Ebooks in Nederland: de nieuwe cijfers (Q4 2014)

Er is veel geschreven over trends, beschikbaarheid, prijsbeleid, verkoopaantallen en (het uitblijven van) succes van ebooks in Nederland de laatste jaren maar in bijna alle gevallen gebeurde dat zonder duidelijke cijfers en feiten die als onderbouwing zouden moeten fungeren. Het CB verzorgt de distributie van bijna alle ebooks in Nederland en produceert sinds 2014 elk kwartaal een infographic met cijfers over de actuele stand van zaken van ebooks in Nederland.

Gisteren presenteerde het CB voor de vierde keer een overzicht van hoe het met de ebooks in het Nederlands taalgebied gaat in de vorm van een infographic. Ik schreef al eerder mijn eigen interpretaties over de eerste, tweede en derde infographic en ook deze keer probeer ik de cijfers te vertalen naar ontwikkelingen en trends. CB blijft kleine aanpassingen maken aan de infographic en daardoor is niet alles even handig te vergelijken met de vorige edities. Hopelijk verandert er niet al te veel aan de gebruikte categorieën dit jaar.

Ebooks in Nederland Infographic Q4

Wat valt me op?

Ten opzichte van de vorige infographic is de grafiek met cumulatieve afzet van ebooks verdwenen en wordt alleen de verkoop per kwartaal getoond. Hier is uit af te leiden dat de verkoop van ebooks in het vierde kwartaal iets gedaald is t.o.v. het derde maar dat het nog wel (iets) boven het niveau van het tweede kwartaal ligt. Ongetwijfeld de reden waarom in de infographic de verkoop van het vierde kwartaal wordt vergeleken met hetzelfde kwartaal van 2013 want dat is wel een stijging van 22%. Dat is toch leuker om te melden dan enkele procenten daling ten opzichte van het vorige kwartaal.

De uitleningen, die in de vorige infographic samen met de verkoop opgenomen waren in de grafiek, worden nu apart weergegeven. Dat is om een reden gedaan want het gaat bijzonder goed met de uitleningen van ebooks in de bibliotheek. Zo te zien is dat met ca. 1/3 gestegen het laatste kwartaal naar maar zo’n liefst (ca.) 350.000. Zou je dit wederom samen met de verkoopcijfers in een grafiek zetten, dan zou dat nu echt een vertekend beeld gaan opleveren door de erg hoge aantallen uitleningen. Dat blijkt ook uit een ander kopje dat het CB in de infographic gezet heeft ‘Een ebook bij de bibliotheek is gemiddeld 3 jaar oud en wordt 10x vaker geleend dan verkocht.’ Goed nieuws, hoewel ik wel bijzonder graag het achterliggende cijferwerk zou willen inzien in plaats van alleen die constatering (en dat geldt ook voor de absolute aantallen van verkoop en uitleningen uit de andere grafieken). Om hoeveel titels gaat het bij de uitleningen bijvoorbeeld en welke categorie titels genereert de meeste uitleningen? Hoeveel procent van de leverbare ebooks zijn te leen bij de bibliotheek? Enzovoorts.

Het aandeel van ebooks in de totale verkoop stijgt licht ten opzichte van Q3 en Q2: 5% van de boektitels wordt als ebook verkocht (was 4,7%) terwijl nog steeds 95% als fysiek boek verkocht wordt (was 95,3%). Eenzelfde kleine stijging zien we ook bij het aandeel van ebooks in de online verkoop: 26,4% daarvan zijn ebooks (was 26%) terwijl 73,6% ook online nog steeds een fysiek boek bestelde (was 74%).

Bijna driekwart van de verkochte ebooks valt binnen NUR300 staat er vervolgens in de infographic te lezen. NUR 300 is de rubriekscode in de Nederlandstalige Uniforme Rubrieksindeling die het genre literaire fictie omvat. In de vorige infographic werd alleen die rubriek getoond en onderverdeeld, in de bovenstaande versie worden ook alle genres getoond waar ebooks van verkocht zijn. Ik vermoed dat er maar weinig verandert in deze genreverdeling waardoor er nu door het CB ingezoomd wordt op de constatering dat kinderboeken, non-fictie en educatief bij ebooks relatief het minst vertegenwoordigd zijn. Ook hier wel jammer dat er geen absolute percentages genoemd worden want het zijn wel drie hele miniscule balkjes in de grafiek. Bij de uitsplitsing van de NUR300 zie je ook bijna geen verschil met de cijfers van het vorige kwartaal: het aandeel van romans binnen de literaire fictie daalde met 1% naar 37%. Niet heel spannend dus.

Bij Ebook versus papier was CB de vorige keer al van indicator veranderd. In de eerdere infographics werd gekeken naar het percentage van de leverbare titels die ook als ebook leverbaar waren maar nu focust men zich op de (60) titels uit de Bestseller 60 lijst. Hiervan zijn 83% als ebook beschikbaar en dat is een stijging van 5% ten opzichte van Q3. Wat een ingewikkelde manier blijft om te zeggen dat er nu 50 van de 60 titels als ebook te koop zijn (was 47). Mathijs Suidman meldt op de CB site dat de overige 10 titels “boeken met (uitgebreide) vormgeving of vertalingen” zijn, waarmee gesuggereerd wordt dat de kans niet groot is dat dit percentage de komende periode nog verder zal stijgen. Bij de bestandsformaten gebeurt er ook weinig spannends want de overgrote meerderheid van 84,7% (was 84,5%) wordt in het ePub 2 formaat gedistribueerd en 13,2% (was 13,7%) als PDF. Het nieuwere ePub 3 formaat komt daarmee wel terug van een kleine dip in Q2 want nadat dit aandeel gedaald was van 2% naar 1,8%, is dat nu weer 2,1%. Het zegt echter niet heel veel want zowel PDF als ePub3 komt voornamelijk voor bij de ondervertegenwoordige genres non-fictie en educatief. Bij de bestandsbeveiliging valt op dat het aandeel van Adobe DRM kleiner en kleiner wordt. Was dat vorig kwartaal nog 1,8%, deze keer is dat nog 1,6% en is 97% ongewijzigd voorzien van een watermerk. Er worden wel iets meer ebooks verkocht zonder beveiliging: dat percentage steeg van 1,2% naar 1,4%. Doordat CB nu de verkoop losgekoppeld heeft van de uitleningen lijkt het aandeel van Adobe DRM ook beter te kloppen want deze DRM wordt natuurlijk wel gebruikt bij alle uitgeleende downloadbare ebooks van bibliotheek.nl. Je kunt Adobe Digital Editions helaas nog niet deïnstalleren.

Bij het aanbod van titels is er inmiddels sprake van een gestage maar kleine groei. De teller stond in Q3 op 34.489 titels, wat toen een stijging van 3% was t.o.v. Q2, en in Q4 zijn er 35.633 titels als ebook te koop. Wederom een stijging van 3%. Het aantal uitgeverijen blijft ook toenemen, in tegenstelling tot mijn eigen verwachting, want na de stijging van 14% in het vorige kwartaal zijn er toch ook nu weer 13 uitgeverijen bijgekomen. De teller staat nu op 297, een stijging van 5%. Ik ben overigens ook erg nieuwsgierig wat dit voor uitgeverijen zijn.

Een nog sterkere stijging is te zien bij het aantal retailers. Dit nam vorig kwartaal al toe van 167 naar 178 en dat zijn er nu 191 geworden, een stijging van 7% waarbij het gaat om het aantal webwinkels en ecosystemen die in Nederland ebooks verkopen. Amazon was al opgenomen in de vorige infographic hoewel ik stiekem meer impact verwacht had in de cijfers nu Amazon in november ook Nederlandstalige ebooks is gaan verkopen. Maar misschien komt dat nog.

Ik ben ook benieuwd of Amazon met hun Kindle ereaders ook terug zal komen in de statistieken over de devices. In 2014 verliet Sony de ereadersmarkt en ging Kobo een samenwerking aan met Bol. Vorig kwartaal steeg het aantal ereaders in Nederland van 1,2 miljoen naar 1,3 miljoen en in het laatste kwartaal van 2014 zijn dat er 1,4 miljoen geworden. Met 16,8 miljoen inwoners in dit land betekent dat nu gemiddeld 1 op de 12 Nederlanders over een ereader beschikt en je mag aannemen dat er in 2015 ook (veel) meer Kindles verkocht gaan worden. Libris begint in februari in elk geval met de verkoop van de Tolino Shine ereaders dus laat het niet gezegd zijn dat ereaders niet meer interessant zijn :)

Ook tablets en smartphones doen het goed in Nederland. Er zijn 7,9 miljoen tabletbezitters in Nederland (was 7,4 miljoen) en de bijna magische grens van 10 miljoen smartphones is inmiddels ook overschreden (was 9 miljoen). Het is wachten tot het onvermijdelijke moment dat er meer smartphones dan inwoners zijn in Nederland. Om ebooks op te lezen natuurlijk!

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (23) Write a comment

  1. Pingback: Tweetweekoverzicht: Gigaom is weg, Kobo ereaders, Elsevier en Open Access, bewaren telecomgegevens en het imagoprobleem van de ereader - Vakblog

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top