Lijstjesmaand: wat gebeurde er (niet) in 2014 met ebooks

ebooks 2014

Aan het einde van 2013 waagde ik me aan een aantal voorspellingen en beloofde ik daar een jaar later op terug te kijken. Wat hebben we aan ontwikkelingen gezien in 2014 en ging het wel met dat geanticipeerde hoge tempo? Aan de hand van mijn eigen voorspellingen kijk ik terug op dit jaar in ebooks en vooral wat ik er van meegekregen heb. 

1. E-studieboeken of educatieve ebooks
Ik dacht redelijk zeker te weten dat er, na een turbolent 2013, niet veel ontwikkelingen zouden zijn rondom Nederlandstalige digitale studieboeken. Vanuit de kant van de educatieve uitgevers klopte dat ook wel want de grote doorbraak waarbij de voorgeschreven literatuur van hbo-opleidingen allemaal als ebook te koop zou moeten zijn, bleef uit. Hoewel je als student nog steeds een deel ervan digitaal kunt aanschaffen ken ik maar weinig voorbeelden van hogescholen en opleidingen die er ook binnen hun onderwijs mee aan de slag zijn gegaan.

Aan de kant van de onderwijsbibliotheken verdween de wens echter niet om educatieve ebooks op te nemen in de eigen collecties. Dat bleef ook in 2014 een kwestie van individuele afspraken maken met de uitgevers, waar ook nog niet heel veel schot in kwam omdat weinig bibliotheken gewend zijn hier over te (willen) onderhandelen. Misschien moeten we toch eens brutaal zijn en een relevant deel van onze eigen fysieke collecties gaan digitaliseren nu daar wettelijk ruimte voor blijkt te zijn. Ook al vinden we het allemaal heel belangrijk, ook in 2015 verwacht ik geen doorbraken op dit gebied.

2. Ebooks bij de openbare bibliotheek in 2014
Het waren alleen nog maar plannen in 2013 maar de openbare bibliotheken hebben het meer dan waar gemaakt dit jaar en eindelijk een goed aanbod neergezet van ebooks. Dat ging bepaald niet zonder horten en stoten maar na een redelijk voorzichtige en veilige start met oudere titels kwam de trein toch redelijk op gang. Het – mijns inziens – onzalige idee om recentere ebooks in een plusabonnement te doen ging (vooralsnog) van tafel, er kwamen ook wat recentere en bekendere titels bij en ook viel het me niet tegen hoeveel van die titels er te downloaden waren voor op een ereader.

Ook de VakantieBieb ging open in 2014 maar het succes van (en focus op) het ebookplatform lijkt de VakantieBieb nu in de weg te gaan zitten. Ik had het al bijna kunnen voorspellen denk ik maar het blijkt toch bijzonder moeilijk te zijn voor de bibliotheken om twee complementaire diensten van elkaar te onderscheiden. Heel vreemd want ik heb daar als gebruiker helemaal geen probleem mee. Ik hoop voor 2015, nu de Koninklijke Bibliotheek de digitale bibliotheek gaat overnemen, dat de VakantieBieb meer aandacht en liefde gaat krijgen want ik blijf er van overtuigd dat het de beste promotie voor ebooks (en dus ook het eigen ebookplatform) is die je maar kunt wensen. Ik durf er echter geen voorspelling aan te wagen want beleidsmakers in de bibliotheek heb ik nog nooit kunnen doorgronden.

3. Streaming ebooks in een ‘Spotify voor ebooks’ in Nederland
Ik was al voorzichtig met een voorspelling over een Spotify voor ebooks – omdat ik dat in Nederland helemaal niet rendabel acht – maar eigenlijk hebben we er zelfs helemaal niets over gehoord. Zullen we dit onderwerp maar gewoon van tafel halen totdat er daadwerkelijk iemand mee gaat komen?

4. Vaker rechtstreeks ebooks verkopen aan klanten door uitgeverijen
“Het ideale businessmodel om ebooks te verkopen bestaat niet en ook al lijkt het haaks te staan op een Spotify voor ebooks, geen enkele uitgeverij gaat al haar eieren in een gezamenlijk digitaal boodschappenmandje stoppen. En dus zul je vooral in het buitenland maar ook in Nederland meer initiatieven gaan zien van uitgeverijen die op hun eigen websites en/of via apps hun eigen ebooks gaan verkopen.”, tikte ik vorig jaar.

Nou eindelijk eentje die ik goed had! In augustus kwamen VBK Uitgevers en Dutch Media Uitgevers gezamenlijk met Elly’s Choice. Elke maand 10 ebooks die je kunt downloaden met een abonnement voor iets onder de 36 euro per jaar. Weliswaar (stevig) gewatermerkte ebooks maar dat is een stuk beter dan een streaming abonnement waarbij je verplicht in een app moet lezen en je de boeken zelf niet mag houden. Ook al heb ik wat bedenkingen bij hoe ze het promoten en in de markt zetten, het is een uniek en vernieuwend concept wat van mij breder navolging mag krijgen. Oh en ik vind de mogelijkheid om een prepaid abonnement te nemen echt geweldig.

5. Vaker rechtstreeks ebooks distribueren door zelfstandige auteurs: meer self-publishing
Ik voorzag een groei (in kwantiteit) met self published ebooks in Nederland en ik moet zeggen, als dat gebeurt is dan heeft het zich aan mijn waarneming onttrokken. Over Brave New Books hoorde ik ook weinig dus die revolutie gaat een stuk trager dan ik verwacht had. Of weten jullie meer dan ik?

6. De eerste stappen met Big ebook Data in 2014
Dat Big Ebook Data nog wel even op zich zou laten wachten in Nederland, dat vermoedde ik al. Hier wordt er nog steeds geworsteld met prijsbeleid en hoe je ebooks moet gaan aanbieden, en dan is het nog vele stappen te ver om naast (je eigen) verkoop- en omzetcijfers te gaan kijken naar leesgedrag en inhoudelijke analyses van ebooks.

Het bleek, ook in 2014, nog steeds een grote opgave te zijn om uberhaupt cijfermateriaal te vinden over ebooks, ereaders en leesgedrag. Ik kreeg zelf al vragen van meerdere studenten of ik dat soort gegevens had maar zelfs doorverwijzen is dan nog lastig als die gegevens nergens openbaar gemaakt worden. In elk geval begon CB Logistics met hun eigen driemaandelijkse infographics waarmee je tenminste nog een indicatie hebt als buitenstaander. Ik zie het volgend jaar helaas niet anders worden. En nee, ik snap echt niet waarom de boekenbranche niet structureel brede (markt)onderzoeken organiseert en met elkaar die resultaten poogt te duiden, zeker in een markt die zo ontzettend aan verandering onderhevig is (geweest).

7. Meer hoop dan voorspelling: er wordt meer geëxperimenteerd met lagere prijzen in 2014
Ik illustreerde mijn hoop voor lagere ebookprijzen in 2014 met de vele aanbiedingen die er bij Amazon altijd zijn toen ik concludeerde dat ebooks niet worden gekocht door boekenliefhebbers die enkele euro’s willen besparen maar door ebookliefhebbers die slechts enkele euro’s willen uitgeven. “En dat begint met het besef dat het product ebook een ander prijsbeleid vereist dan het product boek”, sloot ik af.

En toen kwam daar in november alsnog Amazon.nl. Die natuurlijk meteen begon met een actie waarbij je Nederlandstalige titels exclusief of dus goedkoper via Amazon kon kopen. Op dit moment loopt de 12 dagen van Kindle actie waarbij tussen Kerst en 5 januari dagelijks een aantal titels tot 80% in de aanbieding zijn en je hoeft maar naar de best verkopende titel van dit moment te kijken – Geachte heer M. van Herman Koch – om te zien dat mijn hoop uit is gekomen. Deze titel is voor 2,99 euro te koop bij Amazon terwijl je daar bij veel andere Nederlandse ebookshops 14,99 voor moet neertellen. Bol heeft inmiddels de prijs ook aangepast naar 2,99 wat voor mij het beste teken is van de impact van Amazon. En dat dit onverminderd doorgaat in 2015 lijkt me een hele veilige voorspelling!

8. De vraag naar en verkoop van ebooks groeit nauwelijks in 2014
Ik zag een link tussen de verzadiging van de markt van ereaders in Nederland en daarmee een afvlakking van de vraag naar ebooks. En inderdaad kwamen er in 2014 maar weinig nieuwe modellen ereaders op de markt. Kobo introduceerde wel de Aura H2O maar de Arc tablets werden eigenlijk weer afgeserveerd dit jaar. Sony verdween dit jaar definitief uit de ereadermarkt in Nederland en, hoewel er nog enkele andere (kleine) partijen zijn, is het inmiddels min of meer een monopolie voor Kobo, mede dankzij de samenwerking met Bol.com. Of, en in welke mate, de Kindle ereaders nog een voet tussen de deur krijgen in Nederland valt nog te bezien maar het zal volgens mij wel een groei in de verkoop van zowel de ereaders als ebooks hebben opgeleverd. Het lastige van deze voorspelling is dat Kobo en Amazon helemaal niets bekend maken over verkoopcijfers van hun ereaders en ebooks. En ben je dus aangewezen op alleen de CB infographics die in elk geval een klimmende afzet laten zien in de eerste drie kwartalen.

9. Het is erop of eronder voor de boekhandel in 2014
De jeuk die ik krijg bij landelijke campagnes als de Boekenweek, Kinderboekenweek en Nederland Leest waarbij het alleen maar lijkt te gaan om het vastklampen aan de laatste (papieren) boekenstrohalm, verdween niet in 2014. Ik ging echter zelf wel op zoek naar boekhandels die hun best doen om mij – hun klant – te behouden in een tijd waar je ebooks van Herman Koch voor 2,99 kunt kopen. Ik bezocht diverse boekhandels in 2014 en trof ze aan met gespecialiseerde collecties, aantrekkelijke opstellingen en gehuisvest in bijzonder fraaie panden.

Het was niet erop of eronder voor de boekhandel in 2014, dat werd me duidelijk. Dat is namelijk een geleidelijk proces. Er zijn nog steeds genoeg boekenliefhebbers die graag naar een boekhandel gaan en ik heb dat ook van dichtbij mogen bekijken dit jaar. Maar ook al maakte ik er grappen over in de boekenplogs, het was in geen boekhandel problematisch om foto’s te maken waarbij je de indruk kreeg dat ik alleen in de winkel was. In veel gevallen was ik ook alleen op die verdieping bijvoorbeeld en het voelt soms echt alsof ik iets aan het vastleggen ben dat er over 5 jaar niet meer zal zijn. Ik herhaal mijn hoop voor 2015 dat ik boekhandels ga vinden die diensten rondom ebooks, ereaders, advisering enz. ontwikkelen die van toegevoegde waarde zijn want er moet wel *iets* veranderen.

10. Die andere ebookontwikkeling: tweedehands ebooks
Ik had niet voorzien dat een partij, met een uitspraak in een vonnis over software-licenties in de hand, aan de slag zou gaan met een marktplaats voor de verkoop van tweedehands ebooks. En toch gebeurde er precies dat dit jaar toen Tom Kabinet de deuren opende. Tot ontsteltenis van de Nederlandse uitgevers die meteen met een rechtszaak begonnen maar die niet konden voorkomen dat Tom Kabinet gewoon door mocht gaan. Ik constateerde zelf ook dat er flink wat haken en ogen zaten aan de tweedehands verkoop van (best vaak illegale) ebooks en wacht af wat de rechter in het spoedappel zal oordelen halverwege januari 2015.

Uiteindelijk zal het oordeel van de rechter, en de bodemprocedure die ongetwijfeld ooit nog eens zal volgen, over het eigendom van ebooks meer impact hebben dan Tom Kabinet zelf. Ik heb niet het idee dat er veel gekocht wordt via Tom Kabinet en dat het ook in 2015 op zijn best een piepkleine nichemarkt zal blijken te zijn.

Aan echte voorspellingen voor 2015 waag ik me niet meer behalve dat ik wel durf te voorspellen dat ik over alle interessante ebookgerelateerde ontwikkelingen zal blijven schrijven hier. Ik hoor dan ook graag wat jullie er van vinden!

@foto: DonkeyHotey via photopin Creative Commons

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (8) Write a comment

  1. Hoi Raymond,
    Je vakblog wordt hier zeer op prijs gesteld. Ga zo door!
    Ook in 2015. Zelfs “geen” voorspellingen komen dan uit!
    Fijne jaarwisseling!
    Ad

    Reply

  2. Beste Raymond,
    Hoop ook dat jouw voorspelling voor 2015 uitkomt en ik kijk uit naar een nieuw jaar met jouw vakblog!
    Klein voorspellinkje: TomKabinet gaat altijd verliezen: of de rechter verbiedt tweedehands ebooks, of de rechter staat tweedehands ebooks toe, maar dan automatisch ook het ruilen van ebooks en dat is veel leuker en goedkoper dan verkopen/kopen via TomKabinet.
    Guten Rutch ins neue Jahr!

    Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top