Ebooks bij de Bibliotheek: de grafieken en cijfers tot en met maart 2016

In januari 2014 kwam de Bibliotheek met een landelijk ebookplatform voor alle bibliotheekleden om ebooks te kunnen lenen. Sinds 1 januari 2015 is de Koninklijke Bibliotheek verantwoordelijk voor het ebookplatform en zijn er ook statistieken en cijfers beschikbaar voor o.a. (beleids)medewerkers van de openbare bibliotheken.
In overleg met Ylva Hendriks van de KB probeer ik deze gegevens nader te duiden omdat er altijd een verhaal zit achter de grafieken en cijfers. Deze keer ga ik in op de cijfers van de eerste drie maanden van 2016!

Sommige onderdelen van de cijfers en grafieken zijn cumulatief over 2014, 2015 en 2016 terwijl andere onderdelen alleen maar over de maand maart van 2016 gaan. Dit zal per grafiek benadrukt en toegelicht worden. De grafieken die betrekking hebben op het aantal downloads van de Bibliotheek app en de top 10 veel gestelde vragen over ebooks zijn in de onderstaande bespreking buiten beschouwing gelaten. De volledige en oorspronkelijke infographic van Ylva is (binnenkort) te vinden in de BiebtoBieb groep over ebooks.

Aantal aangemaakte accounts voor het ebookplatform

ebooks bij de bibliotheek
Van 14 januari tot en met 22 februari hebben de Nederlandse bibliotheken campagne gevoerd voor de ebooks. Dit heeft voor zowel de aantallen aangemaakte accounts als het aantal uitleningen een zeer groot positief effect gehad. Dat positieve effect valt bij de aangemaakte accounts in eerste instantie minder op omdat in januari 2014 en februari 2014 – de beginmaanden van het ebookplatform – ook zeer veel accounts werden aangemaakt maar als je het vergelijkt met 2015, dan is te zien dat er in januari 2016 ruim twee keer zo veel accounts werden aangemaakt en in februari 2016 zelfs ruim drie keer zo veel accounts.

ebooks bij de bibliotheek
Dat is nog veel beter te zien in de bovenstaande grafiek waarbij per maand te zien is hoeveel accounts er aangemaakt zijn. Na de piek bij de start stijgt het aantal nieuwe gebruikers ook zeer sterk bij elke campagne die in 2014, 2015 en 2016 gevoerd is.

In maart 2016 daalt het aantal nieuwe accounts weliswaar sterk (van 20.381 in februari) naar 10.304 maar is dat nog steeds bijna het dubbele ten opzichte van maart 2015. Het is ook fors meer dan het maandgemiddelde in 2015 van 7150 accounts. Het totaal aantal accounts komt daarmee op 285.448. Het is overigens aannemelijk dat de campagne ook nog effect had in maart en het zal interessant zijn om te zien of de aantallen in april verder dalen. Met wat geluk wordt in mei de mijlpaal van 300.000 accounts gehaald.

Aantal bezoeken aan bibliotheek.nl/ebooks

ebooks bij de bibliotheek
Bij het aantal bezoeken aan de site van het ebookplatform is pas echt goed te zien hoeveel impact de ebookcampagne gehad heeft. In januari 2016 mocht de site bijna het dubbele aantal bezoekers verwelkomen – en dat was in februari niet veel minder – maar ook in maart is er nog steeds sprake van aanzienlijk meer bezoekers dan in voorgaande jaren.

Wat doen bezoekers op de site? Nou, ze zoeken volop naar ebooks die ze zouden willen lenen natuurlijk. In maart werd er maar liefst 259.165 keer gezocht naar ruim 67.000 verschillende zoektermen. Het overgrote deel van die zoektermen zijn namen van auteurs (inclusief spel- en typfouten, Griet Op De Beeck komt in tientallen foute varianten voor bijvoorbeeld). Verrassend genoeg – vind ik – wordt er minder vaak gezocht op specifieke titels. Zoeken op reeksnamen Bouquet, Intiem en Harlequin  gebeurt dan wel weer vaak, net als de (onvermijdelijke) speurtocht naar seks en erotiek in het aanbod van de bibliotheek.

Zoeken naar reisgidsen is het hele jaar populair en dat was in maart niet anders. Er werd die maand naar reisgidsen gezocht van 85 verschillende landen/locaties. Met Spanje als populairste bestemming.

Terugkerende bezoekers / actieve leners

ebooks bij de bibliotheekEen groei in accounts en het aantal bezoeken is mooi natuurlijk maar wordt er vervolgens dan ook gebruik gemaakt van een account om (regelmatig) ebooks te lenen? De zwarte lijn geeft het (absolute) aantal leners aan dat minimaal 1 ebook leende in die maand terwijl de oranje lijn dat procentueel relateert aan het totale aantal leners.

Hier is het effect van de ebookcampagne ook heel goed te zien. In zowel januari als februari maken beide lijnen een sterke stijging en verdubbelt het aantal leners dat minimaal ebook leende bijna in februari, vergeleken met het gemiddelde van de tweede helft van 2015. Procentueel is daarmee de dalende lijn na de Vakantiebieb 2015 ook meteen weer omgekeerd naar een stijgende lijn en leende dus 23,1% van alle accounts minimaal 1 ebook.

Na elke piek komt ook nu weer een daling en in maart  waren er 54.142 mensen die leenden, slechts iets minder dan in januari. Omdat er nu echter veel meer leden in totaal zijn, zakt de oranje lijn een stuk steviger naar 18,9%. Dat percentage is nog wel hoger dan het gemiddelde van 2015 (16,8%).

Uitleningen ebooks

ebooks bij de bibliotheek
Uiteindelijk draait het toch allemaal om de uitleningen natuurlijk. En hier is hetzelfde beeld te zien als bij de actieve leners: een enorme stijging in januari, een verdere groei naar een recordaantal in februari en in maart een kleine daling naar ongeveer het niveau van januari.

Na de 141.431 uitleningen in december 2015, zorgt de ebookcampagne er voor dat in januari bijna de grens van 200.000 uitleningen bereikt wordt (199.380). In februari wordt zelfs het vorige record van juli 2015 overtroffen en blijft de teller op 231.651 staan. De huidige en nieuwe leners hebben de smaak kennelijk te pakken want hoewel er een lichte daling is in maart, worden die maand toch nog steeds 206.759 uitleningen geregistreerd.

In 2015 waren er gemiddeld 134.179 uitleningen per maand en het lijkt er nu al op dat alle records in 2016 wederom gebroken gaan worden. In de eerste drie maanden zijn er al 637.790 uitleningen geweest en met de VakantieBieb 2016 nog in het vooruitzicht, verwacht ik dat er meer dan 2 miljoen uitleningen zullen zijn, alleen al dit jaar.

Dat is nog indrukwekkender als je bedenkt dat de grens van 3 miljoen uitleningen in totaal ook pas vorige maand gehaald is. Op 22 maart, om half 5 in de ochtend, werd namelijk het 3 miljoenste ebook uitgeleend.

Eregalerij en Selectie

ebooks bij de bibliotheek
Het ebookplatform is niet het enige platform van de Bibliotheek voor ebooks. De Eregalerij bevat een selectie van meesterwerken van schrijvers uit Het Pantheon (de permanente tentoonstelling in het Letterkundig Museum met hoogtepunten uit 1000 jaar Nederlandstalige literatuur). De Selectie eBooks is een website van de Openbare Bibliotheek met honderden rechtenvrije ebooks. Zowel voor de Eregalerij als voor de Selectie geldt dat ebooks kunnen worden gedownload vanaf de website en in een app.

In de bovenstaande grafiek is te zien dat de gedownloade ebooks van deze platformen altijd een kleine minderheid zijn. In 2015 nam het aantal downloads zelfs af door (waarschijnlijk) de populariteit van het ebookplatform hoewel ebookcampagne in de eerste drie maanden van 2016 juist een opleving in het gebruik van vooral de Eregalerij opleverde. In absolute aantallen dan vooral want beide platformen halen nog geen 1% van de aantallen van het ebookplatform.

Welke genres worden gelezen?

ebooks bij de bibliotheek
De 206.759 uitleningen van maart kun je uitsplitsen in verschillende genres/categorieën: bijna de helft (49,7% zijn romans, iets meer dan een kwart (28,3%) vallen in het spannende genre en iets meer dan een tiende (13,3%) zijn informatieve boeken.

Dat beeld verschilt wel een beetje van maand tot maand maar als je naar de laatste negen maanden kijkt, dan zie je dat het redelijk stabiele verhoudingen zijn. Dat geldt in iets mindere mate voor de kinder- en jeugdboeken die weliswaar meestal ook 10% van de uitleningen voor hun rekening nemen maar wat beïnvloed wordt door de lange aanloop naar de Kinderboekenweek in mei, juni en juli. In juli vorig jaar was er daarom ook speciale aandacht voor kinderboeken in zowel de VakantieBieb als het ebookplatform).

Waar worden geleende ebooks op gelezen?

ebooks bij de bibliotheek
Ebooks zijn te lezen op drie verschillende manieren: via de online reader in een browser, in de Bibliotheek app en op een ereader. Alle titels zijn te lezen in de online reader en de app terwijl ca. 70% ook geschikt is voor lezen op een ereader.

Het (kunnen) lezen van geleende ebooks in de app is vanaf dag één al het populairst en dat is ook goed te verklaren doordat er veel meer smartphones en tablets zijn dan ereaders. In juli 2015 bleek lezen via de apps iets minder populair te zijn voor het ebookplatform maar dat is te verklaren doordat de VakantieBieb app al in die behoefte voorzag. Het lezen op een ereader nam verhoudingsgewijs ook toe, waarschijnlijk omdat mensen juist tijdens vakanties op hun ereaders (willen) lezen. En ook al is het de minst populaire optie, gemiddeld worden toch nog 4,8% van de geleende ebooks in de online reader gelezen.

Over gemiddelden gesproken, kijkend vanaf januari 2015 wordt dan 58,1% van de ebooks via de Bibliotheek app gelezen en 37,1% op een ereader. De laatste maanden is er echter een duidelijke stijgende lijn te zien in het lezen via de app: in maart ging het om 62,6% van alle geleende ebooks (59% in december 2015) en waarschijnlijk zet die lijn zich voort. Hierbij speelt ongetwijfeld het gebruiksgemak van de app een rol – je kunt meteen een geleend ebook gaan lezen – maar ook de trend dat het aandeel van titels in de collectie dat gelezen kan worden op een ereader, langzaam afneemt.

ebooks bij de bibliotheek
Hierboven is te zien dat in februari 2016 72,6% van alle titels te lezen was op een ereader maar dat het percentage in maart gedaald is naar 69,4%.

Iets dat je niet uit de statistieken kunt halen (helaas) is het antwoord op de vraag wat de overwegingen zijn voor leners om te kiezen voor een specifiek formaat. De via de Bibliotheek geleende ebooks voor lezen op een ereader werken met Adobe DRM en dat levert voor veel mensen nog steeds een extra barrière op dankzij de extra stappen die genomen moeten worden om een geleend ebook op hun ereader te zetten. Een werkwijze die niet nodig is als je bijvoorbeeld ebooks *koopt*.

Omvang van de collectie ebooks: het aanbod

ebooks bij de bibliotheek
Hoewel er regelmatig titels aan het aanbod worden toegevoegd die slechts tijdelijk beschikbaar zijn, neemt het aantal te lenen titels in de collectie gestaag toe. In maart 2016 waren er 11.403 titels te leen en dat is een stijging van 29% ten opzichte van maart 2015. Van de 11.403 titels zijn 10.798 titels Nederlandstalig (of Fries), de rest is Engelstalig, Chinees, Frans, Duits en Spaans. Overigens steeg juist het aanbod van Engelstalige ebooks in maart van 120 (in februari) naar 579 in maart dankzij de nieuwe titels van Bloomsbury.

CB heeft 21 april de gegevens vrijgegeven over het aantal titels dat er in Nederland als ebook leverbaar is. Dit blijken er 43.642 te zijn eind maart. De Bibliotheek zou daarmee bijna een kwart (24,7%) van alle beschikbare Nederlandstalige titels voor de uitleen beschikbaar hebben.

ebooks bij de bibliotheek
Kijk je naar de verdeling in het aanbod van de titels die alleen in de app of online reader gelezen kunnen worden en de titels die ook geschikt zijn voor een ereader, dan is daar te zien dat in maart een sterke stijging is geweest van titels die niet op een ereader gelezen kunnen worden. Hiervoor zijn de ruim 450 nieuwe Engelstalige titels van Bloomsbury verantwoordelijk die alleen maar in de app of online reader gelezen kunnen worden.

Top 10 meest geleende titels voor volwassenen in maart 2016

  1. Hilde Vandermeeren – Als alles duister wordt
  2. Hakan Nesser – Hemel boven Londen
  3. Gerda van Wageningen – Dubbelgezin
  4. Charles den Tex – Wachtwoord
  5. Xandra Lammers – Verdwenen vrouw
  6. Suzanne Vermeer – Après-ski
  7. Jill Mansell – Kiezen of delen
  8. Colm Toibin – Nora
  9. Alex Boogers – Alleen met de goden
  10. Renate Dorrestein – Weerwater

Top 10 meest geleende jeugdtitels in maart 2016

  1. Marion van de Coolwijk – Mzzlmeiden gaan los
  2. Annie M.G. Schmidt – Minoes
  3. Albert ten Cate – Gestalkt
  4. John Flanagan – De Outsiders (Broederband boek 1)
  5. John Flanagan – De ruïnes van Gorlan (De Grijze Jager boek 1)
  6. John Flanagan – De Schorpioenberg (Broederband boek 5)
  7. Anna Woltz – Honderd uur nacht
  8. John Flanagan – De dragers van het Eikenblad (De Grijze Jager boek 4)
  9. John Flanagan – De slaven van Socorro (Broederband boek 4)
  10. Paul van Loon – De griezelbus 7
@ met dank aan Ylva Hendriks (KB)

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (28) Write a comment

  1. Pingback: Nieuwe lezers vinden via Facebook Ads? (een zeer bescheiden testje) - Vakblog

  2. Pingback: Ebooks in Nederland: de nieuwe cijfers (Q1 2016) - Vakblog

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top