Recht op informatie: Linken is echt niet link

Mag het nou wel of mag het nou niet? Kun je inbreuk plegen op het auteursrecht van een ander door alleen maar een hyperlink te maken naar een artikel, foto of filmpje zoals GeenStijl deed toen ze linkten naar gelekte Playboy foto’s? En hoe zit dat met die embedded links waar Buma/Stemra enige tijd geleden nog van beweerde dat je daar een vergoeding voor moet betalen? Aan de hand van twee rechtszaken heeft het Europese Hof van Justitie tot 2x toe antwoorden gegeven op vragen over de auteursrechtelijke status van linkjes. In de laatste Recht op informatie van dit jaar wordt duidelijk dat linken gelukkig niet echt link (meer) is.

-//-

‘Als je niet zeker weet of je materiaal op internet mag gebruiken voor eigen doeleinden, kijk dan of je ernaar kunt linken. Linken naar iets dat online staat, is namelijk nooit een nieuwe openbaarmaking. Het mag dus gewoon.’

Dit neem ik altijd mee in mijn verhaal wanneer ik docenten en studenten over de beginselen van het auteursrecht vertel. Wel heb ik ontdekt dat er een paar mitsen en maren aan zijn toe te voegen. Want met de constatering dat linken nooit een nieuwe openbaarmaking kan zijn onderschatte ik één ding: de belangen die op internet kunnen spelen bij het linken naar content. Vooral als niet duidelijk is van wie de content is waarnaar gelinkt wordt.

Zo zijn embedded links ook een soort van hyperlinks, maar tonen ze content die op een andere site staat op de eigen site. Denk bijvoorbeeld aan een YouTube-filmpje, waarbij de bezoekers niet naar de oorspronkelijke site hoeven te gaan. Als geëmbedde content ook nog omringd worden door advertenties, leidt dat al snel tot problemen. Juridische problemen welteverstaan.

Dat je op heel verschillende manieren naar een link kunt kijken, bleek uit een strijd die een aantal Zweedse journalisten jarenlang heeft gevoerd met de website Retriever. Retriever biedt links (met beschrijving van de inhoud) aan naar artikelen van journalisten, waarbij de links leiden naar de site van de desbetreffende krant waarin hun artikelen gepubliceerd werden. Beide partijen streden over de typering van deze links. Betreft het hier een doorverwijzing? Of is er sprake van een auteursrechtelijke mededeling aan het publiek en dus van een nieuwe openbaarmaking waar een vergoeding voor betaald moet worden? Het Europese Hof van Justitie moest uiteindelijk uitsluitsel geven.

Begin dit jaar oordeelde het Hof in het Svensson-arrest dat een link weliswaar inderdaad een nieuwe openbaarmaking van een werk is – iets wat normaliter voorbehouden is aan de rechthebbende – maar dat dit niet onrechtmatig is zolang er geen nieuw publiek mee wordt bereikt. Anders gezegd: zolang een rechthebbende auteursrechtelijk beschermd materiaal vrij toegankelijk beschikbaar en dus voor iedereen op internet heeft gezet, mag je ernaar linken. Immers: iedereen kon er sowieso al erbij. Is het materiaal niet vrij toegankelijk op internet gezet, bijvoorbeeld achter een betaalmuur? Dan omzeilt de link een toegang-beperkende maatregel – en is zij onrechtmatig omdat er een nieuw publiek wordt bereikt dat eerder geen toegang had tot  het materiaal.

Linken naar vrij toegankelijk materiaal mag van het Hof ook ‘wanneer de internetgebruikers op de betrokken link klikken, het werk verschijnt en daarbij de indruk wordt gewekt dat het wordt getoond op de website waar de link zich bevindt, terwijl dit werk in werkelijkheid afkomstig is van een andere website‘. Daarmee lijkt het embedden van auteursrechtelijk beschermd materiaal ook toegestaan.

Deze uitspraak zou verregaande consequenties kunnen hebben en naar aanleiding van een andere rechtszaak vroeg het Duitse Bundesgerichthof daarom om een verduidelijking op deze uitspraak van het Europese Hof. Twee Duitse bedrijven hadden namelijk een promotievideo die op een site van een concurrent stond, zelf opnieuw (zonder toestemming) geüpload naar YouTube om die vervolgens weer te embedden op de eigen websites. Dat leverde de prejudiciële vraag op of dit wel of niet een inbreuk op het auteursrecht opleverde.

Eind oktober 2014 gaf het Europese Hof in het Bestwater-arrest antwoord op deze vraag en sloot aan bij de eerdere uitspraak in het Svensson-arrest. Het Hof concludeert dat het embedden op een website van een openbaar toegankelijk beschermd werk op een andere website middels de zogenaamde ‘framing-techniek’ (zoals ook een YouTube-filmpje geëmbed wordt) geen inbreuk is zolang je daarmee geen mededeling aan een nieuw publiek doet en geen andere technieken gebruikt die de oorspronkelijke weergave van dat werk verandert.

Ook nu weer blijft er wel wat ruimte in de interpretatie van de uitspraak van het Europese Hof. De vraag of er wel inbreuk gemaakt wordt als de content onrechtmatig en illegaal online is gezet – zoals in het geval van de promotievideo was gebeurd aangezien de eigenaar deze niet zelf op YouTube had gezet – blijft namelijk onbeantwoord.

De geleerde les: maak je als auteursrechthebbende jouw teksten, foto’s of video’s toegankelijk door deze openbaar online te zetten? Dan kun je niet optreden tegen een ander als die linkt naar jouw content of deze embedt op een andere site. Mijn eigen verhaal over auteursrecht hoef ik dus niet aan te passen. Linken is namelijk definitief niet link. Tenzij je linkt naar ‘link’ materiaal, maar dat is een heel ander verhaal.

Deze Recht op informatie column verschijnt ook in InformatieProfessional 9 (2014).

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (11) Write a comment

  1. Pingback: Boekenplog: Bibliotheek Zutphen in de Broederenkerk - Vakblog

  2. Pingback: Auteursrechten en video: waar moet je op letten bij het videoportaal van je eigen instelling? - Vakblog

  3. Pingback: De onderwijsexceptie en artikelen die door studenten geüpload zijn in de elektronische leeromgeving - Vakblog

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2018 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top