Ebooks in Nederland: de nieuwe cijfers (Q2 2017)

Er is veel geschreven over trends, beschikbaarheid, prijsbeleid, verkoopaantallen en (het uitblijven van) succes van ebooks in Nederland de laatste jaren maar in bijna alle gevallen gebeurde dat zonder duidelijke cijfers en feiten die als onderbouwing zouden moeten fungeren. Het CB verzorgt de distributie van bijna alle ebooks in Nederland en produceert sinds 2014 elk kwartaal een infographic met cijfers over de actuele stand van zaken van ebooks in Nederland.

Eergisteren publiceerde CB de nieuwe E-book Barometer over het tweede kwartaal van 2017. In aanvulling op wat er in deze infographic vermeld wordt probeer ik ook zelf de trends en ontwikkelingen te duiden, vooral door deze te vergelijken met de voorgaande kwartalen en hetzelfde kwartaal van vorig jaar (Q2 2016).

Vooraf:

  • De cijfers over het gebruik van ebooks in abonnementsdiensten en dat van luisterboeken (op basis van omzet) worden door het CB alleen in percentages gegeven ten opzichte van Q2 2016. Dat maakt het vergelijken met Q1 2017 onmogelijk omdat de absolute aantallen niet bekend zijn en verklaart alvast het enorm hoge percentage dat deze maand ‘ineens’ opduikt: Kobo Plus ging weliswaar al live in februari maar vergeleken met Q2 2016 is het verschil enorm;
  • Na het verdwijnen van de grafiek van de gemiddelde consumentenadviesprijs in de Q4 2016 Barometer (de gemiddelde ebookprijs t.o.v. de fysieke prijs is nu slechts een indicator bovenaan de infographic), zijn dit jaar zowel de grafieken Lifecycle van een bestseller als Verhouding verhuur/verkoop verdwenen;
  • In plaats daarvan keren de twee nieuwe grafieken: Afzet/marktwaarde per prijsrange en Afzet/marktwaarde per genre terug die respectievelijk inzicht moeten geven in de “optimale prijs” voor een ebook en welke genres als ebooks het beste verkocht worden;
  • Werden vorige keer de gegevens van het Gfk onderzoek over de devices geactualiseerd (december 2016), nu zijn er nieuwe aantallen bekend over de hoeveelheid ereaders (per mei 2017);
  • Naar aanleiding van een artikel in Inct Magazine over het rechtstreeks leveren van ebooks door uitgever Overamstel – één van de grootste aanbieders van ebooks in Nederland – informeerde ik in april 2017 bij CB of de gegevens in de E-book Barometer(s) inclusief of exclusief de titels van Overamstel zijn. Daar kreeg ik geen uitsluitsel over – CB verwees me naar de uitgever – maar mijn aanname is dat de onderstaande gegevens exclusief de Overamstel titels zijn. Het is mijns inziens bijzonder jammer dat daarmee ook een minder betrouwbaar beeld geschetst wordt van de ebookmarkt in Nederland, ook al besef ik me terdege dat bijv. selfpublished ebooks er sowieso ook al niet onder vielen.

Ebooks in Nederland Q2 2017

E-bookbarometer-2017-Q2-NL

Wat valt me op?

De Barometer begint wederom met een aantal ‘kerncijfers’: Het aandeel verkoop digitaal versus fysiek (in afzet) is het afgelopen kwartaal weer licht gestegen van 6,6% (in Q1 2017) naar 6,7% nu. De afgelopen vier kwartalen stijgt dit percentage telkens met 0,1%: minimaal maar wel constant.

Kijk je naar het aandeel digitaal versus totale online verkoop (in afzet) dan zagen we de vorige keer voor het eerst een daling optreden. In Q4 2016 was dit aandeel naar recordhoogte gestegen en maakten ebooks 29,3% uit van alle online verkochte titels (zowel fysiek als digitaal) maar in Q1 2017 daalde dit naar naar 27,2%. Dit is echter niet het begin van een nieuwe trend want in Q2 2017 herstelt het percentage zich naar 30,9% en dat is dus nu zelfs het hoogste ooit.

Dit percentage wordt natuurlijk mede beïnvloedt door de verkoop van bestsellende titels en dat is de reden dat het CB ook kijkt naar het aantal titels in de bestseller 60 die ook als e-book verschenen. Dat lag in Q1 op 86,7% (52 van de 60 titels) en stijgt nu weer naar 88,3% (53 van de 60). Er waren in het afgelopen kwartaal dus zeven bestsellers die niet te koop waren als ebook, tegenover acht in het eerste kwartaal van 2017).

De gemiddelde e-bookprijs t.o.v. fysieke prijs wordt alleen als percentage getoond voor het specifieke kwartaal. Kijk je naar de eerdere kwartalen dan zie je daar nu een dalende lijn in: In Q1 van 2016 lag dat percentage op 54,6% en – cumulatief met Q2 2016 erbij – daalde dat heel licht naar 54,5% vorig jaar. In Q3 2016 daalde het wederom met (slechts) 0,1% naar 54,4% en zakte het vervolgens in Q4 2016 met een volle procent naar 53,4%. In Q1 2017 zakte de gemiddelde prijs echter met ruim drie procent naar 50,3%. Dit kwartaal wordt de dalende lijn echter onderbroken want de gemiddelde prijs STIJGT nu juist met ruim twee procent naar 52,7%

Kijk je naar de verkoop en vergelijk je dat met Q2 van 2016? Dan blijkt de groei nu 8,4% te zijn. Vorig kwartaal lag dat op 4,9% (Q1 2017 vs Q1 2016) dus het gaat nog steeds prima met de verkoop. Kijk je naar de afgelopen 12 maanden dan is de groei ook nog steeds aanwezig: 10,3% (tegenover 10,9% in het vorige kwartaal).

Afzet

De groei is ook goed te zien in de grafiek van de afzet. Na de enorme piek aan het einde van het derde kwartaal met meer dan 856.000 uitleningen en iets minder verkopen dan dat, nam dat aan het einde van het vierde kwartaal af tot ongeveer 590.000 uitleningen en 610.000 verkopen. In Q1 2017 kruisden de lijnen elkaar juist weer en zijn er ongeveer 620.000 uitleningen en 600.000 verkopen. Nu in Q2 2017 lijkt het op ongeveer 810.000 uitleningen en 765.000 verkopen uit te komen.

exclamation uitroeptekenOok in het tweede kwartaal van 2017 zijn er meer ebooks uitgeleend dan verkocht.

In de grafiek worden ook de trends als lijndiagram weergegeven en daarin is wel goed te zien dat de groei van het aantal uitgeleende ebooks, ondanks de opleving in Q2 2017, bijna afgevlakt is en nu min of meer samen valt met de verkoop die als trend nog wel stijgt. Zou dat effect kunnen zijn van Kobo Plus?

In de grafiek Afzet/marktwaarde per prijsrange wordt bekeken hoe de verdeling bij de verkoop van ebooks is in de verschillende prijsklasses. Zowel de afzet (het percentage verkochte exemplaren) als de marktwaarde (afzet vermenigvuldigd met de bruto verkoopprijs) zijn in deze grafiek opgenomen. Aangezien de verkoopprijs zowel op de X-as staat als in de marktwaarde is meegenomen mag je een omslagpunt verwachten tussen de goedkopere exemplaren met lagere martkwaarde en duurdere exemplaren met hogere marktwaarde. En die zie je ook mooi terug: rond de 20% van de afzet en marktwaarde zit zowel in de prijsrange 4 euro tot 5,99 euro en 6 euro tot 7,99 euro (waarbij de marktwaarde iets lager is dan de afzet) terwijl ca. 28% in de prijsrange zit van 8 euro tot 9,99 euro (waarbij de marktwaarde iets hoger is dan de afzet). Nieuw in dit kwartaal is overigens dat nu ook aangegeven hoeveel procent van het aantal titels in de betreffende prijsklasses zitten. Hierdoor zie je ook heel mooi dat ca. 50% van alle titels in de drie hiervoor genoemde prijsklasses zitten.

Hieruit zou je kunnen afleiden dat een prijs van 8 tot 9,99 euro optimaal is voor de verkoop hoewel het opvalt dat er nog een redelijk percentage qua marktwaarde gehaald wordt in de prijsranges €12 tot €13,99, €14 tot €15,99 en de ebooks die duurder zijn dan 20 euro. De laatste categorie zal vooral non-fictie ebooks bevatten denk ik.

Non-fictie zie je – inclusief reizen, mens en ontwikkeling, management en educatief – ook terug komen in de grafiek Afzet/marktwaarde per genre. Literaire fictie scoort met ca. 29% afzet en marktwaarde het beste (ruim 11% minder dan vorig kwartaal!) en volgen de thrillers/spannende boeken met zo’n 25% van de afzet (ook 9% lager dan vorig kwartaal). Romantiek is ook nog steeds goed voor 7,5% van de afzet hoewel ook daar de marktwaarde lager ligt. Interessant is dat de ‘kleinere’ genres non-fictie, mens & ontwikkeling, management en educatief allemaal een hogere marktwaarde hebben dan hun afzetpercentages. Ze zitten ook allemaal in de categorie duurdere ebooks natuurlijk.

Beschikbaarheid

Voordat titels verkocht of uitgeleend kunnen worden moeten ze natuurlijk wel als ebook beschikbaar zijn. En met die beschikbaarheid gaat het goed. In totaal zijn er 46.585 titels (45.259 titels in Q1 2017) digitaal beschikbaar voor de verkoop en daarvan zijn 16.132 (15.449 titels in Q1 2017) via de bibliotheek te lenen. Dat betekent dat 34,6% van de leverbare ebooks te leen zijn via de bibliotheek en dat is een stijging van 0,5% ten opzichte van het vorige kwartaal.

Er zijn echter nog meer titels beschikbaar voor de abonnementsdiensten. Eind februari begonnen Bol en Kobo met Kobo Plus en dat heeft een flinke impact gehad in het aantal beschikbare titels. In Q4 2016 waren er namelijk nog “slechts” 11.943 titels beschikbaar voor abonnementsdiensten maar dat zijn er nu 20.774 (19.816 in Q1 2017). Dat is 44,6% van het totaal aantal Nederlandse aanbod (was 43,8% in Q1)

Tot slot zijn 2.857 titels ook als luisterboek beschikbaar, een lichte stijging in absolute aantallen ten opzichte van de 2.709 titels in het vorige kwartaal.

Bij de grafiek voor de Abonnementen staat aangegeven dat, op basis van de netto-omzet, de abonnementsdiensten met maar liefst 430% gegroeid zijn (ten opzichte van Q2 2016). Dit hoge percentage wordt veroorzaakt doordat Kobo Plus in het tweede kwartaal van dit jaar ‘op stoom kwam’ en een jaar geleden natuurlijk nog niet bestond. Ook de komende Barometers zal dit percentage dus zo hoog blijven en zullen we minimaal een jaar moeten wachten voordat er echt iets te zeggen valt over deze trend. Bij de Luisterboeken zie je nu ‘normale’ cijfers verschijnen nadat ook deze eerst een groei van tientallen percentages liet zien in Q4 2016.

De e-bookmarkt blijft hoe dan ook in beweging. Het aantal ebooktitels stijgt door van 48.143 titels in Q1 2017 naar 49.451 titels in Q2 2017. Een stijging van 2,7% hoewel me niet duidelijk is waarom dit cijfer bijna 3000 titels hoger ligt dan het bij de Beschikbaarheid genoemde aantal beschikbare titels. Het aantal uitgevers daalt minimaal van 336 in Q1 2017 naar 335. Het aantal retailers daalde verder van 167 naar 164.

Gfk heeft in mei 2017 nieuwe gegevens kunnen aanleveren voor het aantal ereaders in Nederland. Dat zijn er nu 2 miljoen.

exclamation uitroeptekenIn Nederland blijven ereaders onverminderd populair(der dan in de rest van de wereld). Een stijging van 8,1% in een jaar tijd die vermoedelijk deels verklaard kan worden door de introductie van Kobo Plus die ook op de ereader werkt.

Het onderzoek waarin gevraagd wordt naar tablets en smartphones vindt één keer per jaar plaats en was al vernieuwd in december 2016. Er zijn/blijven 9 miljoen tabletbezitters en 11,1 miljoen smartphonebezitters in Nederland.

Samengevat

Ebooks blijven het simpelweg goed doen in 2017. Het gaat uitstekend met Kobo Plus en dat heeft kennelijk geen negatieve invloed gehad op de verkoop en de uitleningen van ebooks. Ook met het fysieke boek gaat het prima (zie de Boekenbarometer Q2 2017) en dus lijkt het er op dat de boekenmarkt als geheel nog steeds groeiende is: meer afzet van ebooks, meer afzet van fysieke boeken met meer nieuwe titels.

Ik vraag me wel af wat de toekomstige ontwikkelingen gaan zijn in die boekenmarkt. Het is niet aannemelijk dat zowel de verkoop, de uitleningen als de abonnementsdiensten door blijven stijgen – ergens moet het toch stabiliseren of elkaar gaan kannibaliseren – en vooral de ebookabonnementsdiensten in Nederland zullen toch niet allemaal rendabel kunnen zijn op de langere termijn? Ik ben benieuwd waar het dit jaar verder naar toe gaat maar dat zullen we vanzelf zien natuurlijk.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (12) Write a comment

  1. Als ik zie wat ik destijds als auteur per verkocht boek van de uitgever ontving in relatie tot de prijs van het boek zelf was het voor mij onmogelijk om er een oordeel over te hebben. Immers, er zijn kosten van grondstoffen, van arbeidsloon, van opslag, van groothandel en van eindverkoper plus het risico dat een deel van de oplage eventueel nooit verkocht zal worden.

    Echter als ik nu zie wat er door uitgevers veelal per e-book wordt geëist denk ik dat het hoog tijd wordt voor schrijvers om een soort coöperatief te vormen. Dat degene die de tussenhandel tussen schrijver en lezer daar wat geld voor krijgt is logisch. Maar absoluut niet logisch is dat degene die een boek schrijft daar veel minder voor krijgt dan degene die dat verhandelt. Zeker nu veel factoren als productiekosten, voorraad en eventueel niet verkochte exemplaren daar geen enkele rol meer in spelen.

    Maar goed, ik vrees dat als bij zoveel dingen: voordat je het uit de klauwen van de profiteurs krijgt moet er nog heel veel gebeuren. In mijn opinie zou het verhandelen van e-books inclusief het maken van die e-book versie nooit meer dan 25% van de auteursrechten mogen bedragen. Het is tekenend voor onze tijd dat degenen die een product telen of schrijven veel minder ervoor krijgen dat degenen die het verkoopmechanisme beheren. Dat zou anders moeten zijn!

    Reply

    • Beste Paul, bedankt dat je dit onder onze aandacht brengt!
      Ik heb me als lezer helemaal niet gerealiseerd dat uitgevers het meeste profijt hebben van de lage productiekosten van ebooks, en dat schrijvers het moeten doen met een klein deel van de winst, alsof het boek fysiek gedrukt en uitgeleverd moet worden. Weet je of er verschillen in uitgevers zijn? Ik vermoed eigenlijk van niet.
      Toch vraag ik me het volgende af: de meeste boeken worden niet alléén als ebook uitgegeven, maar ook als fysiek boek. Dus die kosten worden dan toch wel gemaakt. Als je een boek louter als ebook wil uitgeven, dan heb je veel mogelijkheden om dat zelf te doen, en dan heb je alleen nog een reclamebedrijf nodig voor je promotie. Of zie ik dat verkeerd?

      Reply

      • Dag Peter,
        Op zich zou ik nooit zomaar zeggen dat iemand het verkeerd heeft. Maar ik vind wel dat je geen producten zomaar door elkaar mag gooien.

        Voor mij is een e-book een volstrekt ander product dan een tastbaar boek. Er zitten heel andere productiekosten aan vast en ik kan geen enkele reden bedenken waarom de koper van een e-book naast de eigen kosten ook nog eens zou mogen meebetalen voor de kosten van de productie van een fysiek boek. Je vraagt de koper van een Peugeot bromfiets toch ook niet om mee te betalen voor het ontwerpen of produceren van een nieuwe Peugeot auto?

        En laten we eerlijk zijn, een tweedehands boek is veel gemakkelijker om door te geven of door te verhandelen aan een volgende lezer. Of van mijn part geeft het hem een half uurtje extra warmte vanaf zijn open haard op een koude winterse dag.

        Nee, ik ben sterk van mening dat wat je voor een ebook betaalt voor minstens 75% en eigenlijk voor nog meer naar de auteur zelf zou moeten gaan. Natuurlijk zijn uitzonderingen denkbaar, als het een volslagen onbekende auteur is en deze graag wil dat een uitgever een hoop reclame voor zijn boek maakt dan kun je eventueel nog kijken op wiens kosten dat zou moeten gebeuren. Maar zeker niet per definitie door de lezer die in plaats van enkele euro’s er wel het vijfvoudige voor mag dokken, dan vraag je om de illegale verbreiding van gekraakte exemplaren. Iets wat we allemaal niet zouden moeten willen.

        Reply

        • Hallo Paul,
          Ik begrijp je redenering en het zou inderdaad goed zijn als schrijvers meer betaald zouden worden voor hun harde werkt.

          Ik geef als sinds 2007 mijn eigen boeken uit en krijg via Amazon 70% van de verkoopprijs (dit is welliswaar bruto) en via Kobo (en daarmee ook de verkopen van Bol) 60%.

          Ik heb als self-pubber kosten, want ik neem een redacteur, cover illustrator en opmaker in de arm, maar toch hou ik er nog meer aan over dan de gemiddelde schrijver die via de traditionele weg zijn boek uitgeeft.

          Er zijn dus wel degelijk mogelijkheden voor schrijvers om ‘anders’ te kiezen en daarmee hun eigen royalties omhoog te halen.
          Of deze keuze ook voor iedereen een goede keuze is, is natuurlijk de vraag.

          Reply

  2. RT @markdeckers: De bibliotheek heeft 1 op de 3 in NL verkrijgbare ebooks te leen! Uit de managementrapportage van @rsnijders Lees: https:/…

    Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top