Britannica ImageQuest: verantwoord omgaan met afbeeldingen in het onderwijs

imagequest
Het gebruik van afbeeldingen en foto’s door studenten en docenten blijft een aandachtspunt als je als bibliotheek en Auteursrechten Informatie Punt de nadruk legt op het verantwoord omgaan met auteursrechtelijk beschermd materiaal in het onderwijs. Afhankelijk van het doel waarvoor de afbeeldingen en foto’s gebruikt worden maakt het niet misschien niet heel veel uit dat de overgrote meerderheid niet nadenkt over inbreuken op het auteursrecht maar alle foto’s links en rechts bij elkaar googelen is een lastige gewoonte om te doorbreken, ook als je eigenlijk wel moet nadenken waarvoor je de foto’s wilt gebruiken. Je vindt altijd genoeg bij Google Afbeeldingen, ook al verschilt de kwaliteit enorm van foto tot foto en is bijna niet vast te stellen of de foto’s auteursrechtelijk beschermd zijn, nietwaar?

Foto’s zijn echter altijd auteursrechtelijk beschermd.

Dat je foto’s die je vindt op internet vrijelijk mag gebruiken is een hardnekkig misverstand. Omdat een ander ze op internet heeft gezet geeft jou niet het recht ze zonder toestemming te mogen gebruiken, ook niet als je met een linkje aangeeft waar je de foto gevonden hebt. Soms heb je inderdaad die toestemming niet nodig – als je gevonden foto’s alleen maar voor jezelf gebruikt en niet verder verspreidt, zoals een student bij het uitwerken van een opdracht die alleen de docent te zien krijgt – maar voor het overgrote deel heb je die toestemming wel nodig.

Dat betekent gelukkig niet dat je voor elke foto of afbeelding moet gaan uitzoeken wie de maker is en dat je die persoon om toestemming moet gaan vragen. Er zijn veel fotografen die vooraf al toestemming geven aan jou om hun foto’s te gebruiken onder bepaalde voorwaarden. Dit gebeurt bijna altijd in de vorm van een licentie waarin de rechthebbende(n) aangeeft wat je wel (en niet) mag met de foto’s die je op die site kunt vinden. De bekendste variant hiervan zijn de Creative Commons licenties en je kunt aan de hand van een korte uitleg – en icoontjes – snel zien of je de foto’s zelf mag gebruiken. Zo kun je bijvoorbeeld bij Flickr specifiek zoeken naar foto’s die zo’n Creative Commons licentie hebben maar zijn er ook veel fotowebsites te vinden die foto’s beschikbaar maken onder een Creative Commons 0 (nul) verklaring dat ze geen enkele voorwaarden stellen aan het hergebruik van hun foto’s. Op die sites mag je dus eigenlijk wel alles doen met de foto’s wat je maar wilt. Voorbeelden hiervan zijn Unsplash, Pixabay, Skitterphoto en Pexels.

Maar ja, je hebt liever alles op 1 plek

Het nadeel van al die verschillende sites is dat je nog steeds lang kunt zoeken naar die ene geschikte foto voor jouw presentatie, projectopdracht, werkstuk of afstudeerscriptie. Eigenlijk zou het ideaal zijn om 1 plek te hebben – en dan niet Google Afbeeldingen zeg maar – waar je goede en voldoende foto’s kunt vinden om te gebruiken zonder dat je zelf hoeft na te denken over auteursrecht of licenties.

Dat is precies de gedachte achter Britannica ImageQuest. Het is een website en beelddatabank waar grote collecties met ontzettend veel foto’s in verzameld zijn. Over het gebruik van deze miljoenen foto’s zijn afspraken gemaakt (licenties afgesloten) en dat betekent dat alle foto’s vrij te gebruiken zijn voor niet commerciële onderwijsdoeleinden. De foto’s in ImageQuest zijn te gebruiken in o.a. onderwijs- en onderzoekspublicaties, werkstukken, (huiswerk)opdrachten, alle vormen van presentaties, de digitale leeromgevingen/ELO’s en zelfs websites van studenten, docenten en onderzoekers zolang die maar niet commercieel zijn.

Vrij is niet gratis en er zijn nog steeds voorwaarden aan verbonden

Britannica ImageQuest is, in tegenstelling tot de eerder genoemde sites, niet gratis te gebruiken. Een onderwijsinstelling zal zelf een overeenkomst met de leverancier van de beelddatabank moeten sluiten om deze toegankelijk te maken voor de eigen studenten en docenten. Dat is dan ook precies wat we als Mediacentrum en Auteursrechten Informatie Punt van Windesheim gedaan hebben om een beter alternatief te bieden dan Google Afbeeldingen voor het vinden en gebruiken van afbeeldingen en foto’s.

Een geschikte foto vinden is daarmee een kwestie geworden van het doorzoeken van één bron. Alle foto’s zijn voorzien van meerdere trefwoorden en bij bijna elke (Engelstalige) zoekactie vind je wel tientallen resultaten.

imagequest
Heb je al vaker gezocht en ken je inmiddels de diverse collecties die in ImageQuest opgenomen zijn, dan kun je bij [1] de zoekresultaten filteren op een specifieke collectie. Soms heb je een specifiek formaat voor ogen, zoals een foto die breder is dan dat die lang is of vice versa. Op dat formaat kun je ook [2] filteren. Afhankelijk van hoe veel zoekresultaten je hebt kun je er meer of minder weergeven per pagina en dat kun je bij [3] instellen.

Ook al is er netjes toestemming gegeven voor het gebruik en is er voor betaald, dat wil niet zeggen dat je de foto’s zo maar kunt gebruiken. De belangrijkste voorwaarde voor het gebruik van de foto’s blijft – naast het feit dat het geen commercieel gebruik mag zijn – dat er aan naamsvermelding wordt gedaan. Als je een foto gebruikt die je gevonden hebt in ImageQuest, dan moet je er bij vermelden waar je die gevonden hebt. Bij [4] vind je de gegevens die je daar voor nodig hebt maar zelf zou ik gebruik maken van de mogelijkheid [5] om een verwijzing conform de APA-richtlijn te kopiëren en plakken in het document, presentatie of website waar je de foto gaat gebruiken.

132_1224960-W imagequest

Library. [Photography]. Retrieved from Encyclopædia Britannica ImageQuest. http://quest.eb.com/#/search/132_1224960/1/132_1224960/cite

Wil je foto’s (tijdelijk) bewaren, dan kun je ze met [6] toevoegen aan je My images. Helemaal aan de onderkant van het scherm krijg je dan alle bewaarde foto’s te zien zodat je ze later nog gemakkelijk weer kunt terugvinden. Je vindt My images ook rechtsbovenaan in het scherm terug en dat komt omdat je kunt/moet inloggen om de bewaarde foto’s ook blijvend te bewaren. Doe je dat niet, dan verdwijnen de foto’s uit My images zodra je de browser afsluit. Een account voor ImageQuest kun je aanmaken door op My images te klikken en met dat account kun je vervolgens ook thuis inloggen bijvoorbeeld.

Heb je eenmaal de foto(‘s) gevonden, dan kun je ze downloaden [7], mailen [8] of printen [9], afhankelijk wat voor jou handiger is.

Eerlijk is eerlijk, Britannica ImageQuest gebruiken is meer werk dan snel even googelen en een foto in je presentatie, reader of werkstuk zetten. Maar als je het netjes wilt aanpakken, verantwoord om wil gaan met andermans foto’s en nog steeds de keuze wilt hebben uit miljoenen foto’s, dan heb je met ImageQuest nu een beter alternatief. Let alleen wel even op die bronvermelding, he?

Verder lezen: Productpagina van ImageQuest (Britannica website) / Toegang voor ImageQuest als je Windesheim student of medewerker bent (HAN link) / Terms of use – de voorwaarden van ImageQuest (Britannica website)

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (14) Write a comment

  1. Pingback: Britannica ImageQuest: verantwoord omgaan met a...

  2. Pingback: Tweetweekoverzicht week 49 2014 - Vakblog

  3. Pingback: Foto's, afbeeldingen en tekeningen in het onderwijs gebruiken. Hoe regel je dat nou netjes? - Vakblog

  4. Pingback: Auteursrechten in de onderwijspraktijk: een presentatie voor het NAI-hbo - Vakblog

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top