Woordafbreking (in ebooks) op je ereader uitzetten

Misschien dat het komt omdat ik bijna alleen Engelstalige ebooks lees op mijn ereaders maar het was me nog niet eerder opgevallen dat er woorden werden afgebroken aan het einde van regels. Tenminste, ik stoorde me er in elk geval niet aan. Toen ik recentelijk besloot de Bob Evers (jeugd)boeken opnieuw te gaan lezen – de oorspronkelijke 32 delen zijn sinds vorig jaar te koop als ebooks – veranderde dat ineens.

Behalve dat de nummering van de delen in de serie niet klopt bij Bol/Kobo (op zichzelf al een doodzonde) viel het me ineens wel op dat er woorden (lelijk) afgebroken werden. En dus dook ik in de wondere wereld van de woordafbreking om uit te vogelen of en hoe je dit uit kunt zetten. Want als het je eenmaal opvalt kun je het onmogelijk niet meer zien.

woordafbreking

Waarom woordafbreking?

In bijna alle ebooks wordt de tekst uitgevuld over de volle breedte van de pagina, net zoals dat voor papieren boeken ook het geval is. Dat heeft als voordeel dat de tekst duidelijk afgekaderd is op een pagina en het oogt wat rustiger. Het nadeel is dat door het geforceerd uitvullen van een regel er veel witruimte kan ontstaan tussen woorden (wat lijkt op dubbele of driedubbele spaties). De hoeveelheid witruimte kan echter gereduceerd worden als woorden aan het einde van de regel afgebroken mogen worden.

Dat afbreken hoort niet willekeurig te gebeuren natuurlijk. Afbreken moet op basis van de lettergreepstructuur plaatsvinden (af-bre-ken) en – nog belangrijker – woorden moet zodanig afgebroken worden dat de losse delen geen verkeerde betekenis krijgen (lamp-licht en niet lam-plicht maar ook fietslamp-jes en eikenboom-pjes).

Dat laatste is het lastigste omdat een ereader of ereading app een volledig woordenboek van alle woorden moet bevatten om woorden correct af te breken. Dit is ook nog eens afhankelijk van de taal want in elke taal gelden andere regels voor het afbreken. Als een ebook dan ook nog (per ongeluk) de verkeerde taalcode bevat, dan kunnen er snel problemen ontstaan maar ook als er alleen naar lettergrepen gekeken wordt kunnen er hele lelijke woordafbrekingen ontstaan.

Zo kwam ik al in het eerste deel van de Bob Evers boeken ou-d tegen en hierboven zie je ou-derwetse staan in het vierde deel. Ook persoonsnamen worden afgebroken zoals Jef-fries (je ziet dat de bovenstaande pagina begint met fries) en dus moest en zou ik het afbreken van woorden uitzetten.

Woordafbreking on/off

Hoewel je in tekstverwerkers simpelweg in de instellingen kunt aangeven dat deze geen woorden moet afbreken, beschikken ereaders en ereading apps niet over een dergelijke optie. Dat komt omdat de maker van een ebook kan bepalen welke instellingen gebruikt moeten worden, net zoals de maker van een website bepaalt of woorden afgebroken worden in de teksten op de site. Voor Vakblog heb ik bijvoorbeeld zowel het uitvullen van de tekst als het afbreken van woorden uitgezet dat standaard in het theme aanwezig was.

En een ebook is wat dat betreft precies hetzelfde als een website. Een ePub bestand is feitelijk niet meer dan een bundeling van een aantal html pagina’s met een bijbehorend CSS bestand dat bepaalt hoe die pagina’s weergegeven worden op het scherm.

De truc om woordafbreking uit te zetten is dan ook om het CSS bestand aan te passen.

Hiervoor moet je het ebook (epub bestand) in een ebook-editor laden, zoals Sigil (download versie 0.9.5) of Calibre (zie hier een uitleg) en dubbelklikken op het CSS bestand. Ik prefereer de layout van Sigil maar aangezien ik ook de nummering van de delen in de serie wilde herstellen heb ik Calibre gebruikt.

woordafbreking calibre
In de CSS bestanden van de deeltjes in de Bob Evers serie wordt -epub-hyphens:auto; gebruikt om woordafbreking aan te zetten. Helaas zijn er grote verschillen tussen de verschillende uitgevers en makers van ebooks en kunnen er ook andere varianten voorkomen zoals hyphens,  -moz-hyphens-ms-hyphens-webkit-hyphens en -web-hyphens. Het makkelijkste is om de zoekfunctie (control-f) te gebruiken om te kijken of er een klasse voorkomt in het CSS bestand dat het woordje ‘hyphens’ bevat.

Wijzig -epub-hyphens:auto; naar -epub-hyphens:none; om woordafbreking uit te zetten. Of welke klasse met hyphens je dan ook tegenkomt natuurlijk die als waarde auto heeft. Wijzig dan ‘auto’ naar ‘none’ om het uit te zetten. Sla tot slot de wijzigingen op in het ebookbestand en zet het op je ereader.

woordafbreking bob evers
Hierboven zie je links dat ik de nummering gecorrigeerd heb en in de titel heb geplaatst. Rechts zie je dat er nu geen woorden meer worden afgebroken en dat Jeffries, handschoenendoos, ouderwetse en zoals keurig aan elkaar geschreven zijn. Een hele verbetering!

Erger je je enorm aan de woordafbreking in een ebook en kom je er met bovenstaande uitleg niet uit? Stuur me dan gerust een mailtje en dan probeer ik je te verder te helpen.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (6) Write a comment

  1. Pingback: Top 5 (mogelijke) irritaties als je ebooks koopt - Vakblog

  2. Pingback: Woordafbreking (in ebooks) uitzetten op Kobo en Tolino ereaders - Vakblog

  3. Goedendag mijnheer Snijders,

    Ik heb een vraag aan u of u mij kunt helpen met het maken van E-books.
    Mijn plan is om enkele E-books te maken en te verkopen, maar ik weet niet precies hoe dat moet.
    Ik heb via calibre een word-bestand omgezet in epub en dat is heel goed gegaan, maar er zijn nog wat schoonheidsfoutjes die ik graag weg zou werken, maar dat lukt me niet.
    Ik zou graag van u leren hoe dat moet, zodat ik dat voortaan zelf kan doen.

    Ik hoor graag van u of u hiertoe bereid bent en wat de condities zijn.

    Vriendelijke groet,

    Ton Jansen

    Reply

    • Dag Ton, ik ben bang dat ik hier weinig kan betekenen want hoewel ik zelf de meeste fouten kan corrigeren in bestaande ebooks heb ik geen ervaring met het zelf maken van ebooks. En dat laatste is wel wat anders omdat je dan het boek moet opmaken en daar heb ik geen kaas van gegeten helaas.

      Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top