Ebooks in Nederland: de nieuwe cijfers (Q4 2015)

Er is veel geschreven over trends, beschikbaarheid, prijsbeleid, verkoopaantallen en (het uitblijven van) succes van ebooks in Nederland de laatste jaren maar in bijna alle gevallen gebeurde dat zonder duidelijke cijfers en feiten die als onderbouwing zouden moeten fungeren. Het CB verzorgt de distributie van bijna alle ebooks in Nederland en produceert sinds 2014 elk kwartaal een infographic met cijfers over de actuele stand van zaken van ebooks in Nederland.

Vandaag publiceerde het CB voor de achtste keer een overzicht van hoe het met de ebooks in het Nederlands taalgebied gaat in de vorm van de E-book Barometer. Ik schreef al eerder mijn eigen interpretaties over de infographics en ook deze keer probeer ik de cijfers te vertalen naar ontwikkelingen en trends waarbij er nu dus ook gekeken kan worden naar het complete plaatje in 2015.

In de Q4 editie van de Barometer zijn de cijfers van de abonnementsdiensten niet opgenomen omdat deze niet gemakkelijk te vergelijken bleken met de verkopen en uitleningen. CB geeft aan dat deze gegevens in de volgende Barometer wel weer meegenomen zullen worden. Dit betekent dat er geen uitspraken gedaan kunnen worden over het gebruik van abonnementsdiensten Elly’s Choice en Bliyoo.

De indicator van het aandeel van top 100 titels in de ebookverkopen – die de vorige keer geïntroduceerd werd – ontbreekt deze keer. Daar staat tegenover dat de ebookverkopen en de uitleningen van ebooks in deze editie weer in gescheiden grafieken getoond worden. In de eerdere versies stonden ze gezamenlijk in 1 grafiek. Tot slot zijn ook de nieuwe cijfers van Gfk over het bezit van ereaders, tablets en smartphones beschikbaar. Dit onderzoek wordt twee keer per jaar gedaan en het gaat hier om de resultaten van december 2015.

E-book-barometer-NL-Q4-2015

Wat valt me op?

Na de sterke stijging in de verkopen het vorige kwartaal, is er wederom een stevige daling in het laatste kwartaal van 2015 te constateren. Zoals in de grafiek te zien is, is dit een beeld dat elk jaar optreedt. De zomermaanden zijn altijd goed voor een flinke stijging in de ebookverkopen en zelfs de feestdagen in december kunnen niet voorkomen dat de verkopen in het laatste kwartaal consequent lager uitvallen.

Vergelijk je de verkopen in Q4 2015 met dezelfde periode in 2014, dan levert dat voor het eerst een daling op van 1% en dat is ook wat in de Barometer apart benadrukt wordt. Een beetje jammer vind ik want ook al ontbreken de absolute aantallen nog steeds op de Y-as, het is duidelijk dat er in 2015 als geheel (veel) meer ebooks verkocht zijn dan in 2014. Vijftien procent zelfs volgens de introductietekst op de site van CB.

Ook bij de uitleningen is er een daling te bespeuren voor het laatste kwartaal. In absolute aantallen klopt dat ook maar het beeld wordt wel vertekend door de enorme aantallen uitleningen die er in de maand juli plaats hebben gevonden. In oktober, november en december waren er nog elke maand nog steeds ruim 140.000 uitleningen maar dankzij de clustering in kwartalen lijkt dat een scherpe daling te zijn. Die cijfers bespreek ik ook apart hier en daar kun je ook zien dat het totaal aantal uitleningen in 2015 bijna verdubbeld is ten opzichte van 2014 (1.610.148 t.o.v. 814.072).

Volgens CB waren er over geheel 2015 38% meer ebooktransacties (verkopen en uitleningen) dan in 2014. Dat percentage zou zelfs nog aanzienlijk hoger liggen als de abonnementsdiensten meegerekend zouden worden, hoewel deze niet alle in 2014 al actief waren.

Bij de gemiddelde consumentenadvies prijs van ebooks worden de prijzen van ebooks vergeleken met die van hun papieren tegenhanger. Voor 2015 lag de prijs van een gemiddeld ebook tot en met Q3 op 57,7% van de prijs voor het papieren exemplaar. Dat is wellicht dankzij de vele tijdelijke acties – waarin regelmatig de prijzen van populaire titels verlaagd werden – in Q3 zelfs nog verder gezakt waardoor het over 2015 op 56,7% is komen te liggen. Een behoorlijke daling ten opzichte van 2014 toen de gemiddelde consumentenadviesprijs van ebooks nog op 64,2% van de prijs van het papieren exemplaar lag.

Het aandeel van ebooks in de totale verkoop is na een geleidelijke stijging in de eerste drie kwartalen (5,2%, 5,5% en 5,8% respectievelijk) (Q2 2015) nu iets afgenomen. Van elke verkochte titel is 5,7% een ebook. Datzelfde is te zien bij het aandeel van ebooks in de online verkoop. Van 26,7% in Q1 2015, 27,6% in Q2 2015 en 28,7% in Q3 2015 naar 28,2% in het laatste kwartaal. De afnames van beide indicators zijn echter geringer dan je zou verwachten als je kijkt naar de afname van de verkopen in Q4. Kennelijk is de verkoop van folio minstens zo veel afgenomen dat laatste kwartaal.

Tachtig procent van de verkochte ebooks valt binnen het genre van de literaire fictie terwijl dat voor fysieke boeken een stuk minder is (39%). Die verhoudingen liggen omgekeerd bij de nonfictie (5% ebooks vs. 17% fysiek) en jeugdboeken (5% ebooks vs 22% fysiek). De verschillen ten opzichte van het vorige kwartaal zijn erg klein maar dat komt omdat voor deze grafiek telkens gekeken wordt naar het gemiddelde van de afgelopen twaalf maanden. Dan nog verbaast het me dat, met de Kinderboekenweek in Q4, het percentage jeugdboeken bij de ebooks gedaald is van 6% naar 5%.

Voor een beter beeld van het populairste genre wordt de literaire fictie uitgesplitst (NUR300 is de rubriekscode in de Nederlandstalige Uniforme Rubrieksindeling die het genre literaire fictie omvat). Ook hier wordt onderscheid gemaakt tussen fysieke boeken en ebooks waarbij voor beide te zien is dat de roman sterk vertegenwoordigd is (40% fysiek versus 40% ebooks) maar dat het spannende boek een groter aandeel heeft in ebooks (38%) dan bij de verkochte fysieke boeken (26%). Dat zie je nog extremer bij de romantische literatuur: slechts 1% van de literaire fictie is een romantische titel op papier terwijl het bij de ebooks 10% uitmaakt van het geheel. Soms is het heel prettig dat niemand op een ereader kan zien wat voor boek je aan het lezen bent, nietwaar?

Bij Ebook versus papier focust het CB zich op de (60) titels uit de Bestseller 60 lijst en is, net als in Q3, 88% van de titels als ebook beschikbaar. Dat zijn 53 van de 60 titels dus.

Bij de bestandsformaten zijn de verschillen ook erg klein, vergeleken met Q3 2015. Het ePub2 formaat blijft het dominerende formaat en groeit miniem naar 87% (was 86,8%) marktaandeel ten koste van het PDF formaat. Het aanbod van ePub3 titels stijgt ook met een tiende procent naar 2,6%.

Bij de bestandsbeveiliging zien we dat het aandeel van Adobe DRM tegenwoordig verwaarloosbaar is in de beveiliging van ebooks: 0,5%. Dat lijkt een mooie ontwikkeling als je een broertje dood hebt aan DRM maar aan de andere kant van het spectrum blijft het percentage titels dat beveiligd is met de DRM die bij een ecosysteem hoort (van Amazon, Apple of Kobo) sterk stijgen. Dit was 33% in Q1, 43% in Q2 en 63% in Q3 maar is nu gestegen tot maar liefst 72,9% nu. Het gaat allemaal ten koste van het percentage titels met watermerkbeveiliging want dat daalt net zo hard: van 65% in Q1, 55% in Q2 en 35% in Q3 naar 25,6% in Q4.

Je kunt gerust concluderen dat in 2015 de eerder verworven mogelijkheden – om je gekochte ebooks te kunnen lezen waar en hoe je wilt – voor een groot deel weer verdwenen zijn. Bijna driekwart van de ebooks zijn beveiligd tegen dit soort gebruik.

Het aanbod van ebook titels is in 2015 gestaag blijven stijgen. Waren het er in Q1 2015 nog 37.190 titels, 38.855 titels in Q2 en 41.559 titels in Q3, het laatste kwartaal zijn er 42.546 titels digitaal te verkrijgen. Een stijging van 2%. Het aantal uitgeverijen dat brood ziet in ebooks liegt er ook niet om want dat stijgt deze keer een indrukwekkende 10%. Nadat er in Q1 2015 nog 307 uitgeverijen waren, 320 in Q2 en 323 in Q3, zijn er in Q4 maar liefst 33 uitgeverijen bijgekomen. Het aantal retailers neemt echter met 3% af naar 190 hoewel ik niet kan achterhalen welke zes dan weggevallen zijn.

Zoals gezegd voert Gfk hun onderzoek naar de aantallen devices twee keer per jaar uit en dat betekent dat er deze keer weer nieuwe cijfers zijn. Het aantal ereaders is toegenomen van 1,5 miljoen naar 1,6 miljoen terwijl het aantal tabletbezitters gelijk gebleven is met 8,6 miljoen. Ook het aantal smartphonebezitters blijft gelijk met 10,6 miljoen. Oftewel, het aantal bezitter van tablets en smartphones lijkt zijn piek bereikt te hebben terwijl de telkens doodverklaarde ereaders toch nog verder op blijven rukken. Lang leve de ereader :)

Samengevat

Het CPNB meldde vorige week dat ebooks in 2015 goed waren voor 6,5% van de totale afzet van boeken, een mooie stijging ten opzichte van 2014 toen ebooks 5,4% van de afzet voor hun rekening namen. Als je dan ziet dat er ook 15% meer afgezet is aan ebooks in 2015 en er maar liefst 98% meer ebooks geleend werden ten opzichte van 2014, dan kun je niet anders concluderen dat het nog steeds prima gaat met de ebooks in Nederland.

De impact van de ebookabonnementsdiensten is nog niet helemaal duidelijk hoewel je uit de Barometer van Q3 kunt afleiden dat de abonnees veel gebruik maken van de titels in deze diensten. Hoe je dit gebruik het beste kunt relateren aan de verkopen en de uitleningen valt echter nog te bezien. Het is niet voor niets dat ze in de Barometer van Q4 ontbreken. Maar ongeacht of ze gekocht, geleend of binnen een abonnement gelezen worden, ook in 2016 zal de Barometer ongetwijfeld mooi weer blijven voorspellen voor ebooks.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (9) Write a comment

  1. Pingback: Tweetweekoverzicht week 12 2016: Tien jaar Twitter, BREIN vs 2Lions Team (en ondertitelaars), Humble Bundle, Scribd en Europese consultatie uitgeversrecht - Vakblog

  2. Pingback: Ebooks in Nederland: de nieuwe cijfers (Q1 2016) - Vakblog

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top