Ebooks bij de Bibliotheek: de grafieken en cijfers tot en met Q3 2016

In januari 2014 kwam de Bibliotheek met een landelijk ebookplatform voor alle bibliotheekleden om ebooks te kunnen lenen. Sinds 1 januari 2015 is de Koninklijke Bibliotheek verantwoordelijk voor het ebookplatform en zijn er ook statistieken en cijfers beschikbaar voor o.a. (beleids)medewerkers van de openbare bibliotheken. In overleg met Ylva Hendriks van de KB probeer ik deze gegevens nader te duiden omdat er altijd een verhaal zit achter de grafieken en cijfers. Deze keer ga ik in op de cijfers van de ebooks bij de bibliotheek in het derde kwartaal van 2016! Inclusief de resultaten van de VakantieBieb.

Ik probeer de cijfers en grafieken één keer per kwartaal samen te vatten en te bespreken zodat ze (o.a.) ook eenvoudiger vergeleken kunnen worden met de E-book Barometer van CB. De meeste onderdelen van de cijfers en grafieken zijn cumulatief over 2014, 2015 en 2016 maar worden nog steeds per maand toegelicht. Door het vertrek van Ylva Hendriks bij de KB (dank voor de samenwerking de afgelopen jaren, Ylva!) is nog niet duidelijk of ik de grafieken en cijfers kan blijven bespreken hier op Vakblog.

Aantal bezoeken aan bibliotheek.nl/ebooks

Net als vorig jaar is weer een (grote) stijging te zien in de bezoeksaantallen dankzij de VakantieBieb en de bijbehorende campagne die ook veel verkeer naar de bibliotheek.nl website trekken. Dat effect neemt ook gelijk weer af in augustus en september maar blijft nog steeds fors hoger liggen dan afgelopen jaar.

In 2015 werden er in totaal ruim 2,7 miljoen pagina’s bezocht (een gemiddelde van 225.000 per maand). In de eerste negen van 2016 waren dit al 3,2 miljoen pagina’s en staat de teller op een gemiddelde van ruim 355.000 bezochte pagina’s per maand. Bijna 58% hoger dan vorig jaar.

Aantal uitgeleende ebooks

Het ligt voor de hand dat er in juli dan ook een piek zal zijn bij de uitleningen en dat is ook het geval. En hoe! In 2015 zorgde de VakantieBieb in juli ook al voor een record (223.095 uitleningen) dat in februari, april, mei en juni 2016 al weer gebroken werd. Maar ook het nieuwe record van 243.268 uitleningen uit juni 2016 is opnieuw verpletterd in juli: maar liefst 362.695 uitleningen op bibliotheek.nl/ebooks!

Dat neemt in augustus weer af (268.451 uitleningen) en komt in september weer op een waarde die gemiddeld lijkt te zijn geworden, zo rond de 220.000. Daarmee komt totaal aantal geleende ebooks in 2016 t/m Q3 uit op 2.193.425. Aangezien er in geheel 2014 814.072 en in geheel 2015 1.610.148 uitleningen waren kun je nu al zien dat er in 2016 meer uitleningen zullen zijn dan beide voorgaande jaren samen. Iets dat je ook goed kunt zien in de onderstaande grafiek:

Uitleningen versus verkopen

De uitleencijfers van het derde kwartaal zijn ook te vergelijken met de Q3 cijfers van het CB, ook al wordt de overgrote meerderheid van de verkochte titels niet uitgeleend en is de vergelijking dus niet helemaal eerlijk. Het geeft echter wel een goed beeld van de vraag naar ebooks bij bibliotheken ten opzichte van de vraag om ze aan te schaffen.

CB geeft geen precieze aantallen maar van de bibliotheek zijn deze wel bekend. In Q3 van 2015 waren dat er namelijk 523.699 en is (bij de eerste pijl) te zien dat er toen aanzienlijk meer ebooks verkocht dan uitgeleend werden.

Vanaf Q1 2016 ligt de blauwe lijn van de uitleningen echter boven de rode lijn van de verkopen en dat is in Q3 (tweede pijl) niet anders toen er 856.295 uitleningen waren.

exclamation uitroeptekenOndanks de groei in verkopen van ebooks zijn er ook in het derde kwartaal meer ebooks uitgeleend dan verkocht. In Q3 van 2015 werden er juist (ruim de helft) meer ebooks verkocht dan uitgeleend.

Hoe lezen mensen de geleende ebooks?

Het beeld van de verdeling over manieren om een ebook van de bibliotheek te lezen blijft over de tijd min of meer hetzelfde: gemiddeld 59% van de mensen lenen titels voor gebruik op de tablet of smartphone, terwijl 37% van de mensen ebooks voor de ereader downloaden. Zo’n 4% van de mensen leent titels om met behulp van de online reader te lezen. Opvallend is dat ook dit jaar in de zomer het gebruik van ebooks voor de app (dus voor smartphone en tablet) en ereader dichter bij elkaar kwamen te liggen, net als vorig jaar. De reden hiervoor is waarschijnlijk dat de ereader (goed gevuld) meegaat bij vakanties en na de vakantieperiode weer ingewisseld wordt voor de app op smartphone of tablet. Het extra gebruiksgemak van de app (geen gehannes met Adobe Digital Editions en Adobe DRM) zal hierbij ongetwijfeld ook een rol spelen.

VakantieBieb 2016

(2016 t/m Q3)

Dit was het derde jaar dat er een VakantieBieb was in de zomermaanden en de KB/Bibliotheek heeft wederom stevig uitgepakt met een campagne om de VakantieBieb te promoten.

Dit jaar zijn er echter iets minder titels geleend/gedownload in de VakantieBieb dan in 2015 hoewel 1,9 miljoen natuurlijk nog steeds bijzonder veel is. De KB heeft vooral gekeken naar het aantal nieuwe registraties in de app (in drie maanden tijd hebben zich ruim 186.000 mensen geregistreerd. Hiermee komt het totaal aantal registraties in de VakantieBieb op 762.603) en in een evaluatie trof ik veel marketingterminologie aan maar is er geen verklaring gezocht voor het iets lagere aantal uitleningen.

Dit jaar is er in de VakantieBieb bewust voor gekozen om titels op te nemen die ook aanwezig zijn op het ebookplatform. Dit zorgt er voor dat gebruikers van de VakantieBieb app ook na 1 september door konden lezen (en een extra reden hadden om lid te worden natuurlijk als ze dat nog niet waren) en dat is waarschijnlijk zowel de reden van de extra grote stijging in de uitleenaantallen op het eigen ebookplatform als het iets achter blijven van de downloads uit de VakantieBieb app zelf. Een deel van de VakantieBieb gebruikers zullen de titels geleend hebben via het ebookplatform en zijn daar gebleven.

Hoe dan ook, 2016 is het eerste jaar dat de reguliere uitleningen van de ebooks het aantal uitleningen/downloads van de VakantieBieb overtreft.

Aanbod

Over de reguliere uitleningen gesproken: het is interessant om te zien dat dit gebaseerd is op een aanbod van titels dat slechts geleidelijk toeneemt. In september 2015 beschikte de Bibliotheek over 10.174 titels die uitgeleend konden worden en dat is in september 2016 toegenomen tot 11.997 titels.

Kijk je bij CB hoeveel titels er op die momenten leverbaar waren als ebook dan zie je dat de Bibliotheek in september 2015 over 24,5% van de 41.559 titels beschikte en in september 2016 over 26,6% (van de 45.146 titels). Of dat de komende jaren (harder) gaat stijgen dankzij de uitspraak van het Europese Hof over het kunnen uitlenen van ebooks onder het leenrecht valt nog te bezien.

Hierbij is de onderverdeling van de titels die alleen voor app of online reader geschikt zijn en de titels die ook gelezen kunnen worden op een ereader, eveneens interessant. 72,3% van de titels is ook geschikt voor de ereader in september 2015 tegenover 68,1% in september 2016.

Wat hier een rol speelt is dat het one copy one user model – zoals dat als voorwaarde gesteld is in de uitspraak – dat onderscheid niet kent maar in de praktijk (in het buitenland) vaak neerkomt op een voor de ereader te downloaden exemplaar dat dus dan exclusief uitgeleend is aan die specifieke lener. Terwijl uitgevers vermoedelijk juist zullen aandringen op ‘online-only’ uitleningen, helemaal als het om recente titels gaat. Het zal interessant zijn om deze onderlinge verdeling volgend jaar in de gaten te blijven houden.

Waar zoeken mensen naar?

Dat de bijna 12.000 titels van de Bibliotheek goed geleend worden is mooi natuurlijk maar lenen mensen de titels die ze zochten of de titels die ze aantroffen toen ze juist niet vonden wat ze zochten? In één maand tijd werd op bibliotheek.nl, binnen de categorie e-books, 288.605 keer gezocht naar zo’n 90.365 verschillende zoektermen. Hieronder is de top 20 meest gezochte termen weergegeven. Hoe groter het woord, hoe vaker er naar gezocht werd.

Nora Roberts is met 15 titels goed vertegenwoordigd in het aanbod van de Bibliotheek, net als David Baldacci (met 28 titels), John Flanagan (18 titels), Loes den Hollander (25 titels), Robyn Carr (13 titels) en Suzanne Vermeer (15 titels). Van Saskia Noort zijn er geen titels (meer) te lenen en van Geert Mak is er maar eentje beschikbaar in het aanbod. Over het algemeen wordt er echter wel degelijk gezocht naar titels van schrijvers die ook daadwerkelijk te lenen zijn bij de Bibliotheek.

Wil je echt populair worden als schrijver dan moet je er dus voor zorgen dat je boeken bij de Bibliotheek geleend kunnen worden ;-)

@ met nog één laatste keer dank aan Ylva Hendriks voor alle mailtjes en gesprekken over de achtergronden en betekenis van de cijfers. Iedereen kan cijfers uit een systeem halen maar er context en duiding aan meegeven, daar is veel meer voor nodig. Heel veel succes bij je volgende uitdaging!

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comment (1) Write a comment

  1. Dank voor de mooie aanvullende duiding van de cijfers, Raymond, en voor het leuke compliment onderaan de tekst :-) Het genoegen was, zoals je weet, helemaal wederzijds. Tot ziens in de toekomst!

    Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top