Tweetweekoverzicht week 25 2017: Leenrechtvergoedingen, Amerikaanse ebookuitleenmodellen, Unsplash licentie, Elsevier vs Sci-Hub en het gaat goed met Kobo Plus

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.
Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.


Nog een keer onderzoeksrapport ontwikkeling afdracht leenrechtvergoedingen

Mark schreef een uitgebreide beschouwing over de inhoud van het onderzoeksrapport over de leenrechtvergoedingen waar ik vorige week al aan refereerde. En zowel de Auteursbond (reactie) als de Stichting Leenrecht (pdf) hadden hun eigen observaties hierbij vanuit hun perspectief.

Ik blijf me verbazen over reacties als ‘het onderwijs zou niet meer vrijgesteld moeten zijn van het leenrecht’ en andere discussies over het (deels) aanpassen van hoe het leenrecht werkt. Dat is onpraktisch en onrealistisch aangezien het leenrecht op Europees niveau geregeld wordt maar vooral raar aangezien het probleem duidelijk in het onderzoeksrapport staat aangegeven. In veel discussies lopen het doel (van een faire compensatie voor rechthebbenden) en het middel (het leenrechtstelsel) volledig door elkaar heen. Dat middel, daar verander je niets aan dus focus je nou op dat doel.

Maak eenduidige afspraken tussen minister, bibliotheken en rechthebbenden over WAT en HOE er gemeten dient te worden. En als die cijfers duidelijk zijn (met inbegrip van het enorm gedaalde aantal uitleningen dat er ongetwijfeld uit gaat komen), maak dan een nieuwe afspraak over wat de vergoeding per uitlening moet zijn om nog van een faire compensatie te kunnen spreken.

Ebook uitleenmodellen in Amerika

In Nederland zijn we gewend dat je ebooks ‘onbeperkt’ kunt lenen bij de Bibliotheek. In Amerika werkt het anders en stellen uitgevers ebooks beschikbaar via de bibliotheken met een beperkt aantal toegestane uitleningen “per exemplaar”. Is een ebook een x aantal keer uitgeleend geweest? Dan moeten de bibliotheken opnieuw betalen voor een nieuw exemplaar dat wederom een x aantal keren uitgeleend kan worden. Om die reden wordt dan ook het one copy, one user model gebruikt wat betekent dat een ebook maar aan 1 gebruiker tegelijk uitgeleend kan worden.

Daar komt nu verrassend genoeg verandering in want HarperCollins – 1 van de Big Five uitgevers in Amerika – kondigde aan hun titels beschikbaar te gaan maken op basis van een vergoeding per uitlening waarbij meerdere gebruikers tegelijkertijd ebooks kunnen lenen. Het ‘oude’ denken overheerst hierbij nog steeds aangezien de uitgever dit ziet als een one copy, one user model waarbij bibliotheken (blijven) betalen voor alle uitleningen maar het komt netto toch echt neer op een multi-user model voor leners bij bibliotheken.

Het klinkt alsof zowel de uitgever als de bibliotheken hier een stap verder hebben gezet. Ook al zien ze het niet als zodanig :)

Unsplash wijzigt hun licentiemodel

Er was redelijk wat ophef over de wijzigingen die gratis fotosite Unsplash afgelopen week doorvoerde met betrekking tot de licentie die met hun foto’s meegegeven wordt. Unsplash stapte af van het gebruik van CC0 omdat de site af wil van het massaal hergebruik van hun foto’s op andere gratis fotosites. In eerste instantie leek het erop dat makers die foto’s toevoegen aan Unsplash achteraf een andere licentie zouden kunnen toekennen – en dat is funest voor het echt vrij gebruik van foto’s – maar na enkele dagen voegde Unsplash een specificatie toe waaruit blijkt dat het niet zo is.

All photos published on Unsplash can be used for free. You can use them for commercial and noncommercial purposes. You do not need to ask permission from or provide credit to the photographer or Unsplash, although it is appreciated when possible.
More precisely, Unsplash grants you an irrevocable, nonexclusive copyright license to download, copy, modify, distribute, perform, and use photos from Unsplash for free, including for commercial purposes, without permission from or attributing the photographer or Unsplash. This license does not include the right to compile photos from Unsplash to replicate a similar or competing service.


Gebruik je dus foto’s van Unsplash dan blijven de oude foto’s onverminderd onder de CC0 verklaring vallen, al zijn ze op dit moment niet meer als zodanig gemarkeerd op de site van Unsplash. Voor alle foto’s die je vanaf nu gebruikt geldt weliswaar de nieuwe licentie maar die is 99% identiek aan de oude licentie: je mag namelijk nog steeds alle foto’s vrijelijk gebruiken. Zo lang je tenminste niet je eigen fotosite denkt te gaan beginnen met foto’s van Unsplash …

Sci-Hub moet 15 miljoen dollar betalen aan Elsevier

Elsevier – en ongetwijfeld alle andere wetenschappelijke uitgevers – zijn niet heel blij met Sci-Hub die miljoen dure artikelen gratis beschikbaar maakt. In oktober 2015 oordeelde de Amerikaanse rechter al dat Sci-Hub inbreuk maakt op het auteursrecht [van de uitgevers] maar Elsevier wilde het concreter maken en droeg 100 (door Elsevier gepubliceerde) artikelen aan bij de rechter die door en via Sci-Hub gratis verspreid worden,

Het zal niemand verbazen dat de rechter oordeelde dat Sci-Hub fout zit en een miljoenenschade moet vergoeden aan Elsevier. Het zal ook niemand verbazen dat er weinig sympathie is voor Elsevier en dat de kans bijzonder klein is dat ze ooit een dollar gaan zien van Sci-Hub, die zich buiten de jurisdictie van het Amerikaanse rechtstelsel bevindt.

Het gaat goed met Kobo Plus

Vier maanden geleden lanceerden Bol en Kobo gezamenlijk hun Kobo Plus abonnementsdienst. Afgelopen week werd via een persbericht bekend gemaakt hoe het met het aantal betalende leden is gesteld en de omvang van hun collectie titels. Een beetje laat aangezien via Boekblad vorige maand ook al het een en ander hierover gemeld werd.

Het abonnement, waarmee consumenten voor een vast bedrag per maand onbeperkt kunnen lezen en toegang hebben tot ruim 80.000 ebooks, blijkt met name populair onder ‘nieuwe’ boekenlezers:
  • 20 procent was eerder nog geen boekenkoper (papier of digitaal) bij bol.com;
  • 40 procent kocht niet eerder een digitaal boek via bol.com of Kobo;
  • 10 procent kocht eerder slechts één digitaal boek per jaar, met Kobo Plus hebben zij gemiddeld 10 boeken op de digitale boekenplank liggen.

Deze percentages wijzen erop dat Kobo Plus mogelijk nu al een nieuwe (digitale) lezersgroep aanspreekt en Nederlanders en Belgen meer laat lezen. Dit zijn mensen die eerst niet (digitaal) lazen of dit vermoedelijk enkel illegaal deden.

Nou denk ik niet dat je ‘nieuwe’ boekenlezers kunt definiëren op basis van wat ze alleen bij Bol of Kobo kochten in het verleden maar dat Kobo Plus bijdraagt aan het bestrijden van illegaal downloaden en met 30.000 betalende gebruikers een goede start heeft gemaakt, daar twijfel ik niet aan.

Als je bij Bol kijkt kom je op ruim 81.000 titels uit (bij Kobo zie je er zelfs meer dan 93.000 doordat ze nog meer talen aanbieden?) en wat ik er zelf bijzonder aan vindt is dat de optie om boeken via Kobo Plus te lezen als eerste wordt geboden en de optie om het boek te kopen zelfs enigszins verstopt is. In combinatie met het gemak om de boeken dan meteen via een Kobo ereader (of de Bol/Kobo apps) te lezen, zal het zeker een rol spelen in het aantal leden op dit moment.

Zolang je maar niet van een ebookabonnementsdienst gaat verwachten dat ze veel bestsellers gaan bieden – want dat gaat nooit meer dan een klein aantal zijn – is het een perfecte manier om wat minder bekende auteurs laagdrempelig te kunnen lezen. En dat vindt de algemeen directeur van Bol zelf ook: “De lage prijs in combinatie met het gebruiksgemak en het grootste aanbod ebooks, stimuleert om te blijven lezen en ook minder bekende titels en auteurs te ontdekken op een smartphone, tablet en Kobo e-reader.”

En verder nog …

Ik was niet heel enthousiast over de Icarus Illumina – met name te wijten aan het matige scherm –  maar ben nu wel heel benieuwd naar de Icarus XL HD die op de planning staat voor augustus. Het lijkt hetzelfde scherm als de Kobo Aura ONE te gaan krijgen en dat zou wel eens het verschil kunnen gaan maken. Vooral omdat je natuurlijk ook de Android leesapps van o.a. Kindle, Kobo en de Bibliotheek erop kunt gebruiken.

Ik heb nog nooit lezers gehad die vroegen of het niet eens hoog tijd was voor een nieuwe blogpost. Gelukkig springt Facebook in dat gat en zeurt dat het wel drie dagen geleden is sinds je iets geplaatst hebt.

Van bibliotheek.nl naar onlinebibliotheek.nl. Gelukkig met automatische redirect waardoor rechtstreekse linkjes naar de oude site vanzelf naar de nieuwe site gaan.

Nu zijn is ook medische informatie over personen reden om een verwijderverzoek bij Google in te kunnen dienen.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (3) Write a comment

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top