Ebooks bij de Bibliotheek: de grafieken en cijfers (november 2015)

In januari 2014 kwam de Bibliotheek met een landelijk ebookplatform voor alle bibliotheekleden om ebooks te kunnen lenen. Sinds 1 januari 2015 is de Koninklijke Bibliotheek verantwoordelijk voor het ebookplatform en zijn er ook statistieken en cijfers beschikbaar voor o.a. (beleids)medewerkers van de openbare bibliotheken.
In overleg met Ylva Hendriks van de KB probeer ik deze gegevens nader te duiden omdat er altijd een verhaal zit achter de grafieken en cijfers. En deze keer zijn dat de cijfers van november 2015.

Sommige onderdelen van de cijfers en grafieken zijn cumulatief over 2014 en 2015 (tot en met november 2015) terwijl andere onderdelen alleen maar over de maand november gaan. Dit zal per grafiek benadrukt en toegelicht worden. De grafieken die betrekking hebben op de taalverdeling van het aanbod, het aantal downloads van de Bibliotheek app en de top 10 veel gestelde vragen over ebooks zijn in de onderstaande bespreking buiten beschouwing gelaten. De volledige en oorspronkelijke infographic van Ylva is hier te vinden.

Aantal aangemaakte accounts voor het ebookplatform

ebooks bij de bibliotheek
Om ebooks te kunnen lenen bij de Bibliotheek heb je een webaccount nodig dat gekoppeld wordt aan het pasnummer van je bibliotheekkaart. Na de piek dit jaar in juli – dankzij o.a. de start van de VakantieBieb – daalde het aantal nieuwe accounts in augustus en september naar min of meer gemiddelde waarden. Na september (6239 nieuwe accounts) daalde dat licht in oktober naar 6127 en die daling zet zich voort in november toen er 5812 nieuwe accounts werden aangemaakt.

Dat is wel een stuk minder dan in november 2014 maar past prima in de lijn die dit jaar zichtbaar is geworden. Een aanwas van ca. 6000 accounts lijkt dit jaar een gemiddelde te worden als je het effect van campagnes en de VakantieBieb buiten beschouwing laat. Met de kerstvakantie voor de boeg – en de aankondiging van de volgende ebookcampagne die halverwege januari 2016 zal beginnen – zal het aantal nieuwe accounts waarschijnlijk in december weer een klein beetje stijgen.

Aantal bezoeken aan bibliotheek.nl/ebooks

ebooks bij de bibliotheek
Een daling of stijging in het aantal nieuw aangemaakte accounts betekent ook bijna altijd een daling of stijging in het aantal bezoeken op de website. Dat is in november in elk geval ook aan de hand want nadat in oktober 234.752 keer een ebookpagina bezocht werd op de site, daalde dat aantal in november naar 225.317.

Dit is echter, in tegenstelling tot de vorige twee maanden, voor het eerst weer meer dan dezelfde maand in 2014. In september 2014 vond er echter ook een ebookcampagne plaats die ook nog zijn werking had in oktober van dat jaar. De bezoekersaantallen voor november 2015 zitten nog steeds hoger dan het gemiddelde voor dit jaar.

Aantal uitgeleende ebooks

ebooks bij de bibliotheek
Ook bij de uitleningen is een daling te zien en die is iets groter dan ik verwacht had. Na de enorme piek in juli daalde het aantal uitleningen tot 138.870 in september en kwam er een lichte stijging in oktober met 141.362 uitleningen. In november daalt het aantal uitleningen weer verder naar 130.927. Het is echter geen reden om zorgen te gaan maken want dezelfde daling vond vorig jaar ook plaats en – zoals voor geheel 2015 geldt – blijft het aantal uitleningen consequent (ver) boven de aantallen van vorig jaar liggen.

Terugkerende bezoekers / actieve leners

ebooks bij de bibliotheekSinds afgelopen maand is er een nieuwe grafiek toegevoegd die kijkt welk deel van de accounts/leners nou daadwerkelijk actief gebruik maakt van de mogelijkheid om ebooks te lenen. De zwarte lijn geeft het (absolute) aantal leners aan dat minimaal 1 ebook leende in die maand terwijl de oranje lijn dat in een percentage relateert aan het totale aantal leners.

Het aardige is dat beide grafieken de lijn min of meer volgen die je ook ziet in de grafiek van de uitleningen. In de eerste vier maanden zijn er telkens rond de 27.000 a 28.000 leners die elke maand voor gemiddeld zo’n 100.000 uitleningen voor hun rekening namen. De oranje lijn daalt licht omdat het totale aantal leners elke maand bleef stijgen. De grote piek in de uitleningen van juli is ook in deze grafiek goed zichtbaar. De 223.095 uitleningen die maand blijken afkomstig van 47.725 leners: zo’n 50% meer dan de maanden daarvoor!

Ook relatief bekeken is dat een grote sprong want het ging in juli om 22,9% van alle geregistreerde leners die minimaal 1 ebook leende. Net als bij de uitleningen daalden beide aantallen vervolgens weer naar een niveau dat echter nog steeds hoger ligt dan de eerste vier, vijf maanden van dit jaar. In oktober waren er nog steeds 36.146 actieve leners – 15,8% van alle leners. Nu, in november, zie je iets bijzonders gebeuren want met 34.611 actieve leners die 14,8% van alle leners uitmaken raken de twee lijnen elkaar bijna en zullen die voor het eerst gaan kruisen in december als deze trend zich doorzet.

Het dichterbij komen (en wellicht straks kruisen) van de lijnen geeft aan dat het aantal actieve (veel)leners verhoudingsgewijs kleiner wordt ten opzichte van de totale groep leners. Het betekent dat de groei in accounts nu waarschijnlijk vooral afkomstig is van incidentele gebruikers. En is een teken dat het ebookplatform niet meer primair door de early adopters gebruikt wordt die al gewend waren om ebooks te lezen.

Downloads van ebooks op alle platformen

ebooks bij de bibliotheekOndanks dat de VakantieBieb alleen geopend was in de maanden juli, augustus en september vormen de 2.255.397 downloads het leeuwendeel van alle downloads. Het aantal downloads via het ebookplatform steeg weliswaar van 1.337.790 (in oktober) naar 1.468.717 in november maar het is duidelijk dat, met alleen december te gaan, de teller rond de 1,6 miljoen uitleningen zal blijven staan.

Hierbij is het wel van belang om te weten dat de VakantieBieb 578.000 geregistreerde gebruikers had dit jaar en het ebookplatform nu op 232.000 accounts zit. De 19.835 downloads uit de Eregalerij en de 24.904 gedownloade ebooks uit Selectie blijven respectabele aantallen maar vallen bijna in het niets als je ze vergelijkt met de overige platformen.

Aanbod

ebooks bij de bibliotheek
Het percentage titels dat (ook) geschikt is voor de ereader blijft gestaag afnemen. In november was 70,6% van de titels geschikt om op een ereader te lezen terwijl dat in de maanden daarvoor resp. 71,2%, 72,3%, 73,8% en 74,6% was.

Dat moet bijna wel veroorzaakt worden doordat nieuw toegevoegde titels dan kennelijk (alleen) geschikt zijn voor pc, laptop, tablet of smartphone en hoewel de verdeling in formaten bij de uitgeleende titels dit min of meer rechtvaardigt, vind ik het toch een ontwikkeling om scherp in de gaten te houden.

Uitgevers zijn weliswaar gemakkelijker te overtuigen om titels aan te leveren als de titels niet gedownload (kunnen) worden op een ereader maar een groot deel van de kracht van het ebookplatform is nou juist dat je als gebruiker zelf kunt kiezen hoe je wilt lezen. Een situatie waarbij je “gedwongen” wordt om via de app te lezen omdat de titel die je wilt lezen niet voor de ereader geschikt is, lijkt me niet wenselijk. Je kunt je nu dan ook gaan afvragen in welke mate de verdeling in gelezen/geleende formaten hierdoor beïnvloed wordt.

Hoe dan ook, in november is de volgende verdeling in ‘formaten’ te zien:

  • een meerderheid van de geleende ebooks (59,9%) werd gelezen/geleend voor tablet of telefoon via de Bibliotheek app. Dit was vorige maand 59,8% maar voor de zomer was het nog 51,5%. Het ligt voor de hand dat de VakantieBieb app hier een positieve werking op gehad heeft;
  • toch nog 35,5% van de titels werd geleend voor op een ereader (was 35,9% in oktober maar 45,2% voor de zomer) terwijl
  • 4,6% van de geleende titels (was 4,3% in oktoberop pc of laptop werd gelezen.

Genres in het aanbod en bij de uitleningen

ebooks bij de bibliotheekWelke genres, welke categorieën boeken, zijn nou vertegenwoordigd in het aanbod van de Bibliotheek? En zijn dat ook de genres die goed uitgeleend worden in november 2015?

Romans vormen met 48,6% (was 48,5% in oktober) nog steeds bijna de helft van het aanbod en ze worden ook het meeste uitgeleend: romans maken nu wel 52% uit van alle uitleningen (was 50% in oktober). Informatief (het oude non-fictie) maakt voor een kwart deel uit van het aanbod met 27,5% terwijl het – niet verrassend – verantwoordelijk is voor een relatief klein deel van de uitleningen met 13,7%. Spannende boeken blijven wel populair in de uitlening want ruim een kwart (25,8% – was 26,3% in oktober) van alle uitgeleende ebooks valt in deze categorie. Niet gek als je ziet dat het 11,6% van het aanbod is.

Bij de jeugdboeken is de piek van juli definitief een uitzondering gebleken. Toen namen deze 16,3% van de uitleningen voor hun rekening (waarschijnlijk) dankzij de focus op kinderboeken die maand in de VakantieBieb. In oktober was dat afgenomen naar het ‘reguliere’ gebruik en waren 8,7% van alle uitleningen jeugdboeken. Nu in november is dat percentage verder gezakt naar 7,6% en dat is nu minder dan het percentage jeugdboeken in het aanbod: 8,2% (was 8% in oktober).

Top 10 meest geleende titels voor volwassenen

ebooks bij de bibliotheekDe top 10 meest geleende titels is sinds september 2015 gesplitst in een top 10 titels voor volwassenen en een top 10 van kinderboeken. Voor volwassenen ging het in november 2015 om de volgende top 10 van meest geleende titels:

  1. Jennifer Lynn – IJskoud
  2. Jill Mansell – Vlinders voor altijd
  3. Tatiana de Rosnay – Het appartement
  4. Danielle Steel – De verjaardag
  5. Camilla Lackberg – Vuurtorenwachter
  6. Thomas Verbogt – Als de winter voorbij is
  7. Nederland Lees de mooiste Korte verhalen
  8. Roslund & Hellstrom – Vaderwraak
  9. Milou van der Will – Breekijzer
  10. Henning Mankell – Midzomermoord

Top 10 meest geleende jeugdtitels

ebooks bij de bibliotheekJeugdboeken hebben hun eigen top 10 van meest geleende titels en die ziet er in november 2015 als volgt uit:

  1. Anna Woltz – Honderd uur nacht
  2. John Flanagan – De Outsiders (Broederband boek 1)
  3. Selma Noort – Stiefkind
  4. Simon Scarrow – Straatvechter (Gladiator deel 2)
  5. Caja Cazemier – Knalhard
  6. John Flanagan – De jagers (Broederband boek 3)
  7. Julie Berry – Wat ik weet
  8. Mireille Geus – De andere weg
  9. John Flanagan – De ruïnes van Gorlan (De Grijze Jager boek 1)
  10. Simon Scarrow – Vechten voor vrijheid (Gladiator deel 1)
@ met dank aan Ylva Hendriks (KB)

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (11) Write a comment

  1. Het is jammer dat het bibliotheek platform niet beschikbaar is voor Windows gebruikers, alleen voor iOS en Android. Of je moet op je PC willen lezen… maar wie wil dat nu als je een mooie Surface of Lumia hebt

    Reply

    • Een Surface (nou ja, de Pro’s) is natuurlijk gewoon een pc maar met een Lumia heb je inderdaad pech. Ik weet er alles van want ik heb een Lumia 640XL en zou het via de browser moeten lezen als ik op mijn telefoon zou willen lezen. Helaas is er maar weinig liefde voor Windows Mobile als het om apps aankomt. Jammer want ik vind het wel degelijk fijne toestellen.

      Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top