Ebooks in Nederland: de nieuwe cijfers (Q3 2015)

Er is veel geschreven over trends, beschikbaarheid, prijsbeleid, verkoopaantallen en (het uitblijven van) succes van ebooks in Nederland de laatste jaren maar in bijna alle gevallen gebeurde dat zonder duidelijke cijfers en feiten die als onderbouwing zouden moeten fungeren. Het CB verzorgt de distributie van bijna alle ebooks in Nederland en produceert sinds 2014 elk kwartaal een infographic met cijfers over de actuele stand van zaken van ebooks in Nederland.

Vandaag presenteerde het CB tijdens de Frankfurter Buchmesse voor de zevende keer een overzicht van hoe het met de ebooks in het Nederlands taalgebied gaat in de vorm van een infographic, de E-book Barometer. Ik schreef al eerder mijn eigen interpretaties over de infographics en ook deze keer probeer ik de cijfers te vertalen naar ontwikkelingen en trends.

Sinds de vorige editie worden ook de abonnementsdiensten Elly’s Choice en Bliyoo meegenomen in de cijfers en samengevoegd met de uitleningen en de verkoop van ebooks in één grafiek. Ook is de vorige keer voor het eerst gekeken naar de gemiddelde (consumentadvies)prijs van een ebook in vergelijking met die van het papieren boek en kunnen beide indicatoren worden vergeleken met het vorige kwartaal. In deze editie is er ook een nieuwe grafiek bij gekomen en wordt er nu ook gekeken naar het aandeel van de top-100 titels binnen de ebookverkopen.

Ebooks in Nederland Q3 2015

Wat valt me op?

Met de afzet van ebooks lijkt het bijzonder goed te gaan. Het CB plaatst helaas nog steeds niet de absolute – cumulatieve –  aantallen van de drie verschillende componenten op de Y-as (of de vorige kwartalen duidelijk aangegeven op de X-as overigens) maar als je naar de grafiek van Q2 kijkt dan is te zien dat de verkoop van ebooks gestegen is, het aantal uitleningen nog scherper gestegen is maar dat het aantal geopende ebooks in een abonnementsvorm bijna exponentieel (blijft) stijgen.

Zo te zien komt mijn verwachting van de vorige keer – dat de afzet bij abonnementen wel eens groter kon zijn dan de andere twee samen – nog niet uit dankzij de eveneens gestegen aantallen verkochte ebooks en (met name de) uitgeleende ebooks maar het lijkt een kwestie van tijd te zijn. Het aantal uitleningen is nog net wat lager dan het aantal verkochte ebooks maar de abonnementen maken nu het grootste deel uit van de afzet. De groei in de afzet van ebooks komt dan ook grotendeels op het conto van de uitleningen en de abonnementen.

Het zal interessant zijn hoe we 2015 gaan eindigen over drie maanden. Zo te zien wordt de grafiek op de Y-as straks verder opgerekt en kon de afzet van de verkochte ebooks wel eens een minderheidsaandeel gaan vormen ten opzichte van met name de abonnementen.

Kijk je alleen naar die ebookverkopen dan laat het CB nu ook zien welke aandeel de top-100 titels hebben. Die top-100 titels refereert naar de lijst met (bestverkochte) Nederlandse titels die het CB nu apart registreert onder de noemer Titelbarometer waarbij de ontwikkeling van Nederlandstalige boektitels wordt bijgehouden. Met eigen infographic overigens die vandaag geïntroduceerd werd, In Q3 zijn 21,8% van alle ebookverkopen afkomstig van titels uit die top-100 (die ik nergens op de site van CB kan vinden). 21,8% is overigens minder dan ik verwacht had. Het is aannemelijk dat de betaalbare/goedkope titels een groot aandeel hebben (afgelopen zomer zijn er diverse acties geweest met vele tientallen titels die voor 5 euro verkocht werden) maar ik had verwacht dat de bestseller ebooks beter vertegenwoordigd zouden zijn.

Bij de gemiddelde consumentenadvies prijs van ebooks worden de prijzen van ebooks vergeleken met die van hun papieren tegenhanger. Voor 2015 lag de prijs van een gemiddeld ebook tot en met Q2 op 59,5% van de prijs voor het papieren exemplaar. Dat is dankzij de verkoop in Q3 zelfs nog wat verder gezakt waardoor het nu op 57,7% is komen te liggen.

Het aandeel van ebooks in de totale verkoop stijgt langzaam door. Na 5,2% (Q1 2015) en 5,5% (Q2 2015) is nu 5,8% van elke verkochte titel een ebook. Een iets grotere stijging zien we bij het aandeel van ebooks in de online verkoop: dat gaat van 26,7% in Q1 2015 en 27,6% in Q2 2015 naar 28,7% nu.

Wederom is te zien dat 80% van de verkochte ebooks (dat was ook 80% in Q2) valt binnen het genre van de literaire fictie terwijl dat voor fysieke boeken een stuk minder is (40%). Die verhoudingen liggen omgekeerd bij de nonfictie (5% ebooks vs. 17% fysiek) en jeugdboeken (6% ebooks vs 21% fysiek). De verschillen ten opzichte van het vorige kwartaal zijn relatief klein waardoor je kunt concluderen dat dit ook een relatief stabiel beeld oplevert. Voor de jeugdboeken is het interessant om volgend kwartaal te zien of de Kinderboekenweek ook voor ebooks een (grotere) stijging zal gaan opleveren.

Ook nu weer wordt de literaire fictie uitgesplitst (NUR300 is de rubriekscode in de Nederlandstalige Uniforme Rubrieksindeling die het genre literaire fictie omvat). Deze keer wordt ook bij deze grafiek onderscheid gemaakt tussen fysieke boeken en ebooks waarbij voor beide te zien is dat de roman sterk vertegenwoordigd is (39% fysiek versus 40% ebooks) maar dat het spannende boek een groter aandeel heeft in ebooks (37%) dan bij de verkochte fysieke boeken (25%). Andersom zie je dat de romantiek juist liever fysiek afgenomen wordt (26%) tegenover slechts 7% bij de ebooks. De romantiek doet het overigens bij de geleende ebooks altijd wel heel goed maar dat is in deze grafiek niet opgenomen.

Bij Ebook versus papier focust het CB zich op de (60) titels uit de Bestseller 60 lijst en is er een kleine stijging ten opzichte van Q2 2015. 88% van de titels zijn als ebook beschikbaar – 53 van de 60 titels dus – en dat zijn er twee meer dan vorig kwartaal. Wat bij mij vooral de vraag oproept welke 7 titels dat niet zijn maar enfin.

Bij de bestandsformaten gebeurt er weinig spannends want ePub2 blijft natuurlijk het dominerende formaat en groeit licht naar 86,8% marktaandeel (was 86%) ten koste van het PDF formaat. Het aanbod van ePub3 titels stijgt ook licht naar 2,5%. Ook hierbij ben ik vooral nieuwsgierig om welke titels het hier gaat.

Bij de bestandsbeveiliging zien we dat het aandeel van Adobe DRM ook gelijk (en miniscuul) is gebleven ten opzichte van de eerdere kwartalen dit jaar: 1%. Dat leidt bij mij niet tot enige opluchting want het percentage titels dat beveiligd is met de DRM die bij een ecosysteem (van Amazon, Apple of Kobo) stijgt explosief door van 33% in Q1 en 43% in Q2 naar maar liefst 63% nu. Het percentage titels met watermerkbeveiliging daalt met dezelfde hoeveelheid van 55% in Q2 naar 35% in Q3.

Bij het aanbod van ebook titels is te zien dat er geen eind lijkt te komen aan de stijging. Waren het er in Q1 2015 nog 37.190 titels en 38.855 titels in Q2, nu zijn dat 41.559 titels en dat is een stijging van maar liefst 7%. Dankzij de Titelbarometer is dat nu wel te vergelijken met het aantal leverbare print-on-demand titels (14.451) en het aanbod van gedrukte titels (111.185). Het aantal uitgeverijen stijgt deze keer maar licht want nadat er in Q1 nog 307 uitgeverijen waren en 320 in Q2, zijn dat er nu 323. Een stijging van slechts 1%. Het aantal retailers neemt met 2% toe. Na een kleine daling de vorige keer naar 192 retailers stijgt dat aantal nu naar 196.

Gfk voert hun onderzoek naar de aantallen devices twee keer per jaar uit en dat betekent dat het deze keer bij gebrek aan nieuwe cijfers dezelfde cijfers zijn als de vorige keer: 1,5 miljoen ereaders, 8,6 miljoen tabletbezitters en 10,6 miljoen smartphonebezitters.

Samengevat

Het blijft onverminderd goed gaan met de ebooks in Nederland. Na een kleine daling van de verkoop in het vorige kwartaal is er nu weer een stijging te zien. Die valt echter in het niets bij de stijging in het aantal uitgeleende ebooks bij de bibliotheken en vooral de exponentiële stijging van de ebooks die de ebookabonnementen laten zien.

Het toont eens te meer aan dat je het relatief lage percentage van 5,8% van ebooks in de verkoop van boektitels met een korrel zout moet nemen aangezien de andere methoden waarmee Nederlanders ebooks (kunnen) lezen de boventoon voeren. Het aantal uitleningen neemt elke maand toe terwijl de bibliotheken maar nauwelijks beschikken over de commercieel rendabele titels. De ebookabonnementsdiensten hebben duidelijk een enorme impact en samen met de uitleningen zijn ze inmiddels verantwoordelijk voor de overgrote meerderheid van de afgezette ebooks. Iets dat zo te zien alleen maar zal gaan toenemen.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (29) Write a comment

  1. Pingback: Ebooks in Nederland: de nieuwe cijfers (Q3 2015...

  2. Pingback: Ebooks bij de Bibliotheek: de cijfers tot nu toe (augustus en september 2015) - Vakblog

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2018 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top