Recht op informatie: Te koop aangeboden: mokken met foto’s van (misschien wel jouw) kinderen

We mopperen wat af op instanties als Facebook. Ze gaan aan de haal met onze privacy en onze content! Tegelijkertijd doen we er zelf vrolijk aan mee. Intieme momenten? Eén klik en het is gedeeld. Dat geldt ook voor de foto’s van onze kinderen. Die verkwanseling wilden ontwerper Yuri Veerman en journalist Dimitri Tokmetzis aan de kaak stellen met hun webwinkel Koppie Koppie. De shop verkoopt sinds half januari mokken met foto’s van kinderen. Foto’s die ouders op Flickr hebben gedeeld onder een Creative Commons-licentie.

Auteursrechtelijk gezien mag Koppie Koppie dit doen. In tegenstelling tot bij Facebook, waar het eventuele commerciële hergebruik van datgene wat je uploadt in de algemene voorwaarden geregeld is, bepaal je bij Flickr zelf onder welke licentie – lees: welke voorwaarden – je je foto’s voor een ander beschikbaar maakt. Enkele van de gebruikte Creative Commons-licenties staan iedereen toe de auteursrechtelijk beschermde foto’s op Flickr te verveelvoudigen, bewerken en in deze situatie ook commercieel te gebruiken.

Koppie Koppie heeft foto’s van kinderen geselecteerd die onder de meest ruime Creative Commons-licentie (CC-BY 2.0) op Flickr zijn gepubliceerd. De webshop mag die beelden dus gebruiken, mits ze aan naamsvermelding doet. Veerman en Tokmetzis hebben zich hier keurig aan gehouden. Daarmee staat het hun vrij om mokken met foto’s van andermans kinderen te maken en deze te verkopen in hun webwinkel. Toestemming vragen is niet nodig.

Maar het ligt iets complexer dan dat. Behalve het auteursrecht speelt ook het portretrecht een rol. Op het moment dat je een foto, waar een persoon herkenbaar op afgebeeld is, opnieuw publiceert (hier: op een mok) kan die persoon daar bezwaar tegen maken. Tenminste, als er een redelijk belang tegen publicatie is. En dat hangt weer van een aantal criteria af, al zal bij commerciële exploitatie van kinderportretten de balans snel in het voordeel van de kinderen doorslaan.

Mocht het ooit tot een rechtszaak komen, dan wil dat niet zeggen dat de ouders meteen gelijk krijgen. Zij hebben zelf de foto’s online beschikbaar gesteld onder een licentie die zo’n beetje alle vormen van hergebruik mogelijk maakt. Achteraf bezwaar maken omdat de (onvoorziene) consequenties je niet aanstaan, helpt dan niet. Eens gegeven toestemming blijft gegeven, ook al bedenk je je achteraf.

Uiteindelijk wordt de soep niet zo heet gegeten. Met een Creative Commons-licentie doe je namelijk geen afstand van de portretrechten. De ouders hebben dus – onbewust – Koppie Koppie géén toestemming gegeven om de mokken te gaan verkopen. De aanname van Koppie Koppie – ‘we are free to use these pictures in any way we want’ – is niet correct. Zazzle, de leverancier van de webshopsoftware, zag de bui al hangen en sloot de webwinkel. Dat zal er mede voor gezorgd hebben dat na drie weken de teller van het aantal verkochte mokken op zeven is blijven steken.

Niet dat Veerman en Tokmetzis ooit geld hebben willen verdienen met andermans foto’s. Hun initiatief maakt onderdeel uit van een campagne van Medialab SETUP om mensen te laten nadenken over wat er met hun foto’s en andere content gebeurt online. Én over de keuzes die mensen veelal onbewust maken door het accepteren van (ongelezen) algemene voorwaarden of het kiezen voor Creative Commons-licenties waar dat nou net niet had gemoeten.

Een bewustwordingscampagne over privacy is een uitstekend idee, zeker als die leidt tot beter nadenken over hoe je met je auteursrechten om wilt gaan. Zelf maak ik veel gebruik van foto’s met een Creative Commons-licentie. Ik vind het, mede daarom, belangrijk om mijn eigen teksten en foto’s weer te delen met anderen. Met de nodige zorgvuldigheid probeer ik er dan ook Creative Commons-licenties aan mee te geven. Het zou jammer zijn als anderen dat nu minder zouden gaan doen omdat ze de verkeerde lessen uit zo’n campagne trekken.

Ook al moet ik toegeven dat ik meteen controleerde op Flickr welke licenties ik aan de foto’s van mijn kinderen meegegeven had. Gelukkig waren die niet op een mok terug te vinden.

Deze Recht op informatie column verschijnt ook in InformatieProfessional 2 (2015).

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (4) Write a comment

  1. toch opvallend om te lezen dat jij zelf keek naar de CC licentie die jij aan jouw (publieke toegankelijke?) foto’s hebt gehangen.

    De vraag die mij veel meer intrigeert is waarom jij foto’s van je kinderen überhaupt zou vrijgeven/publiceren op internet.

    Reply

    • Daar keek ik naar omdat ook ik Flickr gebruik voor opslag en delen van foto’s. Daar is het heel geschikt voor en ik heb daar bijvoorbeeld alle foto’s staan die ik hier embed voor mijn boekenplogs. Die foto’s staan op Public maar ik wijzig hiervoor de standaardlicentie van Flickr altijd naar een Creative Commons licentie.

      Ik heb er echter ook privefoto’s staan en hoewel ik die (natuurlijk) geen Creative Commons licentie meegeef, wijzig ik die beschikbaarheid wel naar ‘Family’ only.

      En nou is het helaas een paar keer voorgekomen dat ik per ongeluk publieke foto’s op Family heb gezet en privefoto’s – ja van mijn kinderen dus – heb voorzien van een CC licentie. Dat krijg je soms als je een hele hoop foto’s in 1x uploadt en niet goed oplet. En dan schrik je toch heel even als je leest dat iemand foto’s van kinderen van Flickr op mokken heeft gezet :)

      Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top