Auteursrechten en geüploade video’s

auteursrechten
In het onderwijs wordt er veel gebruik gemaakt van video. Het is de normaalste zaak van de wereld voor studenten om filmpjes in te leveren bij projecten of opdrachten maar ook docenten houden zich steeds vaker bezig met het opnemen van kennisclips, weblectures of andere vormen van videoleermateriaal. Daar wordt vaak YouTube voor gebruikt maar bij meer en meer onderwijsinstellingen worden eigen videoportalen ingezet om video’s makkelijk te kunnen uploaden en beschikbaar te maken voor studenten en docenten van de eigen instelling maar soms ook voor de rest van de wereld.

Er zijn vele redenen te bedenken waarom instellingen gebruik willen maken van een eigen videoportaal/-platform. Ze vallen qua autorisatiestructuur binnen de infrastructuur van de instelling waardoor bepaalde video’s bijvoorbeeld alleen beschikbaar zijn binnen 1 opleiding of dat juist alle video’s wel beschikbaar zijn voor iedereen (maar niet voor de buitenwereld). Ook weet je zeker dat je het videomateriaal op je eigen servers hebt staan waardoor je niet afhankelijk bent van individuele docenten en studenten of YouTube.

Auteursrechten

Behalve voordelen heeft een een eigen videoportaal ook nadelen. Het wordt al snel gezien als iets dat alleen intern wordt gebruikt. Een besloten en afgeschermde eigen versie van YouTube. En dan is het gemakkelijk om niet zo veel aandacht te schenken aan auteursrechten op die video’s die geüpload worden. Daar waar YouTube geautomatiseerd – tijdens het uploaden – controleert op het voorkomen van inbreukmakend beeld- of geluidsmateriaal, zijn dat soort voorzieningen standaard niet aanwezig in de videoportalen die door instellingen zelf worden aangeboden aan de gebruikers.

En dat terwijl je bij het uploaden van een video, kort of lang, automatisch te maken krijgt met auteursrecht. Hoewel de Auteurswet erg uitgebreid en complex is, is het idee achter het auteursrecht best wel simpel: het is namelijk het recht van de maker van een video om zelf die video openbaar te maken en te verspreiden. Upload je een video naar een videoportaal (of YouTube), dan ben je precies dat aan het doen wat voorbehouden is aan een rechthebbende van die video: je zorgt er voor dat anderen de video kunnen zien en (eventueel) verder kunnen verspreiden.

Dat betekent wel dat je je bewust dient te zijn van dat anderen juridische bezwaren kunnen hebben bij wat je uploadt, vooral als je niet zelf het auteursrecht hebt op de video die je uploadt doordat (delen uit) die video afkomstig zijn van andere YouTube filmpjes, tv programma’s of geripte commerciële dvd’s. We leven nou eenmaal in een tijd waar bedrijven die hun geld verdienen met het produceren van video’s steeds vaker juridische stappen ondernemen tegen inbreuken op hun rechten.

Waar moet je op letten?

Je kunt met enorm veel unieke auteursrechtelijke situaties te maken krijgen. Zo kunnen auteursrechten een rol spelen in de vorm van het portretrecht van personen die op de video te zien zijn, bij het gebruik van beelden of video die je zelf elders vandaan hebt gehaald maar ook bij de achtergrondmuziek die je eventueel gebruikt.

Bij YouTube wordt hier geautomatiseerd op gecontroleerd met hun Content ID systeem en bij Vimeo via hun Copyright Match systeem maar dat is bij eigen videoportalen allemaal niet aan de orde. Dat betekent dat je nog meer dan bij YouTube en Vimeo een eigen verantwoordelijkheid hebt als het gaat om de rechten van anderen.

Hieronder volgen een paar voorbeelden en aandachtspunten.

Heb je zelf de video opgenomen of laten opnemen?

  • Zijn er studenten of andere mensen in beeld die bezwaren zouden kunnen hebben als de video door iedereen binnen of buiten de onderwijsinstelling te zien zou zijn? Informeer mensen die je opneemt van te voren zodat niemand onaangenaam verrast wordt;
  • Heb je gebruik gemaakt van foto’s of fragmenten uit andere video’s? Dat mag meestal onder het citaatrecht (een beeldcitaat) is dat vaak geen probleem mits je wel aan de voorwaarden van een citaat voldoet. Zo moet het citaat ter ondersteuning zijn van de inhoud, moet de omvang van het citaat in verhouding staan tot het doel (afbeeldingen mogen wel geheel geciteerd worden maar bij video mag je slechts korte fragmenten gebruiken) en moet er, bijv. in de aftiteling, te zien zijn wat de gebruikte bron was;
  • Staat er muziek onder gemonteerd of is er muziek te horen in de video? Zorg er dan voor dat dit muziek is die je ook mag gebruiken en gebruik geen commerciële top 40 muziek. Er zijn vele sites te vinden waar je vrij te gebruiken muziek kunt vinden of muziek die je onder een Creative Commons licentie kunt gebruiken. Een paar nuttige sites zijn:

Heb je de video niet zelf geproduceerd?

  • Als je een video hebt geript van een dvd, Uitzending Gemist of YouTube om die vervolgens zelf weer te uploaden naar YouTube, Vimeo of een eigen videoportaal, dan maak je simpelweg inbreuk op het auteursrecht. Doe dit dus niet;
  • Wil je toch andermans video’s uploaden? Zorg dan dat je (schriftelijk) toestemming hebt van de oorspronkelijke maker van die video om dat te doen.
@foto via Pixabay met CC0 verklaring

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (27) Write a comment

  1. Pingback: Controleer de muziekrechten voor je een video uploadt bij YouTube - Vakblog

  2. Hoe zit het met het afspelen van video’s die op You tube staan in een openbare ruimte?
    Ik heb een favorietenlijst gemaakt op you tube, mag ik deze video’s dan op tv laten zien in een openbare ruimte? De naam van de artiest is gewoon duidelijk te zien ook in de clip.

    Reply

    • @Monica Bij het vertonen van TV uitzendingen in een openbare ruimte heb je te maken met een vereiste vergunning van Videma die de rechten van omroepen en tv zenders vertegenwoordigt. Als het om muziek (van YouTube) gaat echter kom je bij Buma Stemra uit die de muzikanten en artiesten vertegenwoordigt.

      Het gaat in jouw voorbeeld om achtergrondmuziek lijkt me en hoewel Buma Stemra daar ook een aparte licentie voor heeft, vallen die bedragen (mij iig) heel erg mee http://www.bumastemra.nl/wp-content/uploads/2016/12/STM.128.0117_03-Tarieven-achtergrondmuziek-2017.pdf Afhankelijk van de precieze situatie en waarvoor je de muziek gebruikt kan er ook een andere licentie van toepassing zijn.

      Reply

      • Oh dank je wel Raymond voor je antwoord. Sorry late reactie, maar ik zie hem nu pas. :-S Ik wilde de clips gebruiken in een galerie tijdens een expositie, de videos die ik had uitgezocht paste bij het thema en het werk. Ik heb het dus maar niet gedaan, maar ik ga eens kijken op de link die je aangeeft.

        Reply

  3. Hoi hoi als ik bv iets van Nos of welke tv zender dan ook in een video gebruik,mag dat? Dus ik maak een compilatie van een voetbal seizeon met beelden die ik op youtube vind….met mijn eigen muziek derbij….is dat legaal?

    Reply

    • @MJ Dat is legaal om te maken ja maar het hangt er wel van af wat je er mee gaat doen. Gebruik je zo’n compilatievideo puur voor jezelf of in huiselijke kring, dan is daar niets mis mee. Zet je die video echter ook weer op YouTube (of een ander platform), dan kom je waarschijnlijk in de problemen omdat de voetbalbeeldrechten strikt bewaakt worden door de rechthebbenden. Als je je eigen muziek erbij zet dan is de muziek dus niet het probleem maar je hebt een behoorlijke kans dat je video verdwijnt van YouTube omdat ze simpelweg voetbalbeelden al filteren.

      Reply

  4. Als ik een video wil upladen bijv. van the Eagles en ik betaal ervoor (wat ik eigenlijk al gedaan heb door de CD te kopen) mag ik m dan wel uploaden?

    Reply

    • Helaas niet, Joke. Als de muziek van de Eagles in de ‘blokkeer-database’ staat van YouTube dan is er effectief ook geen manier om een video met die muziek eronder te uploaden. Het wordt simpelweg automatisch geblokkeerd of voorzien van advertenties en je hebt geen knop of formulier waarmee je dit alsnog tegen betaling kunt regelen.

      Overigens betekent het kopen van een cd (of mp3) van een artiest niet dat je daarmee het recht koopt om het zelf ook te mogen gebruiken voor je zelf. In het geval van een cd ben je eigenaar van de cd en mag je die doorverkopen, weggeven enz maar de muzieknummers blijven eigendom van de artiest.

      Reply

  5. Beste Raymond,

    Ik gebruik YouTube filmpjes (bijv. liederen met beeld/tekst) welke ik converteer (mp4) en vervolgens in filmvorm (bijv. met moviemaker) verwerk. Deze gebruik ik op openbare plekken voor groepen mensen. Hierbij wordt de bron vermeld. Waar moet ik op letten en welk gebruiksrecht dien ik hiervoor aan te vragen? Ik verneem graag je reactie. Alvast bedankt.

    Reply

    • Op het moment dat je muziek (in videovorm) vertoont aan anderen in openbare plekken ben je bezig met een auteursrechtelijke openbaarmaking van dat materiaal en tja, dat vereist dus inderdaad de toestemming van de rechthebbenden. Dat kun je niet via YouTube regelen maar wel via één van de auteursrechtenorganisaties in Nederland.

      Voor muziek is dat Buma (Stemra) https://www.bumastemra.nl/muziekgebruikers/ en ze hebben daarvoor formulieren op hun site staan.

      Reply

      • Dank je wel voor je reactie! Ik ben blij met deze informatie! Ga er meteen mee aan de slag. Vr. Gr. Petra

        Reply

  6. Hoi Raymond, deze blog is van alweer een tijdje terug, maar hopelijk kun je mij ook helpen. Ik heb zojuist ”waarschuwingen vanwege auteursrechtenklachten” gekregen op mijn (amateur, niet-commerciële) YouTube kanaal, waarop ik vooral concertfilmpjes upload. Ik heb inderdaad stomweg niet zo stil gestaan bij het eventueel schenden van auteursrechten, omdat je tegenwoordig iedereen zowat ziet filmen met hun mobieltjes en ik het puur voor mezelf doet in principe, maar het leuk vind om het met anderen te delen. Nou gebruik ik een pocketcamera, weet niet of dat nog verschil uitmaakt?

    Wat moet ik doen om niet mijn account geblokkeerd te krijgen en in het vervolg toch met toestemming zelfgemaakte concertfilmpjes te kunnen blijven uploaden? Moet ik dan bepaalde acties ondernemen van tevoren bij het uploaden van elke video of mededelingen doen onder een video? Ik ben hier dus totaal niet in thuis en kom er op YouTube ook niet helemaal uit. Ik had nog geen problemen gehad, totdat ik een paar weken terug nietsvermoedend filmpjes uploadde van een bepaalde grote artiest en daar nu blijkbaar problemen mee krijg. Het lullige is dat ik gelijk meerdere waarschuwingen krijg en zo dus eerder mijn account verliest. ALS dat al niet is gebeurd, want ik zie nu dat ik niet meer voorbij die meldingen op mijn account kom ook! :o

    Ik zie staan dat je kan proberen om een claim te laten intrekken, alleen weet ik niet of zoiets dan ook juridische gevolgen heeft als ik ernaast zit in (juridische) termen van waar ik van beschuldigd wordt zeg maar. Want de muziek is uiteraard eigendom van de artiesten, maar het filmpje is van mij – en niet eens van goede kwaliteit en weinig bekeken, plus geen verbod op filmen tijdens het concert voor zover ik doorhad. Dat snap ik er dus niet aan.
    Hoe pak ik dit het beste aan om toch YouTube gebruiker te blijven?

    Weet jij tenslotte of er een soort klantenservice is van YouTube en hoe je die het beste/snelste kan bereiken (via mail of social media)?

    Alvast bedankt!

    Reply

    • Hoi R,

      Het vervelende van YouTube is dat je niet met mensen te maken hebt maar met een geautomatiseerd (ContentID) systeem dat namens rechthebbenden vermeende inbreuken opspoort en de uploaders vervolgens om de oren slaat met een ‘copyright strike’. Drie van die waarschuwingen en je account wordt verwijderd, ongeacht of je een klein kanaal hebt met 3 video’s en 2 abonnees of dat je een megabekende gebruiker bent zoals PewDiePie.

      Om dus met je laatste vraag te beginnen, er is dus geen klantenservice waar je contact mee kunt opnemen om de boel recht te zetten. Je kunt letterlijk niks verkeerd gedaan hebben (bijvoorbeeld omdat de artiest je hoogstpersoonlijk toestemming heft gegeven) en dat kun je niet uitleggen. De enige route is, zoals je al ontdekt hebt, het aangeven dat de claim niet terecht is. Als je dat doet moet je aantonen dat je geen inbreuk hebt gemaakt op andermans rechten omdat je bijvoorbeeld zelf de rechthebbende bent of dat je inderdaad die schriftelijke toestemming hebt.

      In jouw geval echter zal dat geen effect hebben vrees ik. Ook al is het een filmpje van matige kwaliteit, ook al is het niet eens heel goed bekeken, ook al mocht je filmen bij het concert … als de muziek van de artiest in kwestie in de ContentID database staat, zal YouTube het als een inbreukmakende video beschouwen en je inderdaad zo’n waarschuwing sturen met linkje erbij naar de regels die – samengevat – stellen dat je alleen maar video’s mag uploaden waarvan je zelf de rechthebbende bent van de inhoud. En in het geval van die concertfilmpjes ben je niet de rechthebbende van de muziek …

      Je hebt pech dat kennelijk de artiest (de platenmaatschappij zal het eerder zijn) in de ContentID database is aangemeld en dat er ook op zo’n agressieve manier mee wordt omgegaan. Die rechthebbende had er ook voor kunnen kiezen om advertenties te tonen op jouw filmpje maar heeft nu gekozen voor het verwijderen van alle content.

      Als je YouTube wilt blijven gebruiken voor concertfilmpjes dan zul je er helaas rekening mee moeten houden dat dit vaker kan/zal gaan gebeuren. Je kunt wel vooraf controleren welke acties rechthebbenden voor welke muziek hebben aangegeven bij YouTube zodat je weet of een volgende waarschuwing waarschijnlijk is. Op https://www.youtube.com/music_policies kun je dit checken.

      Verder zit er weinig anders op dan hopen dat je account nu nog te gebruiken is denk ik want ik ken geen voorbeelden van mensen die hun account terugkregen na die drie ‘strikes’. Een nieuw account aanmaken is dan je enige optie vermoed ik.

      Reply

  7. Hallo,
    Mag je filmpjes van bijvoorbeeld Hart van Nederland, die op Youtube staan uploaden naar je eigen (commerciële) youtube kanaal en site?

    Alvast erg bedankt voor je antwoord!

    Reply

    • Hoi Marjolijn,
      Daar kan ik kort over zijn: nee dus. Door ze op YouTube te zetten zijn de filmpjes zelfs ‘extra’ beschermd omdat ze ook meteen aangemeld zijn voor ContentID. Upload je ze naar je eigen YouTube kanaal dan is de kans zeer groot dat je meteen een copyright strike om de oren krijgt.

      Reply

  8. Mag ik wel klassieke muziek van CD,s zoals bij Bach, Beethoven etc. gebruiken onder videofilmpjes?

    Reply

    • Bij klassieke muziek speelt de ‘problematiek’ rondom auteursrechten wat minder omdat de componisten veelal al (langer dan) 70 jaar overleden zijn. Waar je echter wel op moet letten zijn de rechten van degenen die het werk uitvoeren. Jij mag zelf zonder problemen dat werk uitvoeren maar de uitvoering van anderen gebruiken vereist in beginsel toestemming van (al) die uitvoerenden.

      Oftewel, bij een uitvoering van Symphony No. 9 van Beethoven hoef je niet zorgen te maken over de rechten van (de erven van) Beethoven die in 1827 overleden is maar wel over de rechten van de uitvoerenden aangezien de kans groot is dat die ergens in de afgelopen 50 jaar heeft plaatsgevonden.

      Overigens is de kans op problemen hier wel een stuk minder want in de praktijk zullen orkesten niet bij YouTube aangeven dat ze hun rechten willen beschermen en zal het uploaden van een (deel van een) uitvoering zeer waarschijnlijk niet tot problemen leiden.

      Reply

  9. hi Raymond,
    Mijn zoon heeft “soundbits” gedownload van grappige videos die op youtube waren geplaatst. van deze “soundbits” heeft hij een soundboard app gemaakt en op google play gedaan. inmiddels heeft de “auteur” van de videos mijn zoon een email gestuurd. Hij moet onmiddellijk stoppen met de app anders worden juridisch stappen gezet. Klopt dat? De app soundbits bestaat alleen uit stukjes audio van de video, ze zijn niet veranderd .
    alvast bedankt

    Reply

    • De lengte van de gebruikte video’s maakt niet uit, net zo min als dat er alleen geluid wordt gebruikt. Ze zijn inderdaad auteursrechtelijk beschermd en de maker/auteur van de video zou dus eventueel juridische stappen kunnen ondernemen. Minimaal zou die de app kunnen laten verwijderen en een claim – met factuur – is ook niet uit te sluiten. Als je zoon een app met (geluid uit) video produceert is het aan te raden om zelf audio te maken zodat hij zelf de rechthebbende is.

      Reply

  10. hey ik zou willen beginnen met het opnemen van een film maar ben nog maar een kind en er zijn scénes in waar er wordt gezongen maar zonder melodie moet ik dan ook auteursrechten betalen

    Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top