Auteursrecht en de bibliotheek: over het bibliotheekprivilege in de Auteurswet

Vandaag mocht ik voor de collega’s van de universiteitsbibliotheek van de Radboud Universiteit een lezing verzorgen tijdens één van hun lunchbijeenkomsten. “Graag iets over auteursrecht en ebooks”, was het oorspronkelijk verzoek – twee van mijn lievelingsonderwerpen natuurlijk – maar dat bleek nog best lastig te combineren te zijn tijdens mijn voorbereiding. Helemaal omdat ik maar zo’n drie kwartier de tijd had en ik ook nog een duidelijke boodschap wilde meegeven.

Ik trok het daarom iets breder. Wat heeft een bibliotheek (dagelijks) met het auteursrecht te maken, wat zijn de overeenkomsten tussen de twee en vooral wat zijn de wettelijke mogelijkheden voor bibliotheken in de Auteurswet? Er zijn immers drie beperkingen op het auteursrecht in de Auteurswet opgenomen die specifiek bedoeld zijn voor bibliotheken – het leenrecht in artikel 15c, toegang via een besloten netwerk in artikel 15h en de preserveringskopie in artikel 16n – en mbt die laatste komt er zelfs een aanvullende beperking aan in de vorm van een beperking tbv het digitaliseren van verweesde werken. Dit zogeheten bibliotheekprivilege is weliswaar oorspronkelijk gericht op fysieke informatiebronnen maar of het nou gaat om leenrecht voor ebooks, digitaliseren van boeken voor gebruik binnen een bibliotheek of de aanvullende beperking voor digitaliseren van verweesde werken, langzaam dringt middels rechtszaken en nieuwe inzichten ook het gebruik van digitale informatiebronnen door in de interpretatie van het bibliotheekprivilege.

En dus ging ik in op het doel van bibliotheken, het doel van de Auteurswet, openbaar maken van beschermde werken als gemeenschappelijke noemer, toestemming vragen en vastleggen in licenties, de verschillende beperkingen in de Auteurswet en wist ik er zelf nog binnen de tijd een kleine conclusie uit te slepen: dat het auteursrecht altijd al onderdeel is geweest van de bibliotheekdienstverlening. Maar dat het voor het beschikbaar maken van digitale informatiebronnen meer dan ooit de focus moet liggen op goede onderhandelingen en licenties. En goed weten waar je volgens de Auteurswet niet over hoeft te onderhandelen want dat privilege heb je dus als bibliotheek.

Ik kon het alleen niet laten om in de Powerpoint presentatie te kiezen voor een template waarbij de tekst in de slides afwisselend schuin weergegeven wordt. Niets leuker dan voor een groep mensen te staan die in een bibliotheek werken en die telkens hun hoofd een beetje schuin hielden om mee te kunnen lezen.

Net alsof je weer aan het zoeken bent naar een boek in de boekenkast ;)

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (22) Write a comment

    Leave a Reply

    Required fields are marked *.


    This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

    • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
      Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
    Top