Powerpointpresentaties zijn auteursrechtelijk beschermde werken: waar moet je bij SlideShare op letten?

powerpointpresentatiesIn een vonnis (PDF) van de rechtbank Limburg van 8 oktober jl. – waarin de rechter uitspraak deed in een geschil tussen twee ondernemingen die perlators (waterbespaarders die je op een kraan monteert) op de markt brengen – is een interessante auteursrechtelijke uitspraak terug te vinden. De ene onderneming bleek namelijk promotionele teksten over de eigen perlator letterlijk overgenomen te hebben uit een PowerPoint-presentatie van de concurrent.

Dat leidde tot een flinke ruzie aangezien die perlators technisch van elkaar verschillen en die teksten dus ook nog eens feitelijk niet correct waren voor het product van die andere onderneming. De rechtzaak die aangespannen werd ging dan ook over misleidende mededelingen en een inbreuk op het auteursrecht van de onderneming die de oorspronkelijke PowerPoint-presentatie had gemaakt. De onderneming die de teksten had gejat overgenomen verdedigde zich tegen de claim van inbreuk op het auteursrecht door te stellen dat een PowerPoint-presentaties niet in aanmerking kwam voor bescherming onder de Auteurswet.

Dat was geen handige verdediging want hoewel artikel 10 van de Auteurswet een hele opsomming geeft van wat er allemaal onder beschermde werken verstaan wordt, is dat geen uitputtende lijst. Auteursrechtelijke bescherming wordt al snel toegekend op iets dat je zelf maakt en dat wordt eigenlijk alleen begrensd door een inhoudelijke factor. Er moet minimaal sprake zijn van een eigen oorspronkelijk karakter en een persoonlijk stempel van de maker. Je moet dus wel iets maken dat niet ontleend is aan een al bestaand werk en waar je als maker eigen creatieve keuzes in gemaakt hebt.

De voorzieningenrechter was er snel klaar mee in het vonnis want de presentatie voldeed aan de criteria voor een creatieve prestatie:

[partijen] twisten daarmee in de eerste plaats over de vraag of de PowerPointpresentatie voorwerp is van bescherming in de zin van artikel 10 Auteurswet 1912 (Aw). De voorzieningenrechter beantwoordt deze vraag bevestigend. Mede gelet op hetgeen [partij 1] ter mondelinge behandeling heeft aangevoerd over de specifieke woordkeuze en gekozen zinsopbouw van de presentatie alsmede de daarin verwerkte keuzes, zoals het noemen van uitspraken van de voorzitter van Nestlé en de activiteiten van Koning Willem-Alexander op het gebied van watermanagement, geldt dat de PowerPointpresentatie een origineel en onderscheidend karakter heeft, in die zin dat er sprake is van een creatieve prestatie die in het werk tot uiting komt. Daarmee is de PowerPointpresentatie een auteursrechtelijke werk in de zin van artikel 10 lid 1 aanhef onder I van de Auteurswet 1912 (Aw).

In het vonnis beveelt de voorzieningenrechter dan ook dat de concurrent zich dient te onthouden van verdere inbreuken op de teksten die in de Powerpointpresentatie staan.

Kunnen we SlideShare dan nog wel gebruiken?

Dat vroeg iemand op Twitter als reactie op mijn tweet over de beschermde status van powerpointpresentaties (met kleine letters want het geldt net zo goed voor Prezi-presentaties). Logisch want SlideShare wordt jaarlijks gebruikt om tienduizenden presentaties te verspreiden en die kunnen standaard gedownload worden door anderen. En je weet dat er dan ongetwijfeld veel wordt overgenomen.

Nou is de grap natuurlijk dat je bij elke uploaddienst sowieso al geacht wordt de rechthebbende te zijn van het materiaal dat je uploadt. Of je nou documenten uploadt bij Scribd, video’s bij YouTube of powerpointpresentaties bij SlideShare, de diensten gaan er van uit dat het auteursrechtelijk beschermde werken zijn en dat jij als rechthebbende die werken dus openbaar mag maken en verspreiden. Want dat is wat je doet namelijk als je dat materiaal uploadt en het is exact de handeling die volgens de Auteurswet voorbehouden is aan de rechthebbende.

De uitspraak van de rechtbank Limburg is dan ook niet meer dan een (juridische) bevestiging van een bestaande situatie en er verandert daarom ook helemaal niets. Presentaties werden altijd al door SlideShare beschouwd als beschermde werken.

Maar hoe gaan gebruikers van SlideShare om met het auteursrecht?

De betere vraag is dan ook hoe de mensen die een presentatie downloaden van SlideShare omgaan met dat materiaal. En of de mensen die een presentatie uploaden zich er wel van bewust zijn hoe het met auteursrecht zit. Als ze alles zelf bedacht en gemaakt hebben, geven ze dan ook een gebruikslicentie mee aan de presentatie zodat anderen weten onder welke voorwaarden ze die presentatie mogen hergebruiken? Als ze alles bij elkaar geraapt hebben van anderen, wordt dan ook netjes vermeld waar dat materiaal vandaan komt?

Het antwoord is natuurlijk dat je alle situaties aan zult treffen bij SlideShare. Je kunt in de meeste gevallen geen conclusies verbinden aan wat er bij de presentaties zelf staat vermeld. Soms heeft de uploader een Creative Commons licentie meegegeven maar dat zijn nog steeds uitzonderingen.

powerpointpresentaties

Je kunt een licentie kiezen bij je eigen geuploade presentaties in SlideShare

Als je een presentatie vindt op SlideShare dan is het dus verstandig om eerst te kijken of je bij de beschrijving, onder het kopje Usage Rights, een Creative Commons licentie ziet staan. Aangezien All Rights Reserved de standaardinstelling is bij het uploaden zul je in de meeste gevallen dat ene regeltje onder het kopje Usage Rights aantreffen.

Als er All Rights Reserved staat bij de presentatie dan moet je deze beschouwen als een auteursrechtelijk beschermd werk dat je niet zonder toestemming mag hergebruiken. Dan mag je die voor eigen gebruik dus downloaden, mag je er kleine stukjes uit citeren onder het citaatrecht mits je de bron erbij vermeldt of kun je deze voor je onderwijs gebruiken binnen de onderwijsexceptie. Wil je echter de teksten of hele slides (views) overnemen in je eigen presentatie of op je eigen website, dan zul je contact moeten opnemen met de uploader om toestemming te krijgen.

In de praktijk zal die toestemming ook snel gegeven worden want mensen delen hun presentaties natuurlijk niet voor niets op SlideShare. Ze zullen het waarschijnlijk ook kunnen waarderen dat je om die toestemming vraagt maar het is uiteindelijk echt hun keuze om die toestemming wel of niet te geven. Want dat is precies wat de voorzieningenrechter bevestigd heeft.

Ook als je presentatie niet over een perlator gaat ;)

@getipt via Joost Becker, Dirkzwager Intellectuele Eigendom & IT / @afbeelding via Pixabay onder CC0 gebruikt

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (6) Write a comment

  1. Raymond,
    Regelmatig lees ik op je blog of je website : jl. , ‘deze week’, of ‘gisteren’ terwijl de datum niet zichbaar is. Kun je die voortaan weergeven, want zoals je weet, blijft online data decennialang (eeuwig : weten we nog niet) zichtbaar. Verder niets dan lof overigens!

    Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top