Tweetweekoverzicht week 44 2015: Ebooks bij de bibliotheek, verdienen aan uitleningen, Europese netneutraliteit en fair use voor videogames

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

In dit korte tweetweekoverzicht zijn ebooks niet meer weg te denken uit de Amerikaanse bibliotheken, geeft een schrijver inzicht in wat je verdient als je boeken worden geleend bij de bibliotheek, stemt het Europees parlement voor netneutraliteit maar schiet Nederland daar niets mee op en is fair use voor videogames uitgebreid in Amerika.

Ebooks zijn niet meer weg te denken uit de bibliotheek

De hype rondom ebooks is grotendeels verdwenen, en daarmee ook een stukje van de populariteit, maar het zesde jaarlijkse onderzoek van ebooks bij Amerikaanse openbare bibliotheken (PDF) toont aan dat 94% van de bibliotheken ebooks uitleent aan hun leden. En dat het aantal uitleningen gestaag blijft groeien op de diverse ebookplatforms ondanks de lastige licentiemodellen, stijgende kosten en morrende uitgevers die tegenwoordig liever de nadruk leggen op de verkoop van papieren boeken.

Ook in Nederland is het uitlenen van ebooks inmiddels dermate succesvol dat er meer ebooks geleend worden via de bibliotheken (als je de VakantieBieb meetelt) dan dat er verkocht worden. Er zijn allerlei kanttekeningen te plaatsen over het aanbod, het gebruiksgemak en met welk abonnement ze aangeboden worden maar ebooks zijn (eindelijk) niet meer weg te denken uit de bibliotheken.

Wat verdien je als je boeken worden geleend bij de bibliotheek?

Als ik het me goed herinner – ik kan even de bron niet terugvinden – dan int Stichting Leenrecht voor elke uitlening in de bibliotheek een bedrag van 13,16 cent als billijke vergoeding. Die vergoedingen worden, afhankelijk van het soort geleende werken, doorgesluisd naar de verdeelorganisaties en één keer per jaar volgens een bepaalde formule uitgekeerd aan de rechthebbenden.

Afgelopen week kwamen diverse tweets voorbij waaruit af te leiden was dat de Lira de leenrechtvergoedingen aan hun aangesloten schrijvers en vertalers had uitgekeerd. Peter Zantingh, schrijver en journalist, maakte inzichtelijk op zijn blog hoe dat in de praktijk voor hem werkt en rekent voor wat hij overhoudt aan de uitleningen van zijn twee romans in de periode 1 juli 2014 – 30 juni 2015. Bruto 12,50 cent en 11 cent netto per uitlening.

Europa stemt voor zwakke vorm van netneutraliteit

Afgelopen week stemde het Europees parlement over nieuwe regels voor netneutraliteit. Sinds een paar jaar is in Nederland netneutraliteit bij wet geregeld en kunnen aanbieders van (mobiel) internet dus geen onderscheid meer maken in de wijze waarop verschillende diensten aangeboden worden. Het betekende het einde van het afknijpen van bandbreedte voor videodiensten bijvoorbeeld maar ook dat KPN geen extra datalimiet aan klanten mag geven omdat ze Spotify erbij aanbieden.

Europa ging echter akkoord met een voorstel dat meerdere voorbehouden heeft en dat uiteindelijk een (veel) zwakkere vorm van netneutraliteit oplevert dan we in Nederland gewend zijn. Tot grote teleurstelling van europarlementariër Julia Reda bijvoorbeeld. De nieuwe regelgeving laat ruimte aan aanbieders om af te wijken als het om ‘gespecialiseerde diensten’ gaat of als er potentiële kans op overbelasting van het netwerk ontstaat. Dat providers werkelijk alle diensten, waar ze andere kosten of inperking van bandbreedte voor willen hanteren, hieronder kunnen scharen lijkt een onvermijdelijke terugkeer in te houden naar de situatie zoals die voor de invoering van netneutraliteit in Nederland was. De Europese regelgeving is namelijk leidend en dat betekent effectief het einde van de strengere Nederlandse netneutraliteit.

Fair use uitgebreid voor video games

In Nederland heb je er weinig aan maar in Amerika heeft de Library of Congres – tijdens de periodieke evaluatie en aanpassing van de regels rondom de Digital Millennium Copyright Act – afgelopen week besloten dat bepaalde handelingen geen inbreuk (meer) opleveren als het gaat om toegang krijgen en houden tot de producten waar je voor betaald hebt. Behalve dat het unlocken van je mobiele telefoon nu wettelijk toegestaan is, is er ook t.a.v. videogames een passage toegevoegd.

Zo beschouwt de Copyright Office van de Library het als fair use om een game technisch aan te passen zodat het blijft werken als de oorspronkelijke (activerings)servers niet meer onderhouden worden door de uitgevers. En is het musea, archieven en bibliotheken toegestaan om gameconsoles te ‘jailbreaken‘ om de spellen werkend te houden.

Het zijn geen schokkende vernieuwingen maar het betekent wel dat deze vormen van DRM iets minder problemen met zich mee hoeven te brengen als na verloop van tijd die DRM het gebruik van games onmogelijk maakt.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (2) Write a comment

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top