Top 5 (mogelijke) irritaties als je ebooks koopt

Je zou kunnen denken dat uitgevers haarfijn weten hoe ze ebooks zouden moeten uitgeven. Ze hebben immers honderden jaren ervaring met papieren boeken dus hoe moeilijk kan het zijn om titels op een goede manier digitaal beschikbaar te maken? En toch lijkt alle energie de afgelopen jaren vooral gestoken te zijn in de discussie over (het bestrijden van) illegale ebooks, tweedehands ebooks en waarom het voor uitgevers ingewikkeld is zich uberhaupt op het uitgeven van ebooks te richten.

Koop en lees je graag ebooks? Dan is dat de laatste tien jaar ook niet de weg van de minste weerstand geweest weet ik uit ervaring. Hoewel het aanbod van illegale ebooks enorm groot was (en blijft) lukte het uitgevers jarenlang niet om met een legaal aanbod te komen dat ook maar een beetje in de buurt kwam. Daar is inmiddels wel verbetering in gekomen maar tot de dag van vandaag loop je gegarandeerd tegen frustraties en irritaties aan bij het (willen) kopen van ebooks die je niet hebt als je een papieren boek koopt.

Waar moet je op letten als je ebooks koopt? Welke irritaties ga je vroeger of laat tegenkomen? En wat moeten uitgevers *echt* beter doen als ze willen voorkomen dat mensen liever illegale ebooks downloaden? Je vindt het hieronder in mijn eigen top 5 lijst.

Nummer 5: Prijsverschillen

Ik ben absoluut geen voorstander van een vaste boekenprijs voor ebooks maar de prijsverschillen die je met nieuwe titels kunt hebben zijn soms zo groot dat het ronduit demotiverend kan werken. Ik houd niet voor niets elke maand bij hoe het met de prijzen van de top 10 bestsellers gesteld is want het is bizar hoeveel voordeel je kunt behalen tussen de verschillende ebookwinkels in Nederland.

Niemand klaagt over een prijsvoordeel natuurlijk maar het betekent wel dat de kans groot is dat je “te veel” gaat betalen voor sommige ebooks omdat je toevallig je ebooks bij een “verkeerde” ebookwinkel gekocht hebt. Ik ben helemaal voor aanbiedingen en promotieprijzen maar als nieuwe titels na twee weken al bij sommige ebookwinkels met 40% korting te krijgen zijn dan is mijn conclusie dat de oorspronkelijke prijs dus te hoog was.

Jij zegt het van Connie Palmen was de nummer 1 bestseller in week 20 2016. Op de meeste plekken is de ebookversie voor €11,99 te koop maar bij Amazon en Google Play Books hoef je slechts €8,15 af te rekenen. Leuk of irritant?

Ik koop zelf bijna alleen Engelstalige ebooks en bij Amerikaanse en Engelse uitgevers zie je die prijsverschillen (bij nieuwe titels en bestsellers) veel minder. Maar bij Engelstalige ebooks loop je wel tegen een andere frustratie aan die grote consequenties heeft voor o.a. de prijs en dat is de verdeling van de (ebook)markt in regio’s.

Nummer 4: Beschikbaarheid per regio

Met Nederlandse titels heb je er niet heel veel last van volgens mij (kun je gewoon ebooks bij Bol kopen in bijvoorbeeld Amerika?) maar met Engelstalige titels loop ik regelmatig tegen de kunstmatige indeling in regio’s aan die uitgevers ingesteld hebben. Amazon.com heeft dagelijks vele ebookaanbiedingen maar je kunt ze daar simpelweg niet kopen omdat je geacht wordt de ebooks via Amazon.nl te kopen. Dat geldt ook als je ebooks wilt kopen via Amazon.de of Amazon.fr en in bijna alle gevallen gelden die aanbiedingen niet voor Amazon.nl.

Dat probleem is niet beperkt tot Amazon overigens want als je gebruik maakt van een VPN zie je dat de prijzen van (recente) titels bij Kobo ook enorm uiteen kunnen lopen tussen Amerika, Engeland en wat je er in Nederland voor moet betalen.

En dan heb je het alleen nog maar over prijs terwijl het zelfs regelmatig zo is dat een titel niet eens verkocht wordt in Nederland. Lees je graag Duitstalige of Franstalige ebooks? Dan moet je door flink wat hoepels springen om ze te kunnen kopen. En lang niet alle Engelstalige ebooks die bij Amazon.com te koop zijn, zijn via Amazon.nl te verkrijgen. Is het dan heel vreemd dat mensen ze illegaal gaan downloaden?

Nummer 3: DRM (maar ook de verschillende soorten EPUB formaten)

Als ik dit lijstje met irritaties twee jaar geleden gemaakt zou hebben, dan zou dit de nummer één zijn geweest. Digital Rights Management (DRM) is een verzamelnaam van technieken die moeten voorkomen dat je als koper van ebooks die ebooks ‘illegaal’ verspreidt. Wat het vooral doet echter is de legitieme koper van ebooks ervan te weerhouden een backup te maken van die ebooks en/of die te lezen op de apparaten waar ze die op willen lezen.

Ik heb de afgelopen 9 jaren zoveel vragen (problemen) van anderen gekregen over DRM dat ik de tel ben kwijtgeraakt. Ik heb er veelvuldig over geschreven en ben de mening toegedaan dat als ik een ebook koop, ik het moet kunnen downloaden, moet kunnen backuppen en moet kunnen lezen op de ereader/app van mijn keuze. En laten dat nou net de drie dingen zijn waar sommige uitgevers of ebookwinkels van vinden dat ik het *niet* zou moeten kunnen. Ik heb het specifiek tegen jou, Apple iBooks maar het geldt voor elke ebookwinkel en uitgever die een vorm van DRM gebruikt.

Mijn grootste frustratie rondom DRM overigens is dat de gemiddelde consument het kennelijk heel normaal is gaan vinden om te betalen voor ebooks die ze niet meer kunnen lezen als de ebookwinkel verdwijnt of ze zelf het wachtwoord van hun Adobe ID vergeten zijn. Of om te betalen voor ebooks die ze vervolgens niet kunnen lezen op de ereader die ze hebben.

Ebooks met sociale DRM (watermerk) zijn een hele verbetering ten opzichte van de ebooks met Adobe DRM maar je komt ze allebei nog tegen. En nog veel meer. Behalve DRM heb je als koper van ebooks daardoor ook te maken met verschillende soorten ebooks die niet altijd makkelijk van elkaar te onderscheiden zijn. EPUB bestanden met sociale DRM, EPUB bestanden met Adobe DRM, EPUB bestanden zonder enige vorm van DRM en EPUB bestanden die alleen maar in een enkele ereading app gelezen kunnen worden. Maar ook PDF’s en Kindle ebooks die je niet op elke ereader en in elke app kunt lezen. Je hebt tegenwoordig een cursus nodig om te snappen wat je precies koopt.

Nummer 2: Metadata in de bestandsnaam

Het is voor een auteur, uitgever en distributeur ondenkbaar dat er exemplaren van een boek in een boekwinkel terecht komen waar de metadata niet van klopt. De correcte titel staat op de voorkant, natuurlijk wordt de auteur erbij vermeldt en als het onderdeel uitmaakt van een serie, dan hoef je niet zelf te googelen welk deel in de serie het is.

Waarom diezelfde zorgvuldigheid niet toegepast wordt op ebooks is me werkelijk een raadsel. Het gaat meestal nog goed in de ebookwinkel maar als je vervolgens het ebookbestand downloadt, dan kom je regelmatig de meest vreemde zaken tegen. Iedereen die met (veel) bestanden werkt weet wat het belang is van een goede bestandsnaam. Die moet duidelijk weergeven wat voor bestand het is en de metadata bevatten zodat je weet wat het bestand bevat zonder dat je het hoeft te openen. En dat graag een beetje gestandaardiseerd natuurlijk zodat je een beetje orde in de chaos creëert als je meer dan een handjevol ebooks hebt.

Het is de reden dat ik al mijn gekochte ebooks een nieuwe bestandsnaam geef met de naam van de auteur – [eventuele serie en serienummer] – titel. Dat is ook hard nodig want je komt soms hele bijzondere bestandsnamen tegen die niets te maken hebben met de inhoud. Zo kocht ik gisteren een ebook met een pakkende titel in de bestandsnaam.

Dit is wel een extreem voorbeeld maar als je maandelijks de ebooks downloadt van Elly’s Choice of Telekids Boeken dan komt alleen jouw eigen naam voor in de bestandsnaam (als onderdeel van de sociale DRM) en niet die van de auteur. Elke maand moet ik dus de bestandsnamen aanpassen zodat ik later de ebooks nog kan terugvinden op de namen van de auteurs.

irritaties series metadataNog irritanter is het als de door de uitgever aangeleverde metadata niet correct is. Zo staat bij de verschillende delen van de Bob Evers serie het verkeerde nummer-in-serie aangegeven bij Bol en Kobo en komen die dus ook verkeerd op je Kobo ereader terecht als je de aankopen rechtstreeks synchroniseert.

Iets dat nog verergerd wordt door het afbreken van de titel op de ereader waardoor het bijna niet meer te doen is om de 32 delen in de correcte volgorde te lezen. Er zat dus na aankoop niets anders op dan alle 32 gekochte ebooks te downloaden, in Calibre te importeren en de metadata voor alle ebooks te corrigeren. Om die vervolgens weer terug op de Kobo ereader te zetten nadat ik de gesynchroniseerde versies verwijderd had. Hoezo irritant?

Nummer 1: De kwaliteit van ebooks (fouten in de ebooks)

Ik ben het wel eens tegengekomen: een boek waar nog een enkele drukfout in zat. Eén keer kocht ik een exemplaar van een boek (Nachtlamp van Jack Vance) waar een aantal pagina’s in ontbraken en ik niet verder kon lezen. Dat ik nog weet welk boek het was zegt vooral iets over hoe uitzonderlijk het is om dat tegen te komen bij een papieren boek. Elke uitgever heeft procedures om met proeflezers en proefdrukken de kwaliteit te controleren van een boek voordat het in de boekwinkel belandt.

Die procedures zijn er dus grotendeels *niet* voor de ebooks. Tenminste, het afgelopen jaar alleen al heb ik drie (Nederlandstalige) ebooks gekocht die niet (volledig) te lezen waren op een ereader. Twee wilden niet eens openen en bij eentje kon je na het eerste hoofdstuk niet verder lezen. Nu ben ik inmiddels handig genoeg om de ebooks te ‘repareren’ maar zou het natuurlijk zo moeten zijn dat uitgevers toch minimaal testen of de door hen verkochte ebooks leesbaar zijn op een ereader. En niet dat kopers met een editor aan de slag moeten om de epubs te bewerken, hinderlijk vaak voorkomende afbreekstreepjes te verwijderen of ingesloten lettertypes moeten verwijderen uit ebooks omdat anders het lettertype op een ereader niet meer aangepast kan worden.

Vanzelfsprekend kan een uitgever zijn ebooks niet uittesten op alle mogelijke modellen ereaders en ereading apps. Maar je mag toch aannemen dat een uitgever zich verdiept in het opmaken van een EPUB bestand voor optimale compatibiliteit met een willekeurige ereader en met steekproeven verifiëert dat het ook daadwerkelijk leesbaar is op één van de 1,6 miljoen ereaders in dit land?

Nog meer irritaties?

Natuurlijk zijn er meer irritaties en frustraties te bedenken bij ebooks. Bijvoorbeeld het feit dat er nog steeds titels alleen (of eerst) als papieren exemplaar worden uitgegeven en je dus moet wachten (tot Sint Juttemis) of er nog uberhaupt een ebookversie komt. Of de soms absurd hoge prijzen van ebooks als je die vergelijkt met de paperback editie. Helemaal als je dus nog steeds risico loopt op een ebook van mindere kwaliteit.

Mijn irritaties in een lijstje op een blog zetten lucht zeker op maar uiteindelijk moet er natuurlijk meer mee gebeuren. Uitgevers moeten meer aandacht besteden aan de kwaliteit van ebooks en hoe hun klanten ze zo laagdrempelig mogelijk kunnen kopen en lezen. Ebookwinkels moeten meer aan voorlichting en ondersteuning doen zodat klanten weten wat ze precies kopen en wat ze er wel (en niet) mee kunnen. Maar de kopers van ebooks moeten ook van zich laten horen als ze ontevreden zijn over wat ze gekocht hebben. Waarom zouden uitgevers en ebookwinkels de moeite nemen om hun producten te verbeteren als de kopers het toch wel kopen zonder te klagen?

Als ik elk ebook voor een redelijke prijs *kan* kopen. Als dat ebook niet ‘verminkt’ is door DRM. Als ebooks voorzien zijn van goede metadata en zulke goede kwaliteit hebben dat ze positief afsteken ten opzichte van illegale ebooks. Weet je, dan wordt het nog wel eens wat met ebooks in Nederland.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (21) Write a comment

  1. Ik hoop dat de uitgevers meelezen.
    Prijsverschillen vind ik niet erg, dat houdt winkels scherp.

    Reply

  2. Zo, dat zat hoog. Helemaal mee eens trouwens. Dat rare gedoe bij Elly’s Choice was ik deze week voor het eerst tegengekomen. Meteen veranderd

    Reply

  3. Geachte Raymond,
    Ik ben beginnende ereader-gebruiker (Onyx Boox C67ML carta2).
    Is het altijd zo dat de bladzijden van eboek niet overeenkomen met die van papieren versie?
    Bovendien gemerkt dat als ik een woord zie en dan beetje naar boven of beneden veeg de bladzijde wel verandert maar ik datzelfde woord blijf zien.
    Hoe aan een andere lezer precies verwijzen naar een woord of passage (dmv blz)?
    Moeilijk als stel een leraar aan zn klas zegt We lezen van blz 123 tot 132!

    Reply

    • Dag Pascal,

      Het kenmerk van ebooks – als je ebooks in het EPUB formaat hebt – is dat je zelf invloed hebt op hoe de bladzijden eruit zien. En dat is weer afhankelijk van het apparaat waar je het op leest. Op een groter scherm passen meer woorden dan op een kleiner scherm en als je andere instellingen kiest voor de lettergrootte, regelafstand en de marges dan heeft dat natuurlijk ook grote invloed. Ebooks zijn, zoals dat in goed Nederlands heet, reflowable. De pagina’s passen zich aan.

      Bij papieren boeken (maar ook PDF’s) daar liggen de bladzijdes vast zoals de drukker ze opgemaakt heeft. Je kunt er niets aan veranderen.

      Ebooks zijn dus veel fijner leesbaar vind ik maar je hebt gelijk, het komt ook met een paar nadelen. Het verwijzen naar een specifieke tekst in een boek wordt een stuk lastiger want je kunt niet verwijzen naar paginanummers.

      Bij studieboeken heb je overigens bijna nooit met EPUB ebooks te maken maar met PDF’s en dan heb je dat probleem niet. Wil je verwijzen naar een boeiende passage in een roman? Ja, dan kun je alleen verwijzen naar het betreffende hoofdstuk waar het in staat en bijvoorbeeld met het percentage aangeven waar het ongeveer staat (hoofdstuk 4 op 12% in het boek). Het voordeel van een ereader is natuurlijk dat je ook een zoekfunctie hebt. Door op een paar woorden te zoeken vind je de passage nog veel sneller terug.

      Dat ‘blijven hangen’ van woorden is een effect dat komt door het soort scherm dat gebruikt wordt. Kort gezegd wordt bij het bladeren naar een nieuw scherm de zwarte puntjes in het scherm opnieuw geordend naar de letters die dan zichtbaar moeten zijn. Echter, bij wat oudere schermen blijf je de oude woorden ook soms ziens en dat is de reden dat je bij veel ereaders kunt instellen dat het apparaat elke pagina (of elke 2,3,4,5 enz) het scherm moet resetten om dat soort shaduwen te voorkomen.

      Ik ken de Onyx ereaders niet maar weet van oudere modellen van Kobo bijvoorbeeld dat het scherm vaak eens in de zes pagina’s ververst wordt. Daar zie ik ook schaduwen en oude woorden staan dus dat stel ik wat strikter in zodat die bijvoorbeeld elke 2 pagina’s het scherm ververst. Je zou eens kunnen kijken of de Onyx daar ook instellingen voor heeft. Hou er wel rekening mee dat het simpelweg een ‘eigenschap’ van het soort scherm is en dat je het nooit helemaal kunt voorkomen.

      Reply

  4. Beste Pascal, goede blog!

    heb je een tip voor een vastlopend ebook op een pocketbook luxe 3? Het gaat om een officieel gekocht ebook in de bol.com store. Door aan te sluiten op stroom komt hij vak weer los. Maar dit is best onhandig.
    Zijn kobo ereaders daar beter?

    Groet Ben

    Reply

  5. Hallo,
    Ik koop ebooks via bol. Op zich goed te lezen op mijn iPad als ik ze download in blue reader.
    Er staan dan ook keurig de blz nummer op.
    Echter ik vind de leeservaring van de boeken in iBooks wat prettiger.
    Downloaden van bol naar iBooks gaat prima. Alleen de blz nummers ontbreken.
    Persoonlijk vind ik dat hinderlijk.
    Is er een methode voor om de blz nummers toch zichtbaar te maken?
    Toegang via Adobe DRM.
    Al vast dank voor uw antwoord.

    Reply

    • iBooks in iOS 12 toont standaard een eigen paginanummering bij geïmporteerde epubs – ik heb het zojuist nog even met 2 ebooks getest – dus ik weet even niet wat er bij jou dan niet goed gaat. Bij PDF’s is dat niet het geval maar als het Bol ebooks zijn, dan zijn het geen PDF’s. Ik heb dus even geen antwoord voor je vrees ik.

      Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2018 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top