Legaal gearchiveerd: speel MS-DOS spellen in je browser bij The Internet Archive

dune 2 internet archive
The Internet Archive is één van de mooiste sites die je op het internet kunt vinden. Tenminste, dat vind ik. Het project is in 1996 gestart door Brewster Kahle en heeft het doel ons digitale cultuurgoed op te slaan en te bewaren in de grootste digitale bibliotheek van de wereld. Zo archiveren ze regelmatig alle publiek toegankelijke sites op het internet die via The Waybackmachine door iedereen te bekijken zijn. Ideaal om oude versies van webpagina’s te bekijken die verwijderd of gewijzigd zijn. Of nog eens te kijken hoe je eigen blog er vroeger uitzag.

Maar het web is niet het enige dat volgens The Internet Archive bewaard moet worden. Er dreigt een digitaal geheugenverlies op te treden, zoals vorig jaar nog in een aflevering van Tegenlicht benadrukt werd, voor bijna alle digitale bestanden die simpelweg niet duurzaam gearchiveerd worden. Reden voor The Internet Archive om behalve het web ook archieven in te richten voor ruim 7 miljoen tekstdocumenten (waaronder 6 miljoen ebooks), video’s, audiobestanden, afbeeldingen en software.

Die laatste categorie is echter bijzonder. De ebooks, video’s, audiobestanden en afbeeldingen zijn allemaal vrij te downloaden en te gebruiken maar dat geldt niet voor alle software. Vorig jaar maakte The Internet Archive al vele honderden arcadegames online beschikbaar en deed hetzelfde voor diverse klassieke consoles (zoals de Sega Master System) waarbij de spellen niet gedownload maar geëmuleerd worden in je browser. Je kunt ze alleen spelen in de browser op de site zelf.

Datzelfde hebben ze nu gedaan voor duizenden (ruim 2300) MS-DOS spellen uit (vooral) de jaren 90. Als je, net als ik, toen spellen speelde dan is het één groot feest van herkenning. Of sentiment, zo je wilt. De allereerste 3D shooter (volgens mij), Catacomb 3-D maar ook Wolfenstein 3D, Super Street Fighter II, Heretic, Rise of the Triad en natuurlijk Dune 2, het eerste spel dat ik met een muis speelde. Die zijn allemaal in je browser te spelen, ook al werkt het ene spel (veel) beter dan de andere.

Hoe legaal is dat?

Oudere MS-DOS spellen worden al vele jaren op websites aangeboden (als downloads) onder de noemer abandonware. Zo wordt de categorie software genoemd die niet meer verkocht en ondersteund wordt door de oorspronkelijke leverancier. Zoek je op de term ‘abandonware’ dan vind je grote archieven met duizenden spellen op sites als Abandonia en Abandonware DOS. Abandonware betekent echter niet dat het auteursrecht op die spellen verlopen is. Afhankelijk van het land waarin een spel uitgebracht is, zijn de spellen 70 tot 95 jaar na het uitbrengen nog beschermd en vormt het (ter download) aanbieden ervan een inbreuk op het auteursrecht van de makers. Het distribueren van deze spellen is juridisch gezien dan ook niet toegestaan en het zijn dan ook feitelijk illegale downloads.

Maar wat als niemand zijn auteursrechten handhaaft?

Ook al is er juridisch geen enkele onduidelijkheid over de status van dergelijke spellen, bij abandonware zijn de (financiële) belangen van de makers zo goed als verdwenen. En dan kun je wel als ontwikkelaar of uitgever een site als Abandonia gaan aanklagen voor het aanbieden van een 20 jaar oud DOS-spel dat alleen nog maar met een emulator te spelen is op moderne pc’s, maar veel zin heeft dat dan niet. Uitgevers en makers van die spellen laten het dan ook min of meer oogluikend toe zolang abandonware sites er maar geen geld voor vragen of inkomsten generen via advertenties. Sommige uitgevers besluiten zelfs, na al die jaren, om hun oude spellen opnieuw uit te brengen omdat ze nog steeds veel gespeeld en gedownload worden.

Het doel dat The Internet Archive voor ogen heeft, wordt ook vaak gebruikt als argument om abandonware juist niet te bestrijden: het archiveert, bewaart en houdt klassieke software beschikbaar waar eigenlijk niemand meer een financieel belang bij heeft. Maar waar abandonware sites oogluikend toegestaan worden wilde The Internet Archive zich juist keurig aan de auteursrechtwetgeving houden voor hun software-archief met auteursrechtelijk beschermde spellen.

Een uitzondering in de Digital Millennium Copyright Act

In de Nederlandse Auteurswet zijn tientallen uitzonderingen opgenomen op het auteursrecht van de maker. Geen ervan maakt het mogelijk om, zoals The Internet Archive doet, auteursrechtelijk beschermde software opnieuw te openbaren via een website. Veel van de uitgevers en ontwikkelstudio’s die de spellen maakten in de jaren 90 bestaan inmiddels niet meer en dus zou je van de nieuwe uitzondering over verweesde werken gebruik kunnen maken maar het is twijfelachtig of je daar ook succesvol op kunt beroepen.

De overgrote meerderheid van de spellen zijn echter in Amerika gemaakt en daar geldt het Amerikaans auteursrecht natuurlijk. De oorspronkelijke Copyright Act of 1976 is meerdere keren uitgebreid met aanvullende Acts die nieuwe aspecten introduceerden en wijzigingen hebben doorgevoerd. De ‘online aspecten’ van het Amerikaans auteursrecht zijn in 1998 toegevoegd aan de Copyright Act met de Digital Millennium Copyright Act (DMCA) die nieuwe regels rondom de auteursrechten van online werken bevat.

De Copyright Office (verbonden aan de Library of Congres) ziet er op toe dat deze wetgeving ook relevant is en blijft. Daartoe wordt er elke 3 jaar een procedure opgestart waarbij iedereen voorstellen kan indienen over aanpassingen op, of introduceren van nieuwe, uitzonderingen in de Copyright Act.

[To] determine whether there are particular classes of works as to which users are, or are likely to be, adversely affected in their ability to make noninfringing uses due to the prohibition on circumvention of access controls.

The Internet Archive heeft twee voorstellen ingediend en eind 2003 besloot de Copyright Office vier nieuwe uitzonderingen te introduceren waarvan er twee gerelateerd zijn aan de doelstelling van The Internet Archive en de laatste rechtstreeks betrekking heeft op spellen:

  • Computer programs protected by dongles that prevent access due to malfunction or damage and which are obsolete.
  • Computer programs and video games distributed in formats that have become obsolete and which require the original media or hardware as a condition of access.

Oftewel, door zich te beroepen op deze uitzondering in de Amerikaanse Copyright Act kan The Internet Archive auteursrechtelijk beschermde spellen aanbieden zolang die alleen maar op verouderde platformen werken (MS-DOS), en de oorspronkelijke bestanden niet gedownload kunnen worden (zoals bij de abandonware sites). Dat laatste wordt bewerkstelligd door de spellen te emuleren met een browsergebaseerde versie van DOSbox: je kunt ze wel spelen maar de spellen kunnen niet gedownload worden.

Heel erg gebruiksvriendelijk is dat nog niet maar het is dus wel heel erg legaal.

Verder lezen: The Internet Archive Just Made a Ton of Old MS-DOS Games Available for Free (via GiantBomb) / Internet Archive Gets DMCA Exemption To Help Archive Vintage Software (archive.org)

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (9) Write a comment

Leave a Reply

Required fields are marked *.


  • © 2006- 2018 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top