Waarom verkoopcijfers van ebooks niets zeggen over de populariteit van fysieke boeken (maar die vergelijking wel gemaakt wordt)

In een artikel in de New York Times meldt de Association of American Publishers dat de verkoop van ebooks 10% lager ligt in de eerste vijf maanden van 2015 dan in dezelfde periode in het jaar daarvoor. Volgens de Amerikaanse uitgevers is dat het bewijs dat de ebookhype voorbij is en dat met het slechte nieuws over ebookabonnementendiensten nu toch weer de glorieuze tijden van papieren boeken en boekwinkels herleven. Is dat wishful thinking van een industrie die met zijn kop in het zand alleen maar naar de eigen verkoopcijfers kijkt? Of zijn lezers in Amerika (en straks in Nederland?) echt een beetje uitgekeken op ebooks? En waarom is het uberhaupt een wedstrijdje?

Lies, damn lies and statistics

Als er in een artikel cijfers worden gepresenteerd als onderbouwing van een (vlammend) betoog dan moet je meteen oppassen. Niets is verraderlijker dan een opiniestuk waar met termen als ‘Uit onderzoek is gebleken dat’ en ‘De cijfers tonen duidelijk aan’ gepoogd wordt autoriteit en objectiviteit mee te geven zodat de lezer niet al te kritisch hoeft te zijn over de vraag of het wel klopt wat er beweerd wordt. Het artikel in de New York Times zou ik niet willen bestempelen als een vlammend betoog maar dat de daling in de verkoop van ebooks wordt aangegrepen om even flink tegen de ebookhype aan te schoppen en het fenomeen (papieren) boeken in een extra positief daglicht te zeggen, kan toch niet ontkend worden.

Waarom een daling in de verkoopcijfers van ebooks automatisch betekent dat het goed/beter gaat met het papieren boek is mij echter niet duidelijk. Nou ja, het is me duidelijk dat veel mensen het als een soort concurrentieslag zien waarbij ebooks de ‘strijd aangegaan zijn’ met papieren boeken en er kennelijk maar één de winnaar kan zijn. En dat als ebooks zouden winnen de prijs betaald zou moeten worden in de vorm van smeulende restanten van boekwinkels, uitgevers en boekenliefhebbers.

Oorzaak en gevolg

Het is interessant om te zien dat de verkoopcijfers van ebooks in Amerika aan het afnemen zijn maar het is nog veel interessanter om te kijken naar de mogelijke oorzaken ervan. Ik heb de exacte cijfers niet zo snel kunnen vinden maar de verkoop van papieren boeken lijkt te stabiliseren in Amerika, niet te stijgen. Natuurlijk is dat goed nieuws na een jarenlange daling maar als de verkoop van ebooks afneemt en de verkoop van papieren boeken stabiliseert, dan lijkt het me netto nog geen tijd om de champagnekurken te laten vliegen.

Er spelen wel ontwikkelingen in Amerika die een ander licht werpen op de hele discussie. Bij de Association of American Publishers gaat het om ca. 1200 traditionele uitgevers. Uitgevers die de laatste jaren – vooral als het om ebooks gaat –  met een monopolist te maken hebben gehad die voor de uitgevers bepaalde hoe ebooks verkocht werden. Amazon heeft jarenlang de maximale prijzen bepaald en heeft pas recentelijk (sinds dit jaar) de controle over de prijzen terug gegeven aan de uitgevers.

Dit heeft als gevolg gehad dat de prijzen van ebooks in Amerika van de traditionele uitgevers fors gestegen zijn en het prijsvoordeel van ebooks ten opzichte van de fysieke versie in veel gevallen bijna verdampt is. Het is speculeren natuurlijk maar het is niet onlogisch om te veronderstellen dat veel uitgevers juist expres aangestuurd hebben op het onaantrekkelijk maken van ebooks om op die manier meer druk op Amazon te kunnen uitoefenen. Dat zegt niets over de lange termijn visie van uitgevers als het om ebooks uitgeven gaat – talloze Amerikaanse uitgevers hebben een beleid en fonds aan ebooks waar je in Nederland jaloers op zou zijn – maar voor de korte termijn kan ik me wel voorstellen dat ze prioriteit geven aan het op zijn plaats zetten van Amazon.

Maar ja, als dan de verkoopcijfers van ebooks dalen dan is mijn eerste gedachte niet dat het komt omdat het publiek uitgekeken is op ebooks en ‘terugkeert’ naar papieren boeken. Ik zou denken dat het komt omdat de prijzen van bestseller ebooks met soms tientallen procenten gestegen zijn. Ik koop en lees zelf voornamelijk Amerikaanse boeken en ben er ook tegenaan gelopen. Een titel die in mei uitkwam had bij Amazon een ebookprijs die hoger lag dan de prijs van de hardcover en ik heb – voor het eerst in jaren – de laatste gekocht.

En vergeet die ‘andere’ ebooks niet

De meerderheid van Amerikaanse ebooks die ik via Amazon koop komen echter helemaal niet van die 1200 traditionele uitgevers. Er is, vooral in Amerika, een enorm groot aanbod ontstaan van auteurs die via selfpublishing – of via kleine uitgevers die digital-only publiceren – een miljoenenpubliek hopen te bereiken. In Nederland is die ontwikkeling minder zichtbaar maar in Amerika heeft het een enorme impact op het fenomeen ebooks. Miljoenen ebooks van onbekende en beginnende schrijvers die voor enkele dollars verkocht worden.

Dat zijn de titels die de verkoop top 50 van Amazon domineren. Dat zijn de titels die mensen als impulsaankoop op de kop tikken en het zijn de titels die je (vooral) terugziet in Kindle Unlimited, de ebookabonnementdienst van Amazon. En ja, dat zijn de titels die ik zelf koop omdat er ook hier juweeltjes tussen zitten. De ebooks van o.a. Hugh Howey, Ian Sales, Elise Kova, Charlie N. Holmberg en Peter Cawdron waar ik in de meeste gevallen nog geen 5 euro voor neergeteld heb. Of het boek The Martian van Andy Weir dat zijn leven als selfpublished titel begon en die vanaf volgende maand als film wereldwijd in de bioscopen te zien is.

Alle ebooks die niet uitgegeven zijn door de 1200 uitgevers van de Association of American Publishers tellen dus ook niet mee in de verkoopcijfers die in het artikel in de New York Times worden aangehaald. Wat je moet vinden van verkoopcijfers van ebooks waarbij het eigen prijsbeleid van hogere ebookprijzen wordt genegeerd *en* waar de betaalbare en goedverkochte ebooks van onafhankelijke verkopers geen rol in spelen, dat laat ik aan je eigen verbeelding over.

Wacht, je kunt ebooks ook lenen!

Verkoopcijfers zijn sowieso niet (meer) zaligmakend. In Amerika (Library Journal 2014 rapport) heeft 95% van de bibliotheken een ebookcollectie, zijn er meerdere aanbieders van ebookbibliotheekdiensten op de markt en lijkt 2015 een recordjaar te gaan worden als het gaat om uitleningen van ebooks. Overdrive, de grootste leverancier van ebooks aan bibliotheken, biedt als enige titels aan die via ereaders (Kindle) gelezen kunnen worden en heeft ook nog eens honderdduizenden selfpublished titels in het aanbod zitten. Ze timmeren ook aan de weg om meer bekendheid aan de ebookdienstverkening van bibliotheken te geven.

Hoewel je de Amerikaanse boekenmarkt/ebookmarkt niet één op één kunt vergelijken met de Nederlandse tegenhangers zijn er wel degelijk overeenkomsten te zien. Het aanbod van ebooks dat geleend kan worden via de Nederlandse bibliotheek is misschien wat minder divers dan in Amerika maar dat wordt mijns inziens gecompenseerd door het beter werkende model waarbij de titels landelijk in licentie worden genomen en waarbij een exemplaar onbeperkt tegelijkertijd geleend kan worden. Er is in beide landen simpelweg veel vraag naar ebooks om te lenen, zelfs als dat niet (alleen) de bestsellers zijn. Het aantal uitleningen op het ebookplatform van de bibliotheken blijft stijgen en kon in de tweede helft van 2015 wel eens de verkoop van ebooks in Nederland gaan overtreffen. Tel je de VakantieBieb titels mee – 2,2 miljoen gedownloade titels in drie maanden tijd – dan zit je nu al ver boven die verkoopcijfers.

Hoezo papier versus digitaal?

De vragen die bij mij blijven hangen gaan niet over het succes van ebooks, hoe geweldig papieren boeken zijn of welke vorm nou beter is dan de andere. Nee, ik vraag me af waarom uitgevers zelf zo’n rare strijd lijken aan te wakkeren tussen ebooks en papieren boeken. Met valse argumenten wel te verstaan want ik kan me wel iets voorstellen bij het willen behouden van de betere winstmarges bij papieren boeken, het vasthouden van marktaandeel ten opzichte van de goedverkopende selfpublished titels en je niet de wet willen laten voorschrijven door Amazon. Maar dat is niet het verhaal wat verteld wordt. Dat gaat over het benadrukken van wat er goed is aan papieren boeken, boekwinkels en Hoe Het Altijd Ging En Wat Goed Was.

Hoe goed kan het echter zijn als de muziek-, game-, film- en tvserie-industrie steeds verder innoveert met nieuwe modellen en steeds meer alternatieven biedt om de tijd in te vullen die je vroeger aan een goed boek besteedde? Terwijl ondertussen de ene helft van het boekenvak met enig leedvermaak lijkt toe te kijken als er wat minder goed nieuws te melden op innovatievlak bij de andere helft van het boekenvak? En zich vastklampt aan wat werkte in het verleden als er eens wat meer papieren boeken verkocht worden, ook al zijn boekwinkels en bibliotheekfilialen met bosjes tegelijk omgevallen de afgelopen jaren?

Laten auteurs, uitgevers, bibliotheken, boekwinkels en jawel, de boekenliefhebbers, zich alsjeblieft wat drukker maken om er voor te zorgen dat kopers en leners van zowel papieren als digitale boeken allemaal aan hun trekken kunnen komen. Zonder dat je zelf hele markten zit te saboteren omdat de ene categorie beter of slechter zou zijn. Mensen die ebooks kopen en lenen zijn niet verantwoordelijk voor de sluiting van boekwinkels en bibliotheekfilialen. Net zo min als dat mensen die papieren boeken kopen en lenen ouderwets zijn en de vooruitgang in de weg zouden staan.

Stel je nou toch eens voor dat we alle boeken en lezers essentieel voor het boekenvak zouden vinden. Ongeacht de vorm en of lezers ze willen lenen of kopen. Is dat zo’n rare gedachte? Dan kunnen we allemaal blij worden als het goed gaat met de verkoop of het uitlenen van boeken en ebooks. En gezamenlijk een beetje triest worden als het daar niet zo goed mee gaat.

Verder lezen? The Plot Twist: E-Book Sales Slip, and Print Is Far From Dead (via New York Times) // eBook Sales and Author Incomes and All That Jazz (via weblog John Scalzi) // No, e-book sales are not falling, despite what publishers say (via Fortune) // Libraries Report 2015 Has Been the Best Year Ever for e-Books (via Good Ereader)

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (23) Write a comment

  1. Mooi Artikel. In de volkskrant van vandaag stond ook dit bericht, alleen korter, en jouw verhaal / analyse is beter. De digitalisering van boeken heeft vooral invloed op een andere manier van verspreiding (distributie) en zal zorgen voor een koppeling van de juiste prijs aan dit digitale product. Het lezen zal blijven: digitaal of van papier. Waarom de verkoop van e-books niet meer groeit heeft te maken met de prijs die mensen willen betalen voor een digitaal product. In Nederland is de onderkant van de aanschafprijs van een e-book nog niet bereikt, in de VS zoals je schetst al veel meer. Daarom zal verkoop steeds ook in Nederland steeds meer een streaming abonnement worden. Ook het model van e-books via bibliotheken uitlaten lenen, bezorgt de uitgevers een mooie inkomstenbron. De e-bookmarkt zal de komende jaren nog vele verrassing geven. Raymond blijf ons verrassen met je mooie blog

    Reply

  2. Pingback: Waarom verkoopcijfers van ebooks niets zeggen o...

  3. Wie loopt er nog nu er fietsen zijn? Wie fiets er nog nu er auto’s zijn? Wie rijdt er nog nu er vliegtuigen zijn? Wie gaat er nog naar de bioscoop nu er TV’s zijn? Wie kijkt nog TV nu er Internet is? Wie telefoneert er nog nu er email is? Wie vergelijkt er nog met appelen nu er peren zijn? Ik moest ook lachen toen ik in de krant las dat het papieren boek de strijd met het ebook aan het winnen was. De sterke argumenten in dit blog had ik daar niet voor nodig, maar kunnen van pas komen…

    Reply

  4. Pingback: Over Mobipocket ebooks en wat je er (niet) mee kan doen - Vakblog

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top