Ebooks in de hogeschoolbibliotheek: impressie van een SHB themamiddag

Ebooks komen bijna elke week wel in het nieuws. Je kunt ze doorverkopen bij Tom Kabinet, je kunt er steeds meer lenen bij de openbare bibliotheken en uitgevers beginnen nu (eindelijk) met nieuwe diensten te komen zoals Elly’s Choice. Maar welke mogelijkheden zijn er nou voor ebooks in de hogeschoolbibliotheek? Kun je iets met de grote ebookpakketten in je collectie? Hoe zit het nou met het aanbod van educatieve uitgevers? En hoe zorg je er voor dat je de titels kunt kopen die je wilt aanbieden?

Er komen geen leveranciers aan het woord over hun (gebrek aan) aanbod, maar we staan stil bij de praktijksituatie bij enkele hogescholen. Welke (juridische) ontwikkelingen spelen een rol, hoe kom je met uitgevers in gesprek over toegangs- en kostenmodellen om datgene te krijgen wat jouw opleidingen nodig hebben en hoe presenteer je vervolgens de digitale collectie?

Dat stond er in de uitnodiging te lezen voor de halfjaarlijkse themamiddag van het Samenwerkingsverband Hogeschoolbibliotheken (SHB) die vanmiddag dus plaatsvond. Die mocht ik organiseren/coördineren en ook nog eens openen met een kort verhaal over de (juridische) ontwikkelingen, de lastige aspecten van het opnemen van ebooks in je dienstverlening en wat er mijns inziens nodig is om die discussies weer wat vlot te trekken.

Hierbij ging ik in op het – niet altijd voor de hand liggende – verschil tussen aanbieden van papieren en digitale boeken aangezien ebooks niet zo maar gekocht en uitgeleend kunnen worden. Aangezien je te maken hebt met een zeer grote diversiteit aan prijs- en toegangsmodellen bij de diverse uitgevers is het zaak heel duidelijk te krijgen wat het onderwijs (en jij als bibliotheek) precies nodig hebt. En daar het gesprek met de uitgevers over aan te gaan. En dat allemaal onder het motto “Some people WANT it to happen, some WISH it would happen, others MAKE it happen”.

Pionieren met ebooks

Daarna vertelde Ria Paulides over de ervaringen van de hogeschool Inholland met ebooks in hun eigen bibliotheek die per 1-9-2015 volledig digitaal zal (moeten) zijn.

Daarvoor is ze met vele uitgevers aan het praten om tot zo veel mogelijk (nieuw) digital aanbod te komen maar is ook Inholland druk doende om alle verschillende platformen en modellen ingebed te krijgen in hun eigen dienstverlening.

Met de discovery tool Summon wordt er één zoekschil gemaakt over al die digitale content maar lopen zij – net als bijna alle andere instellingen die een discovery tool gebruiken – tegen het probleem aan dat niet alles beschikbaar en geïndexeerd is.

In tegenstelling tot vele andere hogeschoolbibliotheken wordt er bewust niet gestreefd door de bibliotheek van Inholland naar ebookversies van voorgeschreven literatuur. En zijn er ook verschillende andere categorieën materiaal waarvan ze nu al weten dat het niet digitaal beschikbaar zal komen, zoals onderwijsmethodes, jeugdboeken, bladmuziek en veel van de al genoemde voorgeschreven literatuur.

Ondanks alle gesprekken die nog op de planning staan met educatieve uitgevers beschouwt Ria Paulides het hele proces als pionieren en is er absoluut nog geen sprake van eenheid in het aanbod bij de uitgevers. Ze benadrukt ook dat de werelden van de hogeschoolbibliotheken en uitgevers daarvoor dichter bij elkaar moeten komen.

Presenteren van ebooks

Jaroen Kuijper van de Hogeschool van Amsterdam ging vervolgens in op hoe je vervolgens ebooks zichtbaar maakt en promoot in de hogeschoolbibliotheek.

Als alternatieven voor discovery tools en websites gaf hij aan dat je ebooks onder de aandacht moet brengen op plekken waar de studenten (en docenten) toch al zijn. Zoals bijvoorbeeld kaartjes met ebooktitels (en QR code die je naar de URL leiden) zetten tussen de fysieke boeken in boekenkasten, een interactieve projectie op de vloer waarbij je op ebooks ‘stapt’ die vervolgens geopend worden en op studieplekken bij opleidingen waar studenten studeren.

Vanuit het publiek gaf Maarten Hekman (van de HAN) het aanvullende voorbeeld van hoe ze ebooktitels die ook op de voorgeschreven literatuurlijsten staan, apart vermelden op die literatuurlijsten zodat studenten kunnen kiezen tussen aanschaffen van een papieren exemplaar of gebruik maken van het ebookexemplaar.

Samen of alleen?

Tja en dan? Gaat (en kan) iedereen zelf met uitgevers praten en de vraag binnen de eigen organisatie ophalen? Of kun je gebruik maken van het samenwerkingsverband waarin zo’n 30 hogeschoolbibliotheken deelnemen? Dat was de vraag van Marie-José Lampe van de Hogeschool Rotterdam aan de 60 aanwezigen stelde. Daar kwamen niet meteen kant en klaaroplossingen als reactie op maar wel het voornemen om aan de slag te gaan om gezamenlijk te streven naar meer uniformiteit in de toegang- en prijsmodellen bij uitgevers. En met elkaar te formuleren waar de hogeschoolbibliotheken zelf prioriteit aan geven en belang aan hechten.

Ongetwijfeld hadden enkele aanwezigen gehoopt op die gouden tips en pasklare antwoorden waarmee ze snel en gemakkelijk zelf mee aan de slag konden. Al die individuele afspraken, overeenkomsten en technische aspecten leveren immers een hoop werk op, zoals iemand verzuchtte in de zaal, maar het maakt hoe dan ook onderdeel uit van het (nieuwe) takenpakket van de hogeschoolbibliothecaris.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (11) Write a comment

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top