Ebooks in Nederland: de nieuwe cijfers (Q2 2016)

Er is veel geschreven over trends, beschikbaarheid, prijsbeleid, verkoopaantallen en (het uitblijven van) succes van ebooks in Nederland de laatste jaren maar in bijna alle gevallen gebeurde dat zonder duidelijke cijfers en feiten die als onderbouwing zouden moeten fungeren. Het CB verzorgt de distributie van bijna alle ebooks in Nederland en produceert sinds 2014 elk kwartaal een infographic met cijfers over de actuele stand van zaken van ebooks in Nederland.

Vandaag presenteerde het CB de nieuwe E-book Barometer over het tweede kwartaal van 2016. In aanvulling op wat er in deze infographic vermeld wordt probeer ik ook zelf de trends en ontwikkelingen te duiden, vooral door deze te vergelijken met zowel Q1 2016 als Q2 2015.

Vooraf:

  • De grafieken Lifecycle van een bestseller en Verhouding verhuur/verkoop keren terug maar waren nieuw in Q1 2016. Deze kunnen dus niet vergeleken worden met Q2 2015;
  • Er is een nieuwe grafiek deze keer: Aandeel ebooks in de verkoop van literaire fictie die gebaseerd op verkopen in de laatste 12 maanden voorafgaande deze infographic;
  • De gegevens van het Gfk onderzoek over de devices zijn, net als de vorige twee keren, gebaseerd op de cijfers van december 2015. De gegevens zijn hiermee dan ook ongewijzigd t.o.v. Q4 2015 en Q1 2016.

Ebooks in Nederland Q2 2016

Ebooks in Nederland Q2-2016

Wat valt me op?

Nog steeds geen labels met de waarden helaas in de grafiek van de afzetWel is te zien dat het bij de verkopen om ca. 690.000 gaat en CB meldt bij de eigen toelichting dat er een groei van 9% is ten opzichte van hetzelfde kwartaal in 2015. Vergeleken met vorig kwartaal is die groei zelfs meer dan 10% en nadert de verkoop nu het meest succesvolle kwartaal ooit (Q3 2015).

Met de uitleningen zet de stijgende lijn ook door. In Q1 2016 waren er 637.790 uitleningen en in Q2 2016 waren er dat ruim 695.000. Ik heb geen cijfers van de KB gekregen van dit kwartaal maar CB meldt dat er 87% meer uitleningen waren dan in Q2 2015 (en dat waren er toen 372.072).

exclamation uitroeptekenOndanks de stevige groei in verkopen van ebooks zijn er ook in het tweede kwartaal meer ebooks uitgeleend dan verkocht.

Bij de gemiddelde consumentenadvies prijs van ebooks worden de prijzen van ebooks vergeleken met die van hun papieren tegenhanger. Lag die prijs in 2014 nog op 64,4% van de prijs van het papieren boek, in 2015 was dat gedaald naar 57%. In Q1 van 2016 lag dat percentage op 54,6% en – cumulatief met Q2 2016 erbij – daalt dat heel licht verder naar 54,5%.

Het aandeel van ebooks in de totale verkoop krabbelde na de daling in Q4 2015 (5,7%) weer op naar 5,9% in Q1 2016 en ook nu is er weer 0,2% bijgekomen. Van elke verkochte titel (online plus in de winkels) is 6,1% een ebook en 93,9% een papieren boek. Het aandeel van ebooks in de online verkoop zakte juist vorig kwartaal van 28,2% (in Q4 2015) naar 27,6% in Q1 2016 maar herstelt zich nu een beetje. 28% van alle online verkochte titels is een ebook en blijft het nog wat achter op het recordkwartaal Q3 2015 toen dat percentage 28,7% was.

In de grafiek van lifecycle van een bestseller laat CB zien hoe de gemiddelde trend is van ebookverkopen van de top 25 titels na verschijning. Bij gebrek aan waarden op de y-as kun je weinig zeggen over de gemiddelde verkoopaantallen maar het is wel interessant om Q2 te vergelijken met Q1 van 2016:

ebooks in nederland

Ten opzichte van vorig kwartaal begint een bestseller met een hogere verkoop, piekt ook op een hoger punt na 1 maand maar verliest daarna nog sneller aan inkomsten die na 18 maanden zelfs bijna op nul uitkomen (!).

exclamation uitroeptekenAls ik een scenario zou moeten schetsen voor het uitlenen van ebooks [als ebooks inderdaad onder het leenrecht komen te vallen], dan zou je met de bovenstaande grafieken kunnen onderbouwen dat er voor uitgevers na vier maanden (neem zes maanden voor de zekerheid) minimale financiële risico’s overblijven om de titels via de bibliotheek uit te laten lenen. Een embargo van een half jaar voordat bibliotheken nieuwe titels gaan uitlenen is daarmee mijns inziens een interessante optie.  

Dat is feitelijk ook wat de grafiek verhouding verhuur/verkoop aangeeft. Hierin is een analyse gemaakt van de top 25 titels (zowel verkopen als uitleningen) die niet ouder waren dan de 18 maanden uit de grafiek van de bestseller-lifecycle. Nou levert dit een vertekend beeld op omdat bibliotheken nauwelijks of niet recente titels (mogen) uitlenen van de uitgevers. Je ziet echter wel dat zodra bibliotheken ze wel mogen uitlenen, de ‘recentere’ titels tussen de 7 en 10 maanden extreem veel uitleningen genereren en op die wijze inkomsten voor uitgevers opleveren. Is een top 25 titel ouder dan 12 maanden? Dan neemt de populariteit qua uitleningen ook dramatisch af.

Het is interessant om te zien dat de verkopen van de top 25 titels dus niet afnemen als ze (na 6 maanden) beschikbaar zijn om te lenen. De verkoop stijgt juist mee als de titels voor het eerst geleend kunnen worden. Het argument van sommige uitgevers dat uitlenen dus een negatieve impact heeft op de inkomsten uit verkoop wordt in ieder geval niet onderbouwd door deze analyse.

Het aandeel e-books in de verkoop van literaire fictie is een nieuwe grafiek hoewel CB overduidelijk wel over de cijfers van het vorige kwartaal beschikt. Literaire fictie zijn alle titels met rubriekscode NUR300 in de Nederlandstalige Uniforme Rubrieksindeling en daarvan worden 11,3% als ebook verkocht en 88,7% als fysiek boek. Een stijging (en daling respectievelijk) van 1% ten opzicht van het vorige kwartaal. Een duidelijk verschil als je het vergelijkt met het aandeel van 6,1% dat ebooks hebben in de totale verkoop.

Bij Ebook versus papier focust het CB zich op de (60) titels uit de Bestseller 60 lijst en zijn nu 87% van de titels als ebook beschikbaar (t.o.v. 92% in Q1 2016). Dat zijn 52 van de 60 titels dus (t.o.v. 55 vorig kwartaal).

Bij de bestandsformaten is het ePub2 formaat zelfs nog iets populairder geworden met 89,2% marktaandeel (was 87% vorig kwartaal). Het aanbod van ePub3 titels stijgt met 0,1% naar 2,7% en dat gaat ten koste van ebooks in PDF formaat. Dat percentage daalt van 10,4% naar 8,1%.

81% van de verkochte ebooks valt binnen het genre van de literaire fictie terwijl dat voor fysieke boeken een stuk minder is (38%). Die verhoudingen liggen omgekeerd bij de nonfictie (5% ebooks vs. 18% fysiek) en kinderboeken (5% ebooks vs 23% fysiek). De verschillen ten opzichte van het vorige kwartaal zijn erg klein maar dat komt omdat voor deze grafiek telkens gekeken wordt naar het gemiddelde van de afgelopen twaalf maanden.

Het aanbod van ebook titels stijgt miniem. In Q1 2015 37.190 titels, in Q2 2015 38.855 titels, in Q3 2015 41.559 titels en 42.546 titels in Q4 2015. Dit steeg in Q1 2016 verder door naar 43.642 titels en nu dus naar 43.684 titels in Q2 2016: een stijging van slechts 0,1%. Hier maakt CB echter wel een kanttekeningEr is echter een afname van titels gedurende het afgelopen kwartaal, door een mogelijke opschoning. Er zijn dus wel degelijk veel nieuwe e-books bijgekomen.

In Q1 2016 bleken er 335 uitgeverijen in Nederland te zijn. In Q2 2016 blijft dat aantal gelijk. Het aantal retailers daalt echter met 4% ten opzichte van Q1 2016 naar 183 (was 190).

Gfk voerde hun onderzoek naar de aantallen devices altijd twee keer per jaar uit maar de gegevens zijn dit kwartaal nog steeds gebaseerd op het onderzoek uit december 2015, net als de vorige twee kwartalen. Het aantal ereaders blijft onveranderd 1,6 miljoen terwijl de 8,6 miljoen tabletbezitters en 10,6 miljoen smartphonebezitters natuurlijk ook ongewijzigd blijven.

Samengevat

De verkoop van ebooks in Nederland zit dit kwartaal duidelijk weer in de lift: ruim 10% meer dan vorig kwartaal en 9% meer dan het tweede kwartaal van 2015. Ook het aantal uitleningen blijft sterk groeien en overtreft voor de tweede keer dit jaar het aantal verkopen van ebooks.

CB focust zich, terecht mijns inziens, op de relatie en verbanden tussen de verkoop en verhuur (uitlenen) van ebooks en dat levert interessante informatie op die nog wel eens heel nuttig kon gaan worden in toekomstige gesprekken tussen bibliotheken en uitgevers (en auteurs), ongeacht hoe het oordeel van het Europese Hof van Justitie zal luiden over leenrecht voor ebooks. Kijk je naar de lifecycle van een bestseller en de verhouding verhuur/verkoop dan zou er toch echt een gulden middenweg te vinden moeten zijn om (veel) meer titels via de bibliotheek uitleenbaar te maken. En voor uitgevers om (meer) inkomsten te verkrijgen uit titels die, na zes maanden in de verkoop, commercieel minder opleveren.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (12) Write a comment

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top