Ebooks bij de Bibliotheek: de cijfers tot nu toe (juli 2015)

In januari 2014 kwam de Bibliotheek met een landelijk ebookplatform voor alle bibliotheekleden om ebooks te kunnen lenen. Sinds 1 januari 2015 is de Koninklijke Bibliotheek verantwoordelijk voor het ebookplatform en worden er statistieken en cijfers gedeeld via een mailinglijst voor (beleids)medewerkers van de openbare bibliotheken. Sinds deze maand zijn ze ook te vinden op de website van de KB.
In overleg met Ylva Hendriks van de KB bleek het mogelijk te zijn de cijfers hier te gebruiken voor een reeks blogposts waarin ik zal pogen de cijfers nader te duiden omdat er altijd een verhaal zit achter de grafieken en cijfers. 

Sommige onderdelen van de cijfers en grafieken zijn cumulatief over 2014 en 2015 (tot en met juni 2015) terwijl andere onderdelen alleen maar over de maand juli gaan. Dit zal per grafiek benadrukt en toegelicht worden. De grafieken die betrekking hebben op de taalverdeling van het aanbod, het aantal downloads van de Bibliotheek app en de top 10 veel gestelde vragen over ebooks zijn in de onderstaande bespreking buiten beschouwing gelaten.

Aantal aangemaakte accounts voor het ebookplatform

ebooks bij de bibliotheek
Om alvast met de deur in huis te vallen voor bijna alle grafieken en cijfers: de stijgende lijn van het gebruik van ebooks bij de bibliotheek van de laatste maanden zette zich voort in juli. En hoe!

Om ebooks te kunnen lenen bij de Bibliotheek heb je een webaccount nodig dat gekoppeld wordt aan het pasnummer van je bibliotheekkaart. In juni werden er 7984 nieuwe accounts aangemaakt (van dus nieuwe leners) maar dat lijkt ineens heel weinig als je het vergelijkt met juli waarin maar liefst 14.445 nieuwe accounts erbij kwamen. Hierdoor komt het totaal aantal accounts nu ook uit boven de 200.000.

Vorig jaar was er ook een forse stijging te zien dankzij de vakantieperiode maar die is dit jaar nog groter waarmee de ontwikkeling die vorige maand zichtbaar werd – dat de cijfers hoger liggen dan in het jaar ervoor – duidelijk doorzet. Dat beeld zie je bij diverse andere grafieken hieronder ook terug en ik durf het wel te te relateren aan de openstelling van de VakantieBieb die er voor gezorgd heeft dat gebruikers nog gemakkelijker hun weg vonden naar het ebookplatform.

Aantal bezoeken aan bibliotheek.nl/ebooks

ebooks bij de bibliotheek
Je zou verwachten dat er met zo veel nieuwe accounts ook meer bezoeken zijn gebracht aan de site en dat klopt. Een recordaantal bezoeken zelfs. In juni waren het 225.596 bezoeken maar de teller liep in de eerste vakantiemaand aanzienlijk hoger op: 301.624 bezoeken. Ruim een verdubbeling ten opzichte van juli 2014

Behalve dat er een grote groep nieuwe gebruikers een kijkje kwam nemen lijkt het er op dat er ook een grote groep vaste bezoekers met enige regelmaat komt kijken naar het aanbod. Dat aanbod is per 1 juli ook (tijdelijk) uitgebreid met enkele bestsellers (van o.a. Nicci French, Saskia Noort en Isa Hoes) in het kader van een experiment met de uitgevers om goedlopende titels aan te bieden.

Maar kwamen alle bezoekers ook daadwerkelijk om ebooks te lenen?

Aantal uitgeleende ebooks

ebooks bij de bibliotheek
Over records gesproken. Er werd uitgeleend als nooit tevoren. Zoveel uitleningen zelfs dat de schaal van de grafiek stevig aangepast moest worden. En dat terwijl in juni al een record gevestigd werd met 131.071 uitleningen. In juli echter werden er maar liefst 223.095 uitleningen geregistreerd.

Je kunt door de nieuwe verdeling bij de afzet van ebooks in de CB infographic voor het tweede kwartaal van 2015 niet afleiden hoe de verkochte ebooks zich per maand verhouden tot de uitgeleende ebooks maar uit cijfers die door het CB aan NU.nl zijn verstrekt ging het in dat tweede kwartaal om 635.092 verkochte ebooks, 382.929 uitleningen en 629.757 ebooks-via-abonnementsdiensten.

Als het aantal uitleningen de komende maanden op het niveau van juli 2015 blijft, dan konden de cijfers van het derde kwartaal wel eens heel interessant worden. Het is goed mogelijk dat er in Q3 2015 meer ebooks uitgeleend gaan worden dan dat er verkocht zullen worden. En dat zal het toch zeker interessanter maken voor uitgevers om (meer) titels via de Bibliotheek beschikbaar te stellen.

Downloads van ebooks op alle platformen

ebooks bij de bibliotheek
Hoe indrukwekkend het aantal uitleningen via het ebookplatform ook is (895.824 gedurende de eerste 7 maanden van dit jaar), vergeleken met het aantal gedownloade titels uit de VakantieBieb is duidelijk te zien dat deze laatste de grote aanjager is.

Vorige maand ging het om 666.935 gedownloade titels (de VakantieBieb ging op 1 juni open) maar in juli werd ook dit aanbod verder uitgebreid en zijn er in totaal maar liefst 2.071.883 titels gedownload in twee maanden tijd. De VakantieBieb is gesloten per 1-9-2015 dus ik ben benieuwd wat de (cumulatieve) cijfers van augustus laten zien maar het is nu al een groot succes te noemen lijkt me.

De 13.944 gedownloade ebooks uit de Eregalerij van de Bibliotheek en de 17.698 downloads uit Selectie, de collectie rechtenvrije ebooks, steken er schril bij af. Ook al vermoed ik een foutje bij (tenminste) de Eregalerij want dat waren er vorige maand nog 22.511 en dat kan niet ineens cumlatief minder zijn geworden.

Aanbod

ebooks bij de bibliotheek
Ook voor juli is er helaas geen grafiek beschikbaar van het aantal beschikbare titels in absolute aantallen. Het is dus ook niet te vergelijken met het aantal Nederlandse titels dat als ebook leverbaar (te koop) is.

Wel is te zien dat 73,8% (was 74,6% in juni) van de beschikbare titels (ook) geschikt is om op een ereader te kunnen lezen. Kijk je naar de verdeling bij de uitleningen naar de drie verschillende ‘formaten’ dan zie je dat in juli 2015:

  • de meerderheid van de leners (51,5% – was 54,1% in juni) koos voor het lezen van de geleende titel(s) op tablet of telefoon via de Bibliotheek app;
  • downloadde 45,2% (was 41,5% in juni) de geleende titels voor op een ereader terwijl
  • slechts 3,2% (was 4,5% in juni) het geleende online op pc of laptop las.

Lezen op de ereader blijft dus toenemen in populariteit ten koste van zowel het lezen via de app en online. Via de app lezen blijft nog het populairst – helemaal als je bedenkt dat de VakantieBieb alleen maar via de gelijknamige app gebruikt kan worden – maar het lezen op de ereader wint overduidelijk terrein.

Genres in het aanbod en bij de uitleningen

ebooks bij de bibliotheek
Welke genres, welke categorieën boeken, zijn nou vertegenwoordigd in het aanbod van de Bibliotheek? En zijn dat ook de genres die goed uitgeleend worden in juli 2015?

Zoals al te zien is onder de grafiek is er gekozen voor een aanpassing in de categorieën. Die zijn nu een stuk eenduidiger dan de literaire romans en literatuur, spannende boeken en non-fictie mijns inziens maar zijn niet meer dan andere labels voor dezelfde categorieën.

Romans vormen met 49,8% (was 39%) nu bijna de helft van het aanbod en ze worden met 43,8% ook het meeste uitgeleend (was 26,2% in juni). Informatief (het oude non-fictie) maakt voor een kwart deel uit van het aanbod met 26,3% terwijl het – niet verrassend – verantwoordelijk is voor een relatief klein deel van de uitleningen met 12,5%. Spannende boeken blijven wel populair in de uitlening want ruim een kwart (26,4% – was 27,5%) van alle uitgeleende ebooks valt in deze categorie. Niet gek als je ziet dat het 12% van het aanbod is.

Een soortgelijk iets zie je ook bij jeugdboeken die 7,5% van het aanbod vormen terwijl ze toch 16,3% van de uitleningen voor hun rekening nemen. Dat was in juni overigens 7,4% en 6,5% respectievelijk dus er zijn ook aanzienlijk meer digitale kinderboeken uitgeleend in juli. Poëzie lijkt daarbij het kind van de rekening te zijn geworden want dat was met 0,2% bijna niet meetbaar (was 1,9% in juni).

Top 10 meest geleende titels

ebooks bij de bibliotheek
De top 10 meest geleende titels van juli 2015 is als volgt:

  1. Marion Pauw – Daglicht
  2. Loes den Hollander – Schijnvertoon
  3. Saskia Noort – De Verbouwing
  4. Erik Scherder – Laat je hersenen niet zitten
  5. Jaap Robben – Birk
  6. Marlene van Niekerk – Agaat
  7. Saskia Noort – De Eetclub
  8. Elly Koster – Blind vertrouwen
  9. Marjolijn Uitzinger – De Huisgenoot
  10. Naima El Bezaz – Vinexvrouwen

Ook is er een top 10 samengesteld van de meest geleende titels van het eerste zeven maanden van 2015:
ebooks bij de bibliotheek

  1. Erik Scherder – Laat je hersenen niet zitten
  2. Jaap Robben – Birk
  3. Marion Pauw – Daglicht
  4. Saskia Noort – Nieuwe buren (niet meer in de collectie)
  5. Marianne Hoogstraaten & Theo Hoogstraaten – Lokvrouw
  6. Gustaaf Peek – Godin, held
  7. Esther Gerritsen – Roxy
  8. Håkan Östlundh – De vrouw die wilde afrekenen
  9. Elly Koster – Blind vertrouwen
  10. Camilla Lackberg – De droom over Elisabeth

Ik blijf benieuwd naar de absolute aantallen om een beeld te vormen van hoe vaak een titel uitgeleend moet worden om de top 10 te kunnen halen en wat bijvoorbeeld de impact is van het zichtbaar zijn van de titel(s) op de voorpagina van het ebookplatform. Zo valt het me op dat het boek van Isa Hoes (Toen ik jou zag) niet getoond wordt op de voorpagina en dat de titel ondanks de status van bestseller dus ook niet voorkomt in de lijst van meest geleende titels.

Omgekeerd valt het dus op dat er ondanks de roep om bestsellers en bekende(re) titels nog steeds bijzonder veel geleend wordt en dat gebruikers dus ‘genoegen nemen’ met het aanbod dat er is. Ik was de vorige keer ook benieuwd hoeveel procent van alle uitleningen gevormd worden door de 10 populairste titels. En aan de onderkant van zo’n lijstje was ik ook benieuwd naar de ‘nul-lijst’: de titels die nul (of 1 of 2) keer uitgeleend zijn in dat halve jaar bijvoorbeeld. Een lijst met titels kun je niet kwijt in een grafiek maar Ylva heeft wel gekeken naar de aantallen titels die niet of nauwelijks uitgeleend zijn tot nu toe.

Uitleenfrequentie van titels

ebooks bij de bibliotheekIk vroeg er om en ik kreeg ze ook: een overzicht van de hoeveelheden titels, onderverdeeld naar uitleenfrequentie.

Van de 10.767 verschillende titels die sinds de start met e-books bij de bibliotheek beschikbaar zijn (geweest), zijn 305 titels nog nooit uitgeleend. Dat is 2,8%. Van die (nooit uitgeleende) titels zijn er op dit moment 112 (1% van het totaal), beschikbaar op het ebookplatform. Het grootste deel van de nooit uitgeleende en nog wel beschikbare titels (90 van de 112) zit in de categorieën Literatuur & klassieker, Poëzie, Spiritualiteit & religie,Spanning divers en Mens & maatschappij.

Interessant in de grafiek is de logische daling in de aantallen titels bij een toenemende uitleenfrequentie maar dat er vervolgens weer een nieuwe piek ontstaat bij het aantal titels dat meer dan 1000 keer is uitgeleend: 247 titels om precies te zijn. De verhouding wordt wat duidelijker in de onderstaande infographic.

ebooks bij de bibliotheek
Gelukkig hoef je niet te saneren in een digitale bibliotheekcollectie en kunnen de niet geleende titels probleemloos in de collectie blijven. Wellicht dat door wat extra promotie en zichtbaarheid op o.a. de voorpagina van het ebookplatform de titels zelfs van de nullijst kunnen afkomen. En ligt het voor de hand om te kijken naar de uitgevers, genres en andere titels van de auteurs wiens titels juist wel (extreem) goed uitgeleend worden. Van dergelijke ebooks kun je er immers niet genoeg hebben, toch?

@ met dank aan Ylva Hendriks (KB)

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (22) Write a comment

  1. Beste Raymond, ik ben geen digibeet, maar het is verdomde lastig om door de brij van aanmeldingen te ploegen en een eerste ebook te lenen. Ik heb een bieb account, een Adobe-account; heb me aangemeld voor een ADE en dat ge-download.
    Toen naar de ebook-bibliotheek en een ebook gedownload. Ik krijg dan een *.acsm bestand binnen en dat opent Adobe pdf-reader. Ik wordt er gek van, wat een waardeloos en complex systeem. Heb jij informatie of dit eenvoudiger kan?
    Ook de YouTube filmpjes leveren niets op. Het lijkt mij verouderde informatie.

    Reply

    • Het is (helaas) wat het is bij het lenen van ebooks want je ontkomt niet aan de stappen met Adobe. Wat normaliter zou moeten gebeuren – na installatie van ADE – is dat het .ascm bestandje geopend wordt door Adobe Digital Editions. Bij jou opent Adobe Reader op 1 of andere manier en dat is dus niet goed. Als je het gedownloade acsm bestandje opent binnen ADE, dan zou het alsnog goed moeten komen.

      Het is nog wel een goed idee om in de Verkenner te rechtsklikken op het .acsm bestandje en te kiezen voor Openen met … kies vervolgens voor Adobe Digital Editions en zorg ervoor dat onderaan het schermpje is aangevinkt dat deze applicatie vanaf nu altijd dat type bestand moet openen. Dan ben je definitief van het probleem af.

      Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top