Auteursrechten en geüploade video’s

auteursrechten
In het onderwijs wordt er veel gebruik gemaakt van video. Het is de normaalste zaak van de wereld voor studenten om filmpjes in te leveren bij projecten of opdrachten maar ook docenten houden zich steeds vaker bezig met het opnemen van kennisclips, weblectures of andere vormen van videoleermateriaal. Daar wordt vaak YouTube voor gebruikt maar bij meer en meer onderwijsinstellingen worden eigen videoportalen ingezet om video’s makkelijk te kunnen uploaden en beschikbaar te maken voor studenten en docenten van de eigen instelling maar soms ook voor de rest van de wereld.

Er zijn vele redenen te bedenken waarom instellingen gebruik willen maken van een eigen videoportaal/-platform. Ze vallen qua autorisatiestructuur binnen de infrastructuur van de instelling waardoor bepaalde video’s bijvoorbeeld alleen beschikbaar zijn binnen 1 opleiding of dat juist alle video’s wel beschikbaar zijn voor iedereen (maar niet voor de buitenwereld). Ook weet je zeker dat je het videomateriaal op je eigen servers hebt staan waardoor je niet afhankelijk bent van individuele docenten en studenten of YouTube.

Auteursrechten

Behalve voordelen heeft een een eigen videoportaal ook nadelen. Het wordt al snel gezien als iets dat alleen intern wordt gebruikt. Een besloten en afgeschermde eigen versie van YouTube. En dan is het gemakkelijk om niet zo veel aandacht te schenken aan auteursrechten op die video’s die geüpload worden. Daar waar YouTube geautomatiseerd – tijdens het uploaden – controleert op het voorkomen van inbreukmakend beeld- of geluidsmateriaal, zijn dat soort voorzieningen standaard niet aanwezig in de videoportalen die door instellingen zelf worden aangeboden aan de gebruikers.

En dat terwijl je bij het uploaden van een video, kort of lang, automatisch te maken krijgt met auteursrecht. Hoewel de Auteurswet erg uitgebreid en complex is, is het idee achter het auteursrecht best wel simpel: het is namelijk het recht van de maker van een video om zelf die video openbaar te maken en te verspreiden. Upload je een video naar een videoportaal (of YouTube), dan ben je precies dat aan het doen wat voorbehouden is aan een rechthebbende van die video: je zorgt er voor dat anderen de video kunnen zien en (eventueel) verder kunnen verspreiden.

Dat betekent wel dat je je bewust dient te zijn van dat anderen juridische bezwaren kunnen hebben bij wat je uploadt, vooral als je niet zelf het auteursrecht hebt op de video die je uploadt doordat (delen uit) die video afkomstig zijn van andere YouTube filmpjes, tv programma’s of geripte commerciële dvd’s. We leven nou eenmaal in een tijd waar bedrijven die hun geld verdienen met het produceren van video’s steeds vaker juridische stappen ondernemen tegen inbreuken op hun rechten.

Waar moet je op letten?

Je kunt met enorm veel unieke auteursrechtelijke situaties te maken krijgen. Zo kunnen auteursrechten een rol spelen in de vorm van het portretrecht van personen die op de video te zien zijn, bij het gebruik van beelden of video die je zelf elders vandaan hebt gehaald maar ook bij de achtergrondmuziek die je eventueel gebruikt.

Bij YouTube wordt hier geautomatiseerd op gecontroleerd met hun Content ID systeem en bij Vimeo via hun Copyright Match systeem maar dat is bij eigen videoportalen allemaal niet aan de orde. Dat betekent dat je nog meer dan bij YouTube en Vimeo een eigen verantwoordelijkheid hebt als het gaat om de rechten van anderen.

Hieronder volgen een paar voorbeelden en aandachtspunten.

Heb je zelf de video opgenomen of laten opnemen?

  • Zijn er studenten of andere mensen in beeld die bezwaren zouden kunnen hebben als de video door iedereen binnen of buiten de onderwijsinstelling te zien zou zijn? Informeer mensen die je opneemt van te voren zodat niemand onaangenaam verrast wordt;
  • Heb je gebruik gemaakt van foto’s of fragmenten uit andere video’s? Dat mag meestal onder het citaatrecht (een beeldcitaat) is dat vaak geen probleem mits je wel aan de voorwaarden van een citaat voldoet. Zo moet het citaat ter ondersteuning zijn van de inhoud, moet de omvang van het citaat in verhouding staan tot het doel (afbeeldingen mogen wel geheel geciteerd worden maar bij video mag je slechts korte fragmenten gebruiken) en moet er, bijv. in de aftiteling, te zien zijn wat de gebruikte bron was;
  • Staat er muziek onder gemonteerd of is er muziek te horen in de video? Zorg er dan voor dat dit muziek is die je ook mag gebruiken en gebruik geen commerciële top 40 muziek. Er zijn vele sites te vinden waar je vrij te gebruiken muziek kunt vinden of muziek die je onder een Creative Commons licentie kunt gebruiken. Een paar nuttige sites zijn:

Heb je de video niet zelf geproduceerd?

  • Als je een video hebt geript van een dvd, Uitzending Gemist of YouTube om die vervolgens zelf weer te uploaden naar YouTube, Vimeo of een eigen videoportaal, dan maak je simpelweg inbreuk op het auteursrecht. Doe dit dus niet;
  • Wil je toch andermans video’s uploaden? Zorg dan dat je (schriftelijk) toestemming hebt van de oorspronkelijke maker van die video om dat te doen.
@foto via Pixabay met CC0 verklaring

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (30) Write a comment

  1. Pingback: Controleer de muziekrechten voor je een video uploadt bij YouTube - Vakblog

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top