Ebooks bij de Bibliotheek: de cijfers tot nu toe (juni 2015)

In januari 2014 kwam de Bibliotheek met een landelijk ebookplatform voor alle bibliotheekleden om ebooks te kunnen lenen. Sinds 1 januari 2015 is de Koninklijke Bibliotheek verantwoordelijk voor het ebookplatform en worden er statistieken en cijfers gedeeld via een mailinglijst voor (beleids)medewerkers van de openbare bibliotheken. In overleg met Ylva Hendriks van de KB bleek het gelukkig ook mogelijk te zijn de cijfers hier te gebruiken voor een reeks blogposts waarin ik zal pogen de cijfers nader te duiden. Heb je de vorige editie gemist? Lees die dan eerst aangezien ik daar ook naar 2014 en de eerste vier maanden van 2015 heb gekeken.

Sommige onderdelen van de cijfers en grafieken zijn cumulatief over 2014 en 2015 (tot en met juni 2015) terwijl andere onderdelen alleen maar over de maand juni gaan. Dit zal per grafiek benadrukt en toegelicht worden. De grafieken die betrekking hebben op de taalverdeling van het aanbod, het aantal downloads van de Bibliotheek app en de top 10 veel gestelde vragen over ebooks zijn in de onderstaande bespreking buiten beschouwing gelaten.

Aantal aangemaakte accounts voor het ebookplatform

ebooks bij de bibliotheek
Hoe meer (nieuwe) accounts, hoe populairder het ebookplatform want om ebooks te kunnen lenen bij de Bibliotheek heb je een webaccount nodig dat gekoppeld wordt aan het pasnummer van je bibliotheekkaart. Na een wat grillig verloop met veel pieken en dalen in 2014, bleek de stijging relatief constant de eerste maanden van 2015 met gemiddeld zo’n 6000 nieuwe accounts per maand. In april stond de teller op 176.847 accounts maar daar kwamen in mei 7276 en in juni maar liefst 7984 accounts bij waardoor er nu 192.107 webaccounts zijn.

Wat ook opvalt is dat in juni – voor het eerst dit jaar – de cijfers hoger liggen dan in het jaar ervoor. Dat beeld zie je bij diverse andere grafieken hieronder ook terug en hoewel de verschillen niet enorm zijn lijkt het ebookplatform de afgelopen maanden beter gevonden te zijn. Een mogelijke verklaring zou kunnen zijn dat met de openstelling van de VakantieBieb een deel van de gebruikers nu ook hun weg gevonden hebben naar het ebookplatform.

Aantal bezoeken aan bibliotheek.nl/ebooks

ebooks bij de bibliotheek
Eén van de beste indicatoren voor het gebruik en de populariteit van een website is het aantal bezoeken per maand. Net als bij het aantal accounts is ook het aantal bezoeken in 2015 echter een stukje lager maar wel stabiel. In januari, februari en maart stond de teller op ca. 200.000 bezoeken terwijl in april dat iets lager uitviel met 191.891 bezoeken. In mei werden er echter 215.072 bezoeken gebracht aan het ebookplatform terwijl dat in juni verder groeide naar 225.596 bezoeken.

In tegenstelling tot bij het aantal aangemaakte accounts liggen de bezoekersaantallen in 2015 structureel hoger dan in dezelfde periode vorig jaar. Het lijkt er op dat er inmiddels een grote groep vaste bezoekers zijn die regelmatig kijken wat ze kunnen lenen. Ik verwacht dat de bezoekersaantallen in juli en augustus redelijk gelijk zullen blijven (ipv de sterke daling die je vorig jaar augustus zag).

De Bibliotheek heeft vanaf 1 juli ook enkele bestsellers (van o.a. Nicci French, Saskia Noort en Isa Hoes) – tijdelijk – toegevoegd aan het aanbod in het kader van een experiment met de uitgevers om goedlopende titels aan te bieden. Het zal interessant zijn om te zien hoe de uitleencijfers voor die specifieke titels er uit gaan zien en of je dit ook terug gaat zien in het aantal bezoeken van de site.

Aantal uitgeleende ebooks

ebooks bij de bibliotheek
Over uitleningen gesproken. Ook bij een digitale bibliotheek kijk je daar al snel naar. De laatste vier maanden van 2014 en de eerste drie maanden van 2015 waren dat rond de 100.000 uitleningen per maand. In april steeg dat aantal naar 111.529 uitlenen om vervolgens door te blijven stijgen naar 129.472. In juni werd zelfs een nieuw record gevestigd met 131.071 uitleningen.

De nieuwe infographic voor het tweede kwartaal van 2015 die door het CB wordt gemaakt is nog niet beschikbaar – daar worden de uitleningen in meegenomen – maar ik ben benieuwd of diezelfde stijging ook in de verkoopcijfers van ebooks te zien is. Het begint er echter op te lijken dat het uitlenen van (oudere) titels ook voor de uitgevers gunstig is en dat zal ook de reden zijn waarom enkele uitgevers nu bereid zijn te experimenteren met het uitleenbaar maken van iets recentere titels die nog steeds goed verkopen.

Downloads van ebooks op alle platformen

ebooks bij de bibliotheek
Een nieuwe grafiek deze maand toont het aantal downloads van ebooks via alle platformen van de Bibliotheek gedurende de eerste zes maanden van dit jaar. Het toont aan dat zelfs de 672.729 uitleningen van het ebookplatform zeer relatief zijn als je die vergelijkt met de 666.935 gedownloade titels uit de VakantieBieb. Helemaal als je bedenkt dat hier gaat om één maand gebruik van de VakantieBieb die pas op 1 juni open ging.

Nog 22.511 gedownloade ebooks zijn afkomstig uit de Eregalerij van de Bibliotheek terwijl er 14.897 gedownload werd uit Selectie, de collectie rechtenvrije ebooks.

Aanbod

ebooks bij de bibliotheek
Helaas is er deze maand geen grafiek beschikbaar van het aantal beschikbare titels in absolute aantallen (het waren er 9778 in april). Het is dus ook niet te vergelijken met het aantal Nederlandse titels dat als ebook leverbaar (te koop) is.

Wel is te zien dat 74,6% van de beschikbare titels (ook) geschikt is om op een ereader te kunnen lezen (dat was 71,7% in april). Kijk je naar de verdeling bij de uitleningen naar de drie verschillende ‘formaten’ dan zie je dat in juni 2015 de meerderheid van de leners (54,1% was 56,3% in april) koos voor het lezen van de geleende titel(s) op tablet of telefoon via de Bibliotheek app, downloadde 41,5% (was 38,7% in april) de geleende titels voor op een ereader terwijl slechts 4,5% (was 5% in april) het geleende online op pc of laptop las.

Lezen op de ereader is dus zowel relatief als in absolute aantallen populairder geworden aangezien het in april ging om 43.162 uitleningen in ‘ereader-formaat’ tegenover 54.394 in juni. Het verklaart ook waarom ik ineens weer vragen krijg via de mail over Adobe DRM problemen met ereaders :)

Genres in het aanbod en bij de uitleningen

ebooks bij de bibliotheek
Welke genres, welke categorieën boeken, zijn nou vertegenwoordigd in het aanbod van de Bibliotheek? En zijn dat ook de genres die goed uitgeleend worden in juni 2015?

In het aanbod zijn de literaire romans en literatuur nog steeds dominant aanwezig met 39% (was 39,5% in april) terwijl ze verantwoordelijk zijn voor 26,2% van de uitleningen (was 25,9%). Spannende boeken worden naar verhouding veel beter geleend want hoewel ze slechts 11,1% vormen van het aanbod, zijn ze verantwoordelijk voor 27,5% van alle uitleningen (een toename t.o.v. de 25,4% in april). Die populariteit zie je ook terug bij de romans want die vormen 12,8% van het aanbod terwijl ze bij de uitleningen ook bijna een kwart van de uitleningen (24,5%) voor hun rekening nemen. Ten opzicht van april doen de romans het juist iets minder want toen was het 26,1%. Bij de non-fictie zie je – niet verrassend – dat de verhoudingen omgedraaid zijn: het maakt 21,8% van het aanbod uit terwijl het 11,9% van de uitleningen vormt.

De spannende boeken, literatuur en de (literaire) romans zijn dus niet aan te slepen en dat bevestigt alleen maar het aloude beeld van de uitleningen van fysieke boeken (en dat van de best verkopende genres). Hier liggen dus ook nog mooie kansen om de wat onbekendere titels in deze genres onder de aandacht te brengen. Iets waar de Bibliotheek zich sowieso op focust met WelkBoek bijvoorbeeld maar daar kom ik later nog eens op terug in een aparte blogpost.

Top 10 meest geleende titels

ebooks bij de bibliotheek
De top 10 meest geleende titels van juni 2015 is als volgt:

  1. Loes den Hollander – Schijnvertoon
  2. Marion Pauw – Daglicht
  3. Naima El Bezaz – Vinexvrouwen
  4. Erik Scherder – Laat je hersenen niet zitten
  5. Marion Pauw – De wilden (sinds 1 juli uit de collectie)
  6. Marlene van Niekerk – Agaat
  7. Esther Gerritsen – Roxy
  8. Sandra Berg – De Vlucht
  9. Elly Koster – Blind vertrouwen
  10. Jaap Robben – Birk

Ook is er een top 10 samengesteld van de meest geleende titels van het eerste halve jaar:

ebooks bij de bibliotheek

  1. Jaap Robben – Birk
  2. Erik Scherder – Laat je hersenen niet zitten
  3. Marion Pauw – Daglicht
  4. Sandra Berg – De Vlucht
  5. Esther Gerritsen – Roxy
  6. Elly Koster – Blind vertrouwen
  7. Patty Stenger – Zuidas
  8. Marjolijn Uitzinger – De huisgenoot
  9. Gustaaf Peek – Godin, held
  10. Loes den Hollander – Schijnvertoon

Ik ben nog steeds wel benieuwd naar de absolute aantallen om een beeld te vormen van hoe vaak een titel uitgeleend moet worden om de top 10 te kunnen halen. Het geeft echter ook een beeld van de eventuele onderlinge verschillen binnen een top 10 maar beantwoordt ook de vraag hoeveel procent van alle uitleningen gevormd worden door de 10 populairste titels. En aan de onderkant van zo’n lijstje ben ik ook wel benieuwd naar de ‘nul-lijst’: de titels die nul (of 1 of 2) keer uitgeleend zijn in dat halve jaar bijvoorbeeld. Het zou heel interessant zijn om te kijken of je qua promotie – bijv. via nog betere ontsluiting middels WelkBoek – die titels van de ‘nul-lijst’ af kunt krijgen.

Zoektermen op het ebookplatform

ebooks bij de bibliotheek
Ik vroeg er om en ik kreeg ze ook: een overzicht van waar gebruikers op zoeken op het ebookplatform. Mooi bijeengebracht in drie verschillende categorieën woordwolken:

Er wordt vaak gezocht (het meest lijkt me) op de auteursnaam of specifieke titel. De reeks ‘De Grijze Jager’ van John Flanagan doet het heel goed (en zit ook in de collectie). Maar gebruikers zoeken ook naar titels van Adriaan van Dis, Esther Verhoef en Nora Roberts terwijl die (nog) niet in het aanbod opgenomen zijn. Hoewel het een tijdelijk aanbod is vind je inmiddels wel twee titels van Nicci French terug. Het geeft in elk geval een goed beeld van de titels die de gebruikers graag in de digitale collectie opgenomen zouden willen hebben. Hoewel het nog wel even kan duren voordat je de bestseller van Joris Luyendijk kunt lenen vrees ik.

Kijk je naar de trefwoorden, dan wordt er een beetje op voetbal, sport, streekromans en de Tweede Wereldoorlog gezocht maar is men vooral op zoek naar romantische literatuur. Alle bekende reeksen komen voorbij. De Nederlander wil gewoon over erotiek en passie lezen! Net als de Amerikanen overigens want het is bij ebookdienst Scribd niet anders.

Met de zomervakantie voor de boeg werd er ook veel gezocht op landen en steden in de hoop reis- en taalgidsen aan te treffen. Dat is ook zeer herkenbaar uit de openbare bibliotheken waar de collectie landeninformatie, taalgidsen en reisgidsen ook altijd goed gebruikt wordt in deze periode. Hoewel het ebookplatform niet over reisgidsen beschikt, zijn er wel zes taalgidsen te vinden in de VakantieBieb. Het is wel een goede suggestie de digitale collectie reisgidsen op het ebookplatform uit te breiden met de populaire landen. Te beginnen met Frankrijk zo te zien. En misschien ook de taalgidsen toe te voegen?

@ met dank aan Ylva Hendriks (KB)

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (35) Write a comment

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top