas weer schoon gepoetst (alle videolectures, de quizzen, het studiemateriaal en de tienduizenden berichten op het forum zijn verwijderd) en herinnert alleen de verklaring onderaan deze blogpost aan het volgen en (succesvol) afronden van deze MOOC. En natuurlijk de blogpost die ik vorige maand schreef over de eerste ervaringen met mijn eerste MOOC.

De inhoud

Maar het bleef natuurlijk niet bij die eerste ervaringen. Het werd inhoudelijk toch wel een stuk pittiger toen er onderdelen aan bod kwamen van het Amerikaans auteursrecht die niet terug te vinden zijn in de Nederlandse Auteurswet. Zoals de Technology, Education, and Copyright Harmonization (TEACH) Act die een beperking in het Amerikaans auteursrecht uitbreidt zodat er ook meer mogelijk is voor docenten om auteursrechtelijk beschermd materiaal te gebruiken voor online open onderwijs en afstandsonderwijs. Mogelijkheden waar de Auteurswet hier niet in voorziet en waar ik toch stiekem een beetje jaloers op ben.

Maar ook het fair use beginsel in de Amerikaanse wetgeving leverde flink wat extra uren studie op omdat dit concept nou eenmaal niet voorkomt in onze eigen Auteurswet maar het wel in enorm veel rechtzaken een grote rol gespeeld heeft. In combinatie met enkele andere beperkingen is de fair use beperking eigenlijk het meest krachtige instrument om beschermd materiaal te kunnen gebruiken ten behoeve van het onderwijs. Het heeft zijn eigen wetsartikel in de US Copyright Law: … the fair use of a copyrighted work, including such use by reproduction in copies or phonorecords or by any other means specified by that section, for purposes such as criticism, comment, news reporting, teaching (including multiple copies for classroom use), scholarship, or research, is not an infringement of copyright.

Het interessante hieraan is dat het wetsartikel weliswaar vier criteria aanreikt waaraan fair use getoetst dient te worden maar dat het claimen van fair use een “affirmative defense” is: je pleegt in beginsel inbreuk op het auteursrecht van een ander waarbij een rechter – nadat een rechthebbende een rechtszaak aangespannen heeft – aan de hand van de criteria beoordeelt of het wel of niet fair use is. Eigenlijk maak je dus vooraf een soort risico-analyse en inschatting maar is het pas echt fair use als de rechter dat bepaald heeft. Het lijkt daarmee wel een beetje op ons eigen citaatrecht – als in dat je ook hier een eigen inschatting moet maken of je iets onder deze beperking mag gebruiken – maar hier in Nederland belandt dit praktisch nooit bij de rechter, terwijl er in Amerika bijna dagelijks rechtszaken om gevoerd worden. Waarmee grote commerciële belangen gemoeid zijn maar die ook grote impact hebben op digitaliseringsprojecten van bibliotheken bijvoorbeeld.

De vorm

De nadruk bij deze MOOC lag zeer sterk op zelfstudie met eigenlijk heel weinig feedback en toetsing. De quizzen waren weliswaar ruim voldoende om te toetsen of je de behandelde lesstof ook echt bestudeerd had maar voor het doorvragen op specifieke situaties was je toch primair aangewezen op het (extreem drukke) forum en je medestudenten. Dat stoorde me niet omdat ik zelf goed genoeg in de materie zit om daar elders verdere antwoorden bij op te zoeken maar heb je die affiniteit niet (of minder), dan kan ik me wel voorstellen dat je wat meer begeleiding en interactie nodig hebt dan wat hier geboden werd. Dat werd vooral duidelijk bij de eindopdracht die bestond uit het produceren van een analyse van een behoorlijk complex (gemaakt) vraagstuk. Op welke van de subvragen je nou allemaal wel of niet antwoord gaf in die analyse was aan jezelf en hoewel ik zeer tevreden was over mijn eindresultaat, kreeg je niet rechtstreeks een beoordeling van je analyse. Met duizenden deelnemers was het niet mogelijk voor de drie docenten om alle analyses te beoordelen en was je ook hier aangewezen op feedback van andere studenten (en de achteraf beschikbaar gestelde analyse van de docenten).

De belangrijkste les die ik heb overgehouden aan het volgen van deze MOOC is dat je de feedback, interactie en daarmee ook de begeleiding echt zelf moet regelen als student. En dat je dit proces als docent ook moet aanmoedigen en stimuleren. Dat zag je ook duidelijk gebeuren op het forum van de module waar de docenten wekelijks twee discussies startten en waar je met studiepunten beloond werd bij participatie. Er ontstonden meerdere groepen op het forum, zoals alle bibliothecarissen van K12 scholen (primair en voortgezet onderwijs), die de behandelde onderwerpen toepasten op hun eigen situatie en elkaar daar feedback op gaven. Ik heb nog gezocht naar andere Nederlandse deelnemers maar ik moest het zonder een eigen groepje zien te rooien :)

De grootste uitdaging was, mede hierdoor denk ik, dan ook om elke week de tijd vrij te maken om de videolectures te bekijken, daar ook zelf aantekeningen bij te maken, achtergrondmateriaal te lezen en op tijd de quizzen en eindopdracht af te ronden. Ik was er op voorbereid en toch moest ik mezelf enkele keren overtuigen om het ook af te maken. Zonder ‘druk’ van medestudenten of docenten en met geen hele concrete beoordeling/beloning in het vooruitschiet is het toch verbazingwekkend gemakkelijk om het erbij te laten zitten. Helemaal als het ook nog eens 8 uur per week vraagt, i.p.v. de 2 tot 3 uur die als indicatie vooraf gegeven werd.

Maar eerlijk is eerlijk, het voelt dan toch wel heel goed als je het afmaakt en het bewijs (PDF) daarvoor krijgt. Het volgen van mijn eerste MOOC was in vele opzichten een leerzame ervaring.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (4) Write a comment

  1. Hallo Raymond,
    Wat goed dat je deze MOOC hebt afgerond. Wat zou het fantastisch zijn als er ook zoiets in Nederland (met de Nederlandse wet) aangeboden was. Weet jij misschien of er zoiets bestaat?

    Reply

    • Hoi Jitka, ik weet (bijna) zeker dat er geen MOOC in Nederland is die over auteursrecht gaat en 100% zeker dat er niets vergelijkbaars bestaat waarbij zich dat ook nog toespitst op bibliotheken en onderwijs. Eigenlijk was deze hele ervaring met een MOOC, die gegeven werd door drie bibliothecarissen-die-ook-juristen zijn, ergens ook nog een beetje deprimerend.

      Het grootste verschil met de Nederlandse situatie was namelijk niet de inhoud van de auteurswetgeving maar veel meer hoe serieus er in Amerika tegen de de rol van een bibliothecaris aangekeken wordt maar ook dat onderwijsbibliotheken en de bibliothecarissen het auteursrecht als een essentieel onderdeel van hun dienstverlening zien. Dat is wat heel erg duidelijk werd als je de discussies van duizenden bibliothecarissen voorbij zag komen op het forum. Dat vond ik toch wel in schril contrast staan met hier :)

      In Nederland heb ik alleen nog de kennisclips van mr Visser gevonden https://rsnijders.info/vakblog/2014/07/07/kennisclips-auteursrecht/ maar wellicht/hopelijk groeit dat ooit nog eens uit tot een MOOC?

      Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top