Tweetweekoverzicht week 42 2015: Taal en Open Access, Krantenbank Zeeland, ECL in de Auteurswet, Google Books, DRM in JPG’s, Netflix, VerhalenBieb, Feedly Pro en BBC iPlayer

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

In dit tweetweekoverzicht gaan vijf taaltijdschriften over op Open Access, gaat de Krantenbank Zeeland weer open, zal extended collective licensing (ECL) onderdeel worden van de Auteurswet (en hoopt Creative Commons dat dit juist niet in Amerika gaat gebeuren), is het digitaliseren en aanbieden van Google Books ook in hoger beroep toegestaan in Amerika, wordt er nu gesproken om DRM toe te voegen aan het JPEG bestandsformaat, is het delen van je Netflix wachtwoord piraterij, stopte de VerhalenBieb per 1 januari 2016, heeft Feedly inmiddels 60.000 betalende gebruikers en blokkeert BBC iPlayer nu iedereen die via een UK VPN server probeert te kijken.

Vijf taaltijdschriften gaan Open Access publiceren

Vijf internationale wetenschappelijke taaltijdschriften houden het voor gezien bij hun commerciële uitgevers en stappen over op Open Access publiceren via de nieuwe website LingOA.  Een groeiende groep taalwetenschappers wil dat de toegankelijkheid van wetenschappelijke resultaten minder afhankelijk wordt van te dure commerciële uitgevers en nemen daarom deze stap.

Interessant detail is dat er ook titels bij zitten die op dit moment bij Elsevier zitten en waar de Nederlandse universiteiten nu al geruime tijd – zonder resultaat – mee onderhandelen om tot een systeem te komen waar de universiteiten betalen voor het open access publiceren in plaats van voor gigantisch dure abonnementen. Hoewel er geen rechtstreekse link is tussen beide ontwikkelingen, is het wel een bevestiging dat laagdrempelige toegang tot wetenschappelijke artikelen steeds belangrijker wordt en dat wetenschappers daar ook zelf het initiatief in willen nemen.

Krantenbank Zeeland weer open na auteursrechtenconflict

Bij de digitalisering van cultureel erfgoed lopen archieven en bibliotheken regelmatig tegen auteursrechtproblemen aan. Zo ook de ZB (Zeeuwse Bibliotheek) met hun Krantenbank, Tijdschriftenbank en Beeldbank Zeeland waar een geschil over de auteursrechten op duizenden artikelen van de Zeeuwse schrijver Hans Warren uiteindelijk leidde tot het op slot gaan voor het publiek van alle hierboven genoemde databanken.

De auteursrechtenproblematiek in het algemeen is inmiddels opgelost dankzij een overeenkomst met auteursrechtenorganisaties Lira (teksten) en Pictoright (foto’s) waarmee de risico’s van potentiële claims worden afgekocht. Dat wil niet zeggen dat het geschil met de erfgenaam van Warren hiermee is opgelost (het is maar de vraag of de artikelen in kwestie onderdeel blijven van de Krantenbank) maar op korte termijn kan de Krantenbank in elk geval weer geopend worden voor het publiek.

Extended collective licensing wordt vastgelegd in de Auteurswet

Het kabinet heeft afgelopen week ook besloten om de bevoegdheden van collectieve beheersorganisaties (cbo’s) als Lira en Pictoright uit te breiden teneinde afspraken – zoals die met de ZB – breder te kunnen maken met (o.a.) alle erfgoedinstellingen. Ik hoopte al dat dit zou gebeuren en denk dat het een goede ontwikkeling is om praktischer om te (kunnen) gaan met het auteursrecht bij digitaliseringsprojecten.

Middels dit soort collectieve afspraken kunnen cbo’s licenties afgeven aan erfgoedinstellingen die ook gelden voor rechthebbenden die zelf niet bij de cbo’s aangesloten zijn. Dit vermindert de risico’s op auteursrechtproblemen aanzienlijk en verruimt de mogelijkheden voor bibliotheken en erfgoedinstellingen om hun collecties te digitaliseren. Binnenkort ga ik met een artikel uitgebreider in op deze nieuwe regeling die vanaf volgend jaar verankerd zal worden in de Auteurswet.

Overigens verscheen er vorige week toevallig ook een artikel van Creative Commons over gebruiks- en auteursrecht bij digitaliseringsprojecten van erfgoedinstellingen in Amerika.

Hierin wordt juist betoogd om niet over te gaan op ECL met het, mijns inziens terechte, argument dat een dergelijke regeling alle werken zou moeten uitsluiten die al vrijelijk beschikbaar zijn gemaakt door de auteur. En het lijkt er op dat dit niet gaat gebeuren in Amerika. Daarnaast – en dat is een fundamenteel verschil met de situatie in Europa – kent het Amerikaanse auteursrecht de mogelijkheid van fair use dat in de praktijk een veel krachtiger middel is bij het digitaliseren (en online beschikbaar maken) van teksten en foto’s. Het is interessant om te zien hoe de verdere ontwikkelingen rondom ECL in zowel Nederland als Amerika zullen verlopen want ze zullen een enorme impact op de toekomst van digitaliseringsprojecten hebben.

De Google Books digitale bibliotheek levert ook in hoger beroep geen auteursrechtinbreuk op

Over fair use gesproken … afgelopen vrijdag, 16 oktober, sprak de rechter zich in hoger beroep (eindelijk) uit over de langslepende rechtszaak tussen de Author Guild en Google over het digitaliseren en de wijze van aanbieden van miljoenen boeken in Google Books. In 2013 was de rechter van mening dat dit toegestaan was onder het fair use beginsel en twee jaar later handhaaft de rechter dit dus in het hoger beroep dat door de Author Guild was aangespannen. Google test volgens de uitspraak wel de grenzen van wat je binnen fair use mag doen maar blijft uiteindelijk binnen die grenzen. Het is nu de vraag of de Author Guild (en een aantal individuele rechthebbenden) de laatste stap richting de Supreme Court gaat ondernemen of accepteert dat na ruim 7 jaar de strijd uitgestreden is.

Komende week volgt een overzicht van de lange voorgeschiedenis van dit geschil tussen rechthebbenden en Google.

DRM in JPG’s?

Digital Rights Management (DRM) zit al op vele plekken waar je het als consument liever niet zou zien (ebooks, muziek, games enz) maar de Joint Photographic Expert Group – die de afspraken rondom het bestandsformaat JPEG beheren – heeft het plan opgepakt om DRM toe te voegen aan dit populaire formaat voor foto’s en afbeeldingen. Dit zou er voor moeten zorgen dat rechthebbenden de mogelijkheid krijgen om te voorkomen dat (hun) foto’s bijv. geupload worden naar Twitter, Facebook of Pinterest.

Als je denk dat dit best een aardig idee is, dan zou je het artikel van de Electronic Frontier Foundation eens kunnen lezen inclusief de presentatie (PDF) die ze aan de Joint Photographic Expert Group gegeven hebben over waarom dit zonder enige twijfel een waardeloos idee is. Heb je daar geen zin in dan kan ik je wijzen op wat alle DRM varianten op ebooks, muziek en games nu al met elkaar gemeen hebben en wat dan straks ook voor al je jpg’s zou kunnen gaan gebeuren: het maakt het onmogelijk om de werken voor eigen oefening, studie en gebruik te kopiëren of te backuppen. En voor de goede orde, dat is een privilege waar je recht op hebt conform de uitzondering die in de Auteurswet gemaakt is. Laten we serieus hopen dat het gezonde verstand hier gaat zegevieren en dat we straks niet in de situatie belanden waarbij je online verkregen foto’s bijv. niet meer kunt backuppen in een cloudopslagdienst.

Delen van je Netflix wachtwoord

Recentelijk kondigde Netflix een prijsstijging aan voor nieuwe abonnees – die inmiddels ook in Nederland van kracht is – waardoor je voor het standaardabonnement (HD kwaliteit en 2 gelijktijdige kijkers) €9.99 betaalt. Het oude maandelijkse tarief van €7,99 blijft van kracht voor de huidige abonnees maar is ook het tarief voor het basisabonnement waarbij je met slechts 1 gelijktijdige kijker in SD kwaliteit naar de films en tv series op Netflix kunt kijken.

In een artikel op The Next Web wordt gespeculeerd of dit ook te maken kan hebben met het veelvuldige delen van het Netflix account buiten je eigen huishouden. Volgens een studie kijkt 11% van de Netflix gebruikers met een gedeeld account en zou met dit nieuwe prijsmodel een stimulans ontstaan om het goedkopere abonnement te nemen waarbij het delen simpelweg niet praktisch is.

Natuurlijk is er ook wel een onderzoek te vinden over hoeveel geld de industrie misloopt door het delen van wachtwoorden van betaalde video- (en muziek)diensten maar dat mag je met een flink pak zout nemen. Hoewel het technisch piraterij is – het gaat expliciet in tegen de gebruiksvoorwaarden van dit soort diensten – zou Netflix simpelweg fors minder abonnees hebben als ze tegen alle vormen van gebruik zouden gaan optreden die in de eigen voorwaarden niet toegestaan zijn. De realiteit is dat, net zoals vroeger (?) met kranten, een abonnement eerder overwogen wordt als de kosten gedeeld kunnen worden, juist als het gebruik incidenteel is. En kun je zeker niet verwachten dat als dit onmogelijk gemaakt wordt, iedereen dan toch maar zelf een abonnement neemt.

Nee, het delen van je account en wachtwoord is dan misschien formeel een vorm van piraterij maar je hoeft niet bang te zijn dat je daar mee in de problemen gaat komen.

VerhalenBieb stopt eind 2015

In februari 2015 werd de VerhalenBieb-app van de Bibliotheek gelanceerd. Deze app startte met 20 verhalen in de categorieën: humor, spanning, drama en biografie. Iedere maand kwam er een nieuw verhaal bij van bekende en minder bekende auteurs voor volwassenen van zo’n 6.000 woorden, die in 15 tot 20 minuten te lezen zijn. De KB meldt nu echter dat de app niet het beoogde succes blijkt te zijn met ruim 6.000 geregistreerde gebruikers en eindigt deze pilot nu per 31 december 2015. Het lijkt er op dat de verhalen zelf wel beschikbaar zullen komen in één van de andere apps van de Bibliotheek dus wellicht kan er dan een groter publiek gevonden worden. Zeker als dat in de Bibliotheek app komt die voor het lezen van de (geleende) ebooks ontwikkeld is.

Feedly heeft 60.000 betalende Pro gebruikers

RSS is nog lang niet dood en de populariteit van Feedly laat dit ook goed zien. Feedly heeft miljoenen gebruikers die gratis gebruik maken van de dienst maar inmiddels ook 60.000 Feedly Pro gebruikers die betalen voor de extra functionaliteiten zoals een betere zoekfunctie en het kunnen delen van collecties met RSS-feeds. Die betalende gebruikers financieren ook de ontwikkeling van weer nieuwe functionaliteiten en Feedly kondigde afgelopen week aan met o.a. een nieuwe iOS app bezig te zijn en, belangrijker, met de mogelijkheid om feeds te kunnen filteren.

Hier wacht ik al geruime tijd op omdat het dan mogelijk wordt om binnen feeds alerts op te gaan zetten op basis van trefwoorden en andere voorgedefinieerde zoektermen. Een (hopelijk aanzienlijk) betere manier dan Google Alerts of Talkwalker om gericht aan informatie te komen over specifieke onderwerpen. En eentje waar ik als Pro gebruiker niet op kan wachten om uit te proberen.

BBC iPlayer blokkeert kijkers via VPN diensten

Hoewel de entertainmentindustrie al lange tijd probeert om Netflix zo ver te krijgen dat het (betalende) abonnees blokkeert die met behulp van een VPN dienst uit een ander land naar Netflix Amerika willen kijken, onderneemt Netflix bewust daar geen actie op. In Engeland heeft nu echter de BBC met hun iPlayer dienst (zeg maar de uitzending gemist) wel besloten om de digitale grenzen dicht te gooien. Kijkers die buiten Engeland met behulp van een UK VPN server willen kijken krijgen nu ook de melding dat ze fysiek in Engeland zelf moeten zijn.

De BBC blokkeert nu actief alle bekende VPN servers die de talloze VPN diensten in Engeland hebben staan, inclusief de twee diensten waar ik een abonnement op heb. Dat de BBC nu VPN diensten blokkeert is niet zo zeer een probleem voor mij (ik heb ooit 1 keer iets gekeken op iPlayer dus ach) maar wel voor alle Britten die een VPN dienst gebruiken om veiliger te internetten en natuurlijk de Britten die buiten de landsgrenzen graag naar BBC programma’s kijken. Ook al erkent de BBC dat legitieme kijkers ook getroffen worden door deze maatregel, ze is niet van plan om hier uitzonderingen voor te gaan maken. Het zal me benieuwen of VPN diensten een manier weten te vinden om deze blokkade door de BBC te omzeilen.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (2) Write a comment

  1. Pingback: Google Books Library Project is ook in hoger beroep fair use - Vakblog

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top