open access hogeschoolbibliotheken

Open Access in het hbo (SURFacademy 27 september 2016)

Open Access staat hoog op de agenda van Nederland tijdens het voorzitterschap van ons land in de EU. Op vrijdag 27 mei 2016 besloten de Europese ministers van Onderzoek en Innovatie unaniem dat in 2020 alle wetenschappelijke publicaties over resultaten van publiek en publiek-privaat gefinancierd onderzoek voor iedereen vrij beschikbaar moeten zijn. En dat ook ingezet moet worden op optimaal hergebruik van onderzoeksdata.

Een prachtig besluit natuurlijk maar dat gaat allemaal niet vanzelf. Als er bijvoorbeeld over Open Access gesproken wordt dan lijkt het (alleen) om wetenschappelijke onderzoekspublicaties te gaan bij universiteiten en onderzoeksinstellingen. Onderzoek en publicaties in het hbo worden veelal niet meegenomen in de dialoog over open access terwijl er vanzelfsprekend ook in het hbo veel werken gepubliceerd worden. Enerzijds zijn dat afstudeerwerken van studenten en leermateriaal van docenten maar anderzijds wordt er ook veel onderzoek in het hbo gefinancierd met publiek en publiek-privaat geld.

De Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) nam op 1 december 2015 al het initiatief om haar subsidievoorwaarden te wijzigen zodat alle publicaties, die voortkomen uit een ‘call for proposals’, op het moment van publicatie direct openbaar toegankelijk moeten zijn. In het hbo wordt er veel gebruik gemaakt van subsidies van het Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA. SIA zal eveneens de subsidieregelingen aanpassen en een Open Access voorwaarde opnemen en dat geldt nu al voor de subsidieregelingen van o.a. ZonMw en Horizon 2020. Die laatste is met het OpenAIRE initiatief aangehaakt bij de Open Access doelstellingen en ook hier geldt een OA verplichting als je van hun subsidieregeling gebruik maakt.

Maar hoe gaan we er met elkaar voor zorgen dat ook het hbo met Open Access aan de slag gaat. Zodat ook de publicaties uit het hbo in 2020 zoveel mogelijk vrij beschikbaar zijn?

Op 27 september a.s. organiseren een aantal hogescholen i.s.m. SURF, een dag over wat Open Access betekent voor het hbo en wat er voor nodig is om die bovenstaande doelstelling te halen. Samen met o.a. de Vereniging Hogescholen, onderzoeksfinanciers, beleidsmakers, docenten en de hogeschoolbibliotheken moeten we hier toch uit kunnen komen, toch?

SURFacademy 27 september 2016: Open Access doen we samen

Hoe zorgen wij dat in 2020 alle publicaties van het hbo open access toegankelijk zijn? Op 27 september organiseren wij een SURFacademy rond deze ambitie.

Met het ondertekenen van de Berlin Declaration is door heel het Nederlands hoger onderwijs, waaronder de HBO-raad (nu: Vereniging Hogescholen), besloten dat open access publiceren voortaan de norm zou zijn. Zeven jaar later inventariseren wij op dezelfde locatie onze bevindingen en kijken wij vooruit. De SURFacademy is bedoeld voor iedereen die een bijdrage aan open access binnen het hbo wil leveren.

Saxion, Windesheim, het Netwerk Auteursrechten Informatiepunten-hbo, de HKI, Hogeschool Arnhem Nijmegen, HKU (Hogeschool voor de Kunsten Utrecht) en SURF organiseren deze dag sessies waarbij wij vanuit verschillende perspectieven actief met dit thema aan de slag gaan. Welke hindernissen ervaren wij? Waarom is open access publiceren nog niet de standaard? We zullen onder meer kijken naar; de (open)mindset in het hbo, auteursrechten, de benodigde infrastructuur en de kosten en baten van verschillende modellen van open access publiceren.

Welke rol spelen we daar nu zelf al in, en wat kunnen we nog meer ondernemen om de open access ambities waar te maken in het hbo?

Meer informatie over deze dag volgt binnenkort. Reserveer 27 september alvast in uw agenda!

Praktische informatie
Dinsdag 27 september 2016
09.30 – 16.00 uur
Domstad, Koningsweg, Utrecht
Meer informatie: Seminar Open Access doen we samen. Inschrijven kan HIER

Voorlopig programma

09.30 – 10.00 uurInloop
10.00 – 10.30 uurOpening
10.30 – 11.30 uurPaneldiscussie met o.a.:
Daan Andriessen (Vereniging Lectoren)
Eelco Ferwerda (OASPA)
Carola Hageman (Vereniging Hogescholen)
Marcel Kleijn (SIA)
Hilde van Wijngaarden (Adviescommissie HBO Kennisbank Infrastructuur)
12.00 – 13.00 uurLunch en OA-informatiemarkt
Tijdens de lunch is het mogelijk om informatie en ervaringen over verschillende thema’s uit te wisselen en op te halen in de zogeheten ‘expert corners’. Wil je hier actief aan bijdragen? Geef je dan op via het inschrijfformulier.
13.00 – 14.30 uurThemasessies (zie hieronder voor toelichting)
14.30 – 15.00 uurActie-pauze
Tijdens deze pauze is het mogelijk om collega’s van jouw instelling te ontmoeten, kennis opgedaan in de themasessies uit te wisselen en samen actiepunten te bedenken waarmee je binnen je instelling aan de slag kan om open access publiceren te stimuleren.
Ook voor deelnemers die als enige van hun instelling aanwezig zijn, is er een programma.
15.00 – 15.45 uurAfsluiting
15.45 uurBorrel

Themasessies

’s Middags kun je deelnemen aan een van de vier verschillende thema-sessies. In elke sessie wordt er onder leiding van een moderator en/of spreker(s) actief aan de slag gegaan met een aspect dat een essentiële rol speelt in het open access publicatieproces. Welke hindernissen ervaren wij op dit gebied, waar zitten de kansen, en welke rol kunnen wij op dit terrein spelen om deze hindernissen weg te nemen en de kansen te benutten?

Tijdens deze sessies worden er acties voor de verschillende stakeholders van het open access publiceren bedacht en opgeschreven in een gezamenlijk werkdocument.

Je kunt je op 27 september verdiepen in een van de volgende 4 tracks:

  • Hoe krijgen we de juiste mindset om open access tot de standaard te maken?
    Open access publiceren vraagt om een open mindset van iedereen die bij dit proces betrokken is. In deze break out sessie ga je ontdekken wat jij nodig hebt om open access te kunnen publiceren/faciliteren. Er zijn ongetwijfeld belemmeringen. Zijn dat ook echte belemmeringen of zijn daar al oplossingen voor? Welke nieuwe oplossingen kun je bedenken?

    Het resultaat is een lijst met aanbevelingen om met elkaar een volgende stap te kunnen maken.

  • Open access en auteursrechten
    Je kunt niet over het Open Access beschikbaar maken van de kennisproducten van een hogeschool praten zonder het over auteursrechten te hebben. Wie heeft er zeggenschap over een afstudeerwerk, een door een docent geschreven studieboek/leermethode en de onderzoekspublicaties? Wat mogen anderen doen met al die publicaties die door je hogeschool vrijgegeven zijn? En aan welke auteursrechtelijke eisen moet een kennisproduct überhaupt voldoen voordat het Open Access gepubliceerd mag worden?

    In deze track wordt, na een algemene inleiding over auteursrecht voor het hbo, stil gestaan bij de auteursrechtelijke aspecten die een rol spelen bij het Open Access publiceren van afstudeerwerken, open leermiddelen en onderzoekspublicaties.

  • Kosten en baten van open access publiceren
    Open Access publiceren zorgt voor meer toegankelijkheid tot publicaties. Goede zaak natuurlijk. Maar we willen wel dat het niet meer ‘gedoe’ oplevert. Open Access publiceren kan op vele verschillende manieren. Bekend zijn de groene route (via repositories) en de gouden route waarbij de degene die publiceert betaalt en niet langer degene die toegang tot een publicatie wil. Deze verschillen komen niet alleen tot uiting in wie betaalt, maar ook in wie aanlevert en wie ervoor zorgt dat een publicatie vindbaar is etc.

    In deze sessie worden verschillende modellen kort gepresenteerd en bespreken we welk model we onder welke voorwaarden voor het hbo zouden willen gebruiken.

  • Een open access infrastructuur
    Hoe zorgen wij ervoor dat kennis die binnen hogescholen aanwezig is, zichtbaar is en ook wordt ingezet? In deze sessie verkennen wij de mogelijkheden rond een open access infrastructuur, waarmee wij het voor mensen zo gemakkelijk mogelijk maken om publicaties te vinden en te gebruiken.

    Aan de hand van bestaande mogelijkheden, geven wij vorm aan hoe de infrastructuur er in ideale situatie uitziet en komen wij tot de eerste stappen om dit te realiseren.

Verder lezen? Over Green Open Access, NWO voorwaarden en trusted repositories (Vakblog) // Alle Europese wetenschappelijke artikelen in 2020 vrij toegankelijk (Rijksoverheid)

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (12) Write a comment

  1. Pingback: Open Access in het hbo (vooraankondiging SURFac...

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top