Juridische kwesties: Kopietjes maken op je werk

Een kopiërende IP-lezer vraagt:

Bedrijven (excl. zzp’ers) krijgen van Stichting Reprorecht jaarlijks een factuur voor kopieën van auteursrechtelijk beschermde werken die binnen dat bedrijf worden gemaakt. Hoe zit het met digitale kopieën, zoals een pdf’je opslaan op je eigen harde of virtuele schijf? Tellen die ook mee als (digitale) kopieën? En als je een kopie maakt – op papier of digitaal – van een artikel of boek dat in open access is gepubliceerd (bijvoorbeeld onder een CC BY-licentie), moet er dan ook reprorecht over worden afgedragen?

Raymond Snijders antwoordt: De reprorechtheffing is er eentje die zijn wortels grondig (en wettelijk) verankerd heeft in het papieren tijdperk. Deze heffing komt voort uit een uitzondering in de Auteurswet die gemaakt is om kopietjes te kunnen maken op je werk zonder dat je voor elke kopie toestemming moet vragen aan de rechthebbende.

Artikel 16h Aw stelt namelijk dat reprografisch verveelvoudigen van artikelen en (gedeelten van) boeken geen inbreuk is als daar een billijke vergoeding voor betaald wordt.

Het interessante aan deze formulering is dat er dus expliciet sprake moet zijn van reprografisch verveelvoudigen: van papier naar papier. Zo ging dat natuurlijk ook decennia lang en Stichting Reprorecht, die in 1985 aangewezen werd om die billijke vergoedingen te innen bij onderwijs- en overheidsinstellingen, baseerde de reproregelingen dan ook op bijvoorbeeld het aantal ‘tikken’ van kopieerapparaten die bij de instellingen stonden. Om vervolgens die vergoedingen weer te verdelen onder de rechthebbenden. De laatste jaren, sinds 2011 voor het onderwijs bijvoorbeeld, zijn die regelingen veranderd naar afkoopovereenkomsten op basis van onder andere de aantallen werknemers in een bedrijf of instelling.

Bedrijven vallen pas sinds 2003 onder deze reproregelingen met de Regeling Reprorecht Bedrijfsleven. Hierin werden in eerste instantie ook alleen maar afspraken gemaakt voor papieren kopieën. In 2013 kwamen daar eveneens alle digitaal gemaakte kopieën onder te vallen omdat de Stichting Reprorecht ook wel zag dat de meeste kopietjes van artikelen uit kranten en vaktijdschriften op digitale wijze werden gemaakt.

Maar daarmee kreeg je ineens een reprorechtregeling waarbij bedrijven (en instellingen) gefactureerd konden worden voor het maken van kopietjes zonder dat er gekeken werd of er daadwerkelijk wordt gekopieerd, hoeveel er wordt gekopieerd en wat voor soort werken worden gekopieerd. En dat terwijl er geen wettelijke basis is om vergoedingen te innen voor digitale kopieën. In de Auteurswet staat immers expliciet reprografisch kopiëren geschreven.

Het antwoord op de vragen van de kopiërende IP-lezer is daarmee weliswaar duidelijk, maar toch ook weer niet. Alle vormen van digitale kopieën vallen onder de reprorechtheffing – ook als het kopiëren toegestaan is dankzij een Creative Commons-licentie – maar dat komt dus omdat er niet gekeken wordt naar het soort kopietje. De hoogte van de heffing wordt gebaseerd op het aantal werknemers en vervolgens wordt van een gemiddelde uitgegaan. Op de site van Stichting Reprorecht kan een bedrijf dan aangeven of er meer of juist (veel) minder wordt gekopieerd dan gemiddeld.

Overigens melden MKB-belangenorganisaties dat bedrijven vaak twijfelen of deze reprorechtfacturen wel echt zijn. Dit heeft vooral te maken met het gebrek aan voorlichting en het ontbreken van enige vorm van specificatie. Helemaal als je die kopietjes voor jezelf maakt of artikelen kopieert met vooraf gegeven toestemming dankzij de open access voorwaarden. Het kan dan ook zeker lonen om met de Stichting Reprorecht in onderhandeling te gaan over de hoogte van de reproheffing.

Deze Juridische kwesties is ook gepubliceerd in IP 1 (2017).

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (4) Write a comment

  1. De auteursrechten-boeven hebben dus een kadootje gekregen, namelijk het recht om bij andere bedrijven geld te innen, zonder dat daar een prestatie tegenover staat. Vroeger zou je dat “struikroverij” hebben genoemd :-(

    Ik kreeg als zzp-er ook wel eens facturen van SENA, een vergelijkbare auteursrechten-bende. Hier was de redenering: u moet betalen voor de personeels-radio in de werkplaats. Ik had geen personeel en geen werkplaats, dus die facturen gingen zó de vuilnisbak in. Deed me sterk denken aan die Nigeriaanse oplichters, verschil is natuurlijk dat die “crimineel” zijn terwijl de auteursrechtenclubs een juridische dekking hebben en dus niet crimineel genoemd kunnen worden.

    SENA heeft net zulke kromme redeneringen als Stichting Pro; dat ze ermee wegkomen tekent de kracht van de auteursboeren-lobby. Bij SENA:
    – ja, iedere werknemer betaalt al (via de belastingen) mee aan de radio
    – iedere werknemer mag ook op zijn koptelefoon luisteren naar zijn eigen persoonlijke radio of mp3-speler
    – maar als ze in plaats daarvan één gezamenlijke radio aanzetten, moet er nogmaals betaald worden, want … eh… daarom ! (Net zoals bij TV: je mag thuis TV kijken, maar als je met de hele straat sámen op één toestel naar het voetbal wilt kijken, dan moet je nógmaals betalen).

    De enige oplossing ligt bij de politiek. Als je afwilt van dit soort praktijken, moet je een politieke partij stemmen die het auteursrecht wil moderniseren.

    Reply

  2. Excuus voor de sterke woorden. Het huidige auteursrecht botst met mijn kapitalistische ideaal, waarin beloningen worden bepaald door de geleverde prestaties. Zonder tegenprestatie geen heffingen! Dus wat mij betreft moet er een einde komen aan geld vangen omdat opa 80 jaar geleden zo leuk kon tekenen (Walt Disney). En ook moet er een eind komen aan geld vangen voor het niet-kopiëren op * niet-papier* van niet-auteursrechtelijke werken :-)

    Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top