Afbeeldingen zoeken: CC Search

death to the stock photo

Het valt nog niet mee om geschikte afbeeldingen of foto’s te vinden op internet voor je blog, website of presentatie. Er is veel te doen over auteursrechten op foto’s en je kunt problemen krijgen als je niet goed oplet en de verkeerde foto op je site gebruikt. Toch zijn er veel fotosites waar je goede foto’s kunt vinden die je ook daadwerkelijk mag gebruiken omdat rechthebbenden vooraf toestemming gegeven hebben. Dat kunnen betaalde stockfotosites zijn die je een gebruiksrecht voor een foto verkopen maar ook gratis fotosites die je middels een licentie toestemming geven voor (commercieel) hergebruik van foto’s.

Op dit blog vind je een overzicht van fotosites die ik besproken heb omdat ze alle goede foto’s bevatten zonder verstopte reclames en pogingen om je zo snel mogelijk naar de dure foto’s te verwijzen. Het zijn wat mij betreft dus aanraders. Net als deze:

CC Search

Deze keer geen bespreking van een reguliere fotosite maar een zoekmachine die juist meerdere bestaande collecties met foto’s in één keer kan doorzoeken. Een zoekmachine die ontwikkeld is door de Creative Commons organisatie met als doel het makkelijker te maken om werken – die voorzien zijn van een CC-licentie – terug te vinden.

Deze CC Search is een nieuwe versie van de bestaande CC Search tool die al jaren aangeboden wordt op https://search.creativecommons.org. De oorspronkelijke CC Search is een meta-zoekmachine die je laat kiezen uit diverse (soorten) bronnen zoals muziek (o.a. ccMixter en Soundcloud), media (o.a. Europeana en Wikimedia) of afbeeldingen (o.a. Flickr en Pixabay). Je typt daar een zoekactie in en de meta-zoekmachine voert die zoekactie vervolgens uit bij de bronnen die je hebt aangevinkt.

Dat werkt redelijk maar het probleem is dat al die verschillende sites hele verschillende manieren hebben om duidelijk te maken of en welke CC-licentie er aan een werk gekoppeld is en dat je per gevonden zoekresultaat nog steeds moet controleren of het klopt.

De nieuwe CC Search op https://ccsearch.creativecommons.org verhelpt dit probleem en kiest er (voorlopig, want het is een prototype) voor om rechtstreeks met behulp van een API te koppelen met de bronnen zodat er een uniforme manier van zoeken en weergeven ontstaat. Om het ook uniform te kunnen houden is er eveneens voor gekozen om CC Search te beperken tot alleen bronnen met afbeeldingen. Dat is ook logisch want het wordt geschat dat, van de meer dan 1 miljard werken met een CC-licentie op internet, de helft foto’s en afbeeldingen zijn.

Maar goed, dit is slechts achtergrondinformatie want wat werkelijk relevant is, is dat er nu dus een nieuwe CC Search beschikbaar is waarmee je een aantal gigantisch grote fotosites in één keer kunt doorzoeken op foto’s die je mag gebruiken voor je eigen site of blog.

Zoeken met CC Search


De essentie van CC Search is onveranderd gebleven. Het is nog steeds een eenvoudige zoekbalk waarmee je diverse open archieven kunt doorzoeken en specifiek kunt filteren op de gebruikte CC-licentie die past bij je eigen doel.

Standaard wordt er alleen maar gefilterd op het feit dat er een CC-licentie gekoppeld moet zijn aan een afbeelding. Dat betekent dat als je bijvoorbeeld een afbeelding zoekt ten behoeve van het onderwijs voor in een Powerpointpresentatie, het ook niet uitmaakt welke licentie gebruikt wordt. Alle zes de licenties voorzien in het (ongewijzigd) overnemen van een afbeelding in een Powerpoint.

Heb je echter een specifiek doel voor ogen waar ook in Creative Commons licenties onderscheid in gemaakt wordt, dan kun je alvast filteren bij [1] op afbeeldingen die je wel voor commerciële doeleinden mag gebruiken of waar je je eigen afgeleide werken van mag maken. Er zijn namelijk drie vier CC-licenties die commercieel gebruik uitsluiten en twee CC-licenties die expliciet eisen dat je geen bewerkingen of aanpassingen mag maken.

Als je heel gericht wilt zoeken dan kun je bij [2] eventueel nog één of twee van de zoekvelden uitvinken waar in gezocht wordt. Bij foto’s en afbeeldingen zijn dat bijna altijd alleen maar de titel, de naam van de maker (mits bekend) en tags die door een uploader zijn toegekend aan een foto (mits bekend). De meeste fotosites werken ook met tags hoewel het zeker niet zo is dat alle foto’s ook (goede) tags hebben. Standaard zijn alle velden aangevinkt en ik zou dat ook zo laten eigenlijk.

Hoewel er tientallen grote en kleine fotosites zijn die gebruik maken van CC-licenties, is er voor CC Search gekozen om alleen de twee grootste sites te ontsluiten aangezien die ook een eigen API hebben (een aansluiting waarmee een zoekmachine de inhoud van de collectie kan doorzoeken zonder naar de site zelf te hoeven gaan). Flickr en 500px worden door veel fotografen gebruikt om hun foto’s met CC-licentie op aan te bieden en ze bevatten enorm veel foto’s met een dergelijke CC-licentie. 500px heeft er bijna een miljoen en Flickr zelfs 380 miljoen.

Behalve fotosites zijn er ook steeds meer erfgoedinstellingen die hun gedigitaliseerde collecties op het internet aanbieden en vrijgeven onder een CC0 verklaring. Dit is een verklaring dat – in zoverre mogelijk – alle eventuele rechten worden opgegeven en in elk geval niet gehandhaafd zullen worden. Het omzeilt ook een beetje de discussie of een werk nou wel of niet nog auteursrechtelijk beschermd wordt of dat het thuis hoort in het publiek domein waar sowieso rechthebbenden geen aanspraak meer kunnen doen op die werken.

Bij [3] is te zien dat de collecties van het Rijksmuseum, de New York Public Library en de Metropolitan Museum of Art opgenomen zijn in CC Search. Over die laatste schreef ik in 2014 omdat de Metropolitan toen weliswaar honderdduizenden foto’s aanbood via de website maar ze indertijd niet voorzien waren van een Creative Commons licentie. Tegelijk met de lancering van de nieuwe CC Search heeft de Metropolitan besloten om de ca. 375.000 afbeeldingen onder een CC0 verklaring te plaatsen voor vrij hergebruik.

Update 20 april 2017: Er zijn 470.000 afbeeldingen met CC-licentie van Europese erfgoedinstellingen uit Europeana toegevoegd aan CC Search. Europeana is nu ook als bron beschikbaar naast Rijksmuseum, de New York Public Library en de Metropolitan Museum of Art.

Wat kun je met de gevonden foto’s en afbeeldingen?

Bij een CC-licentie staat hergebruik centraal en het is dus niet vreemd dat CC Search dit ook benadrukt. Onder elke gevonden foto of afbeelding wordt de titel, maker, licentie en (eventuele) tags vermeld zoals die op de oorspronkelijke site staan vermeld.

In de kolom ‘How to use this work’ wordt al meteen een naamsvermelding weergegeven die linkt naar de titel, maker en licentie [1], en die je met één klik kunt kopiëren als tekst of als HTML zodat je die kunt plakken op je site, blog of andere plaats waar je de foto/afbeelding wilt gebruiken.

CC Search heeft zelf ook de mogelijkheid om foto’s te markeren als favoriet zodat je die later kunt bekijken [2]. Ook kun je foto’s toevoegen aan zelf gemaakte lijsten (die je ook weer kunt delen) en kun je je eigen tags toekennen zodat je – als je honderden foto’s hebt bewaard – ook zelf nog de foto’s kunt organiseren en terugvinden. Je eigen tags kun je vervolgens ook zien bij de foto’s natuurlijk [3]. Al deze opties vereisen wel dat je een gratis account aanmaakt in CC Search en hoewel je dat op dit moment nog moet doen met een (nieuw) CC ID kan dat straks ook met een Google of Facebook account.

Conclusie

Er zijn ondertussen tientallen goede fotosites met een zeer uiteenlopend aanbod, zowel qua omvang als kwaliteit. Het is dan ook geen sinecure om te kiezen welke je wilt gebruiken want je gaat vast geen twintig sites aflopen om ‘even snel’ een foto te vinden voor een blogpost. Hoewel CC Search al die verschillende sites zeker niet overbodig maakt – Unsplash, Pixabay en StockSnap blijven favoriet bij mij – is het wel superhandig om al die miljoenen foto’s met een CC-licentie op één plek bij elkaar te hebben.

Alleen de mogelijkheid om in één makkelijke zoekmachine het aanbod van Flickr van foto’s-met-CC-licenties te kunnen doorzoeken maakt CC Search al de moeite waard. Dat je ook nog met 1 klik de correcte naamsvermelding kunt kopiëren is een fijne bonus, net als de mogelijkheid om alvast tientallen foto’s te bewaren in CC Search zodat je die voor latere artikelen en blogposts kunt gebruiken.

Juist het feit dat je je eigen beeldbank/lijst kunt samenstellen met leuke foto’s voor eventueel later gebruik is voor mij reden om CC Search een prominente plek te geven in mijn favorieten. Nu maar hopen dat er de komende maanden en jaren nog veel meer fotosites aan toegevoegd worden zodat het ook echt de enige plek is die je nog hoeft te bezoeken.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (5) Write a comment

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top