Ebooks of papieren boeken: de voor- en nadelen

Als je wel eens op dit blog komt zou je misschien denken dat ik alleen maar ebooks in virtuele kasten heb staan maar mijn huis is ook gevuld met duizenden papieren boeken, comics, strips en tijdschriften in een groot aantal boekenkasten (en dozen omdat ik nou eenmaal niet in een kasteel woon met tientallen kamers). Ruimtegebrek is één van de belangrijkste redenen geweest voor mij om over te stappen naar het digitale lezen maar jouw keuze voor ebooks of papieren boeken zal waarschijnlijk op hele andere voor- of nadelen gebaseerd zijn. 

Maar wat zijn nou precies de voor- en nadelen van zowel ereaders/ebooks als papieren boeken? Ik poog ze in kaart te brengen. 

Ebooks of papieren boeken?

Je bent je er waarschijnlijk niet bewust van maar het lezen van papieren boeken is geprogrammeerd gedrag bij mensen. Het lezen van een papieren boek is van jongs af aan een zintuiglijke ervaring waarbij je leert dat je moet bladeren om naar een volgende pagina te gaan, kunt zien en voelen hoe dik een boek is en kunt inschatten hoeveel pagina’s je nog te gaan hebt. Met een ereader moet je feitelijk opnieuw leren hoe je met een digitaal boek kunt en moet omgaan en dat voelt voor veel mensen tegennatuurlijk omdat het simpelweg ingaat tegen wat ze gewend zijn.

De één heeft nu eenmaal meer of sneller affiniteit met lezen vanaf een scherm op een ereader, telefoon of tablet terwijl een ander geen enkele reden ziet om ooit af te willen stappen van het lezen vanaf papier. Maar die heeft natuurlijk de onderstaande voor- en nadelen nog niet gelezen.

Leeservaring

  • Er is veel gezegd en geschreven over hoe het lezen vanaf papier zich verhoudt tot het lezen vanaf een scherm. Er zijn diverse onderzoeken gedaan over wanneer je het meeste onthoudt of wat eenvoudigweg het fijnste leest. Uiteindelijk komt het echter toch vooral neer op een persoonlijke voorkeur. Bij papieren boeken is het voordeel dat de opmaak volledig afgestemd is op de beoogde lezer: van het gebruik van kopjes, wittekst, lettergrootte en gebruikt lettertype tot de opmaak van individuele pagina’s met afbeeldingen, illustraties, tabellen en grafieken. Bij ebooks ligt dat meestal niet vast en kun (moet) je zelf bepalen wat de regelafstand, lettergrootte en het gebruikte lettertype is. Een voordeel voor de één, een nadeel voor de ander;
  • Je kunt nog zo’n fan zijn van digitaal lezen, een ebook bladert minder fijn op een ereader, telefoon of tablet dan een papieren boek dat doet. Een scherm aantikken om nieuwe tekst te krijgen is een totaal andere ervaring dan fysiek een bladzijde omslaan, al was het maar dat je soms ‘mistikt’ en er geen nieuwe bladzijde op je ereader of ander apparaat verschijnt;
  • Sommigen genieten van de geur van (oude) boeken. Zelf denk ik liever niet na over het feit dat de geur veroorzaakt wordt door de ontbinding van het papier (ook al snuffel ik wel graag aan nieuwe boeken) en ik ben altijd blij als er geen papier- of zilvervisjes te bekennen zijn in een (oud) boek want die verpesten mijn leeservaring definitief. Juist de afwezigheid van geurtjes en beestjes vind ik toch wel een voordeel van ebooks maar wellicht ben jij diervriendelijker dan ik;
  • In een papieren boek kun je heerlijk wegduiken. Een beetje boek moet je met twee handen vasthouden tijdens het lezen en je bent echt ergens mee bezig. Het nadeel is dan wel weer dat het lezen meer werk oplevert en een stuk lastiger te doen is als je maar één hand tot je beschikking hebt. Dat is met een ereader een stuk gemakkelijker want die weegt minder en is meestal prima met één hand te gebruiken;
  • Hoe heerlijk is het om in een inhoudsopgave te tikken op een hoofdstuktitel en dan meteen op de goede plek te belanden in een ebook? Een onbekend woord op te zoeken in het ingebouwde woordenboek op de ereader? Of de zoekfunctie van die ereader te gebruiken om een bepaalde passage terug te vinden? Maar misschien ben je toch meer voorstander van een boekenlegger? Of met geeltjes de interessante passages te markeren? Ik leg soms wel eens een mooie boekenlegger in mijn Kindle of Kobo ereader maar het is toch niet hetzelfde ;)
  • Het is een persoonlijk ding, ik weet het, maar ik erger me helemaal wild als ik een tik- of drukfoutje tegenkom in een boek. Bij een papieren boek heb ik dan pech gehad want daar ga je je geld niet voor terugvragen (toch?) maar bij een ebook kan ik kleine foutjes zelf herstellen. Dat laatste is overigens ook extra prettig omdat sommige uitgevers minder aandacht besteden aan ebookversies dan aan de papieren edities. De kans dat je in een ebook foutjes aantreft is helaas groter dan in papieren boeken;
  • Er wordt nog maar relatief weinig gebruik van gemaakt maar in ebooks is er meer mogelijk met de verhaalvertelling. Er is niets mis met ‘statische’ papieren boeken maar ik word wel enthousiast als ik speciale digitale edities van boeken zie of als een auteur experimenteert met een boekapp waarin de lezer zelf bepaalt welke verhaallijn die volgt. Er is meer mogelijk met verhalen dan wat er in een papieren boek kan;
  • Ik zie steeds vaker medereizigers met een ereader in de trein. Vroeger vond ik het erg leuk om te kijken wat een ander aan het lezen is – kinderspel om de titel op de omslag te lezen – maar dat is nu zo goed als onmogelijk geworden. Aan de andere kant is het daardoor ook gemakkelijker om eens een enorm flutboekje te lezen in de trein. Hoeveel mensen zouden Fifty Shades of Grey om die reden als ebook gelezen hebben?

Toegankelijkheid

  • Het feit dat je ebooks – meestal – zonder problemen op meerdere apparaten kunt lezen heeft zo zijn voordelen. Ik ben veel onderweg maar kan met ebooks bijna overal lezen waar ik even tijd te doden heb. Ik lees op mijn telefoon, op mijn iPad en op mijn ereader, afhankelijk van waar ik ben terwijl ik thuis makkelijker een papieren boek pak die ik niet overal mee naar toe kan/wil nemen. Ik lees meer dan ooit te voren dankzij het digitale lezen in de trein, in bed en op de bank;
  • In een papieren boek kun je meteen gaan lezen zonder dat je hoeft te controleren of je ereader nog wel genoeg acculading heeft om die dikke pil uit te lezen. Daar staat echter wel tegenover dat het veel gemakkelijker is om een ebook aan te schaffen via internet (en meteen te gaan lezen) aangezien een papieren boek eerst nog bezorgd of opgehaald moet worden;
  • Afhankelijk van je voorkeur in titels die je leest kan het aanbod in digitale vorm vele malen groter zijn dan het aanbod in papieren vorm. Ik lees zelf veel Engelstalige SF, fantasy en comics en een groot deel daarvan is niet in papieren vorm beschikbaar in Nederland. Ik zou het moeten bestellen bij Amazon.com of Amazon.de tegen extra kosten. Ebooks kan ik zonder additionele kosten bij tientallen ebookwinkels over de hele wereld bestellen;
  • Over kosten gesproken: gemiddeld genomen zijn ebooks een stuk goedkoper dan papieren boeken en geldt in Nederland de vaste boekenprijs niet voor ebooks waardoor er regelmatig aanbiedingen te vinden zijn. Daar staat wel tegenover dat je moet investeren in een goede ereader of tablet dus het is niet zo dat je per definitie goedkoper uit bent;

Bewaren, verzamelen of cadeau doen

  • Er passen honderden, zo niet duizenden ebooks, op je ereader en je kunt zonder problemen je hele collectie meenemen. Aan de andere kant hecht ik me daardoor minder aan een boek dat ik met veel plezier gelezen heb want het is “slechts” een digitaal bestandje. Dan is een boekenkast vullen met je favoriete en speciale papieren boeken toch een stuk leuker;
  • Maar als je echt heel veel boeken hebt dan wordt het lastig om ze allemaal kwijt te kunnen in boekenkasten (tenzij jij wel woont in een gigantisch huis met veel kamers). Papieren boeken nemen veel ruimte in, verzamelen onvoorstelbaar veel stof (en beestjes) en zijn – zelfs voor bibliothecarissen – lastig terug te vinden als je dat ene boek zoekt dat je 20 jaar geleden gekocht hebt en waarvan je alleen zeker weet *dat* je het nog ergens hebt liggen. Ik ben afgelopen weekend een vol uur bezig geweest om een boek terug te vinden die ik aan iemand cadeau wilde doen. Mijn ebookcollectie is binnen luttele seconden te doorzoeken op de aanwezigheid van een specifiek exemplaar, mijn boekencollectie is dat helaas niet;
  • Ik geef graag anderen een boek cadeau en hoewel dat super eenvoudig te doen is met ebooks werkt dat in de praktijk dus van geen meter. “Hier alsjeblieft, een usb stick met een ebook erop!” of “Ik heb je je cadeautje gemaild, het zit in de bijlagen” geeft geen warm gevoel bij verzender noch ontvanger. Nee, daarvoor zul je toch echt alsnog naar de (online) boekwinkel moeten;
  • Je boeken laten signeren door de auteur(s). OK, het is technisch mogelijk met ebooks (ik heb een door Natasja gesigneerd ebook!) maar heel ver ga je waarschijnlijk niet komen als je bij een signeersessie met je ereader komt aanzetten.

Ongetwijfeld zijn er nog meer voor- en nadelen te bedenken maar dit zijn de belangrijkste overwegingen voor mij. Uiteindelijk is het ook geen echte strijd natuurlijk maar meer een kwestie van specifieke wensen en omstandigheden die voor jou de doorslag zullen geven in de keuze tussen het aanschaffen en lezen van ebooks of papieren boeken. En er is niets mis mee om voor beide formaten te kiezen. Zo’n boekenkast moet ook nog steeds gevuld worden met mooie boeken, nietwaar?

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (17) Write a comment

    • Ik lees de laatste twee jaar vnl. op de ereader. Enige wat ik mis t.o.v. de papieren boeken is voor de kast staan en bekijken welk boek ik eens opnieuw zal lezen. Ik ben een herlezer. Verder staan ze in de kast “mooi”op volgorde. Dat vind ik op een ereader minder

      Reply

  1. Ik ben dus nog steeds niet aan de ereader. Maar ik lees ook te weinig, naar mijn smaak. Ik vind het inderdaad handig voor onderweg. Dan koop ik vaak een ebook voor op mijn iPhone of iPad. Toch blijft papier wel mijn voorkeur hebben hoor. Vooral als het een informatief boek is en ik iets wil onthouden. Het aanstrepen e.d. helpt mij bij het onthouden van die tekst. Dat echt doen met een pen, potlood of marker werkt voor mij beter dan er digitaal iets bij pennen of highlighten. Aan de andere kant ben ik ervan overtuigd dat ik binnen 5 jaar ook een mooie e-reader heb. De ‘noodzaak’ is er nu gewoon nog niet. En wat betreft het opladen: er komt uiteindelijk gewoon een oplaadstation naast mij bed voor alle apparaten die ‘s nachts wel even opgeladen kunnen worden. Past een ereader nog best bij.

    Reply

    • @Charlotte Informatieve boeken lees ik ook altijd op papier want ik vind het markeren van teksten op een ereader echt verschrikkelijk. Overigens heb je bij dat soort boeken ook niet altijd een optie want lang niet alles is digitaal beschikbaar.

      Ik zou er overigens wel wat voor over hebben om Spoor, Verkade en Visser als een PDF bestand te hebben (net als Tekst en Commentaar IE) want dat zou wel flink wat bladerwerk schelen denk ik. Gewoon op mijn iPad zeg maar.

      De ereader gebruik ik bijna alleen voor fictie maar je hebt dan wel het voordeel dat die veel langer meegaat. Ik laad de mijne 1x of 2x per maand op, afhankelijk van hoe veel en vaak ik lees, dus ik denk dat je die niet elke nacht in de oplader hoeft te doen.

      Reply

  2. Ik heb net het omgekeerde gevoel. Ik lees informatie boeken liever digitaal. Het highlighten van belangrijke passages is inderdaad soms onhandiger dan met een markeerstift. Maar het voordeel is wel dat je heel makkelijk een bepaalde passage kan terugvinden. Op mijn Kobo E-reader is er een overzicht van alles wat je hebt aangeduid in een boek. Even klikken op die tekst en je komt op de juiste pagina in het boek terecht.

    Ik dacht trouwens ook dat ik het papier van een echt boek zou missen, in de praktijk mis dat helemaal niet. Na een jaar digitaal lezen een tijd geleden begonnen in een dik papieren boek. Voelt echt als een stap achteruit. Een boek heeft zijn charme, maar een dik boek is toch vooral onhandig.

    Reply

  3. Pingback: Ebooks of papieren boeken: de voor- en nadelen ...

  4. Ik ben 76 en heb samen met mijn 1 jaar jongere broer voor de boekenkast leren lezen. Wij waren toen drie en vier jaar oud en zagen de letters op de ruggen van de Winkler Prins Encyclopedie: A AMZ ANA BAB BES BET BRA enz
    Wij hadden een 1 jaar oudere broer (5) en een 2 jaar oudere zus(6) en die hadden het leesplankje van AAP NOOT MIES
    De oudste leerde daarmee op school lezen en oefende met nummer 2 maar drie en vier mochten niet mee doen.
    Wij waren te klein, zei ze dus ontdekten wij onze eigen strategie met de boekenkast van Pa.
    Wij lazen dus al lang toen wij naar school gingen en hebben ons hele leven de liefde voor papieren boeken gehouden.
    Wij wonen in huizen die tot de nok toe vol staan met papieren boeken.

    Ik heb ooit een e-reader aangeschaft voor het gemak, want ik ben halfzijdig verlamd, maar die kan mij niet bekoren.
    Ik zit liever in mijn rolstoel aan de tafel met een dik papieren boek voor mij of met een gedichtenbundeltje onder mijnkopje thee.
    En ik lees mijn kleindochters voor…….uit papieren boeken.
    beste wensen voor 2018
    Carry-Ann Tjong-Ayong

    Reply

    • Dag Carry-Ann,

      Je verhaal is heel herkenbaar voor mij aangezien ik zelf ook een (kleine) Winkler Prins had en ik mijn jeugd en tienerjaren zo’n beetje doorgebracht heb in bibliotheken, boekwinkels en rommelmarkten waar ik naar nieuwe boeken zocht.

      Wat fijn dat jullie allemaal zo’n liefde voor het (papieren) boek hebben! Als een ereader niets voor je is, dan heeft het per definitie geen toegevoegde waarde natuurlijk en kun je alles negeren wat ik hierboven schreef :)

      Jij ook de allerbeste wensen voor 2018, met veel boeken- en voorleesplezier!

      Raymond

      Reply

  5. Hallo Raymond. Allereerst mijn welgemeende complimenten voor je zeer uitgebreide publicaties over ebooks en ereaders op dit blog. Allemaal zeer behulpzaam. Over het volgende heb ik echter nog niet zo gauw iets kunnen vinden (maar misschien heb ik niet goed genoeg gekeken?). Vraagstelling: hoe ga je als gezin om met ebooks? Mijn vrouw en ik overwegen beiden de aanschaf van een ereader. (En wellicht volgen de kinderen later, als ze er ook iets in zien). Is het dan verstandig om aanschaf en beheer van ebooks onder één (gezins)account te doen? Of kan elk persoon beter haar/zijn eigen account hebben. Om met dat laatste te beginnen: dat lijkt ons qua beheer een stuk eenduidiger. Alleen… het is wel wat onzinnig om die spannende nieuwe Harlan Coben meerdere malen te moeten aanschaffen. Immers, binnen het gezin stond zo’n boek ook maar één keer in de boekenkast. Wat zijn hierover je ideeën? En kun je iets vertellen over het delen van ebooks binnen één gezin die individueel zijn aangekocht? (Ik denk even aan het Apple Family model voor de App en Music Store). Graag je reactie, alvast hartelijk dank!

    Reply

    • Hoi Peter,

      Daar heb je inderdaad niets over gevonden hier omdat er – helaas – ook maar weinig over te zeggen is. Bol/Kobo, Libris .. welk account je ook maar hebt, geen van alle hebben voorzieningen voor delen van gekochte ebooks binnen een gezin en er zit dan maar weinig anders op om één account te nemen die je dan op meerdere ereaders of apps instelt. Dat is ook hoe ik het zelf doe want zoals je al terecht constateert: we gaan niet meerdere keren een ebook kopen op verschillende accounts. Dat geldt dus ook voor het Kobo Plus abonnement waar ik dus mijn account deel met mijn vrouw.

      Ik zeg ongeacht het account maar dat is niet helemaal waar. Apple, je zegt het zelf al, kent een family sharing constructie waarbij je gekochte apps maar ook ebooks kunt delen met de Apple ID’s van je familie. En dat geldt ook voor Amazon, mits je je default Kindle Store op Amerika zet. Aankopen op mijn Kindle account zijn ook direct beschikbaar op de Kindle van mijn vrouw en vice versa. Het is mijn hoop dat Kobo dit goede voorbeeld ooit nog eens gaat volgen want als je ebooks echt wilt promoten dan moet je er echt voor zorgen dat je binnen een gezin ook je virtuele boekenkast met elkaar kunt delen.

      Reply

      • Hoi Raymond,

        Dank voor je reactie. We zijn het met elkaar eens :-)

        Samenvattend nog even wat vóór- en nadelen, in mijn ogen:
        Het meest logisch lijkt dan één (gezins)account aanmaken. Voordeel: Alle ebooks hoeven maar één keer aangeschaft te worden en zijn beschikbaar voor iedereen die over dat account beschikt. Als nadeel zie ik dan (hooguit) dat als meer dan één persoon tegelijkertijd hetzelfde ebook leest, er niet goed bijgehouden kan worden waar eenieder in het ebook gebleven is.
        Als we toch gebruik willen maklen van meerdere accounts, dan kan ieder gezinslid zijn eigen beheer voeren (voordeel), maar hoe zit het dan met DRM (nadeel)? Wij zouden het niet heel erg vinden om een ebook gekocht door gezinslid A op de ereader van gezinslid B te zetten (b.v. via Calibre), ook al is dat ebook DRM-gemarkeerd als zijnde van gezinslid A. Of kan dit niet?
        Graag nog je laatste ideeën hierover. Alvast dank!

        Reply

        • Hoi Peter,

          In mijn ervaring is de kans dat twee of meer mensen tegelijk met hetzelfde boek bezig zijn niet heel erg groot. Tenminste, ik zou geen voorbeeld kunnen bedenken waar wij in huize Snijders daar last van hadden. Met Nederlandse boeken zou het daarbij ook niet eens tot problemen leiden aangezien deze met watermerk beveiligd zijn en niet met technische DRM. Je zou dan eenvoudig het gekochte boek uit je account kunnen downloaden en handmatig op de ereader van een ander familielid kunnen zetten (of met Calibre inderdaad).

          Als het Engelstalige (anderstalige) boeken zijn wordt het wel even een dingetje maar dan kun je de afweging maken om de Adobe DRM te verwijderen of simpelweg even te wachten tot de ander klaar is met lezen en even de ereader ruilen.

          Reply

          • Hoi Raymond,

            Even een mogelijk misverstand (of onbegrip van mijn kant) uit de weg helpen… Als we in het gezin meerdere e-readers hebben, die alle gebruik maken van hetzelfde (gezins)account, kan dan elk e-book aangekocht binnen dit account op elk van onze (gezins) e-readers gezet worden? Zo ja, dan snap ik het. Zo nee, zou je dan willen toelichten wat het “probleem” is? Bij voorbaat dank!

          • Hoi Peter,

            Je hebt dat helemaal correct: je kunt de titels uit 1 account op meerdere ereaders (tegelijk) zetten en lezen. Er zou zo maar een limiet op kunnen zitten – dat heb ik nooit getest of nagevraagd – maar aangezien ik mijn eigen account op minstens 8 Kobo ereaders heb staan zou ik me daar niet druk over maken.

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top