hbo kennisbank header

Toestemming (vragen) voor publiceren in de HBO Kennisbank

Het lijkt eenvoudig. Gewoon alle scripties, vakpublicaties en onderzoekspublicaties, die in de Nederlandse hogescholen geproduceerd worden, verzamelen in repositories. En deze vervolgens beschikbaar maken in de HBO Kennisbank. Maar wanneer kun je ze bestempelen als open access publicaties? Wat mogen gebruikers van de HBO Kennisbank met de publicaties die ze vinden? Wat moet er vervolgens dan geregeld zijn met de rechthebbenden die de publicaties gemaakt hebben? Hoe zit het met de toestemming?

Dat waren de vragen die ik vanmiddag aan het gebruikersoverleg van de HBO Kennisbank stelde tijdens een presentatie en waar flink over gediscussieerd werd.

Ik stelde niet alleen maar vragen, ik probeerde ook duidelijkheid te geven over een aantal onderwerpen waar eigenlijk al te lang over gediscussieerd wordt mijns inziens. Zo ging ik in op wie er toestemming moet geven voor het publiceren van scripties in de HBO Kennisbank – de student(en) en dus niet de opleiding, onderwijsinstelling of het bedrijf waar de afstudeerstage heeft plaatsgevonden – en dat het echt expliciete toestemming moet zijn. Duidelijk omschrijven waarvoor de toestemming gegeven wordt dus. En geen eenzijdige meldingen in het examenreglement of opleidingsstatuten dat de onderwijsinstelling bepaalt wat er met de afstudeerwerken gebeurt.

En tja, over wat open access nou precies betekent als je het hebt over dat een publicatie open access beschikbaar is in de HBO Kennisbank, daar zijn de meningen ook over verdeeld. Onnodig als je het mij vraagt want welke definitie je ook gebruikt, met een open access publicatie moet een eindgebruiker meer kunnen dan alleen full-text raadplegen. Ik vatte de definitie op openaccess.nl eerder al als volgt samen:

Als iedereen de inhoud kan lezen, downloaden, kopiëren, distribueren, printen, indexeren, ernaar en erin zoeken, of anderszins gebruiken binnen de wettelijk geldende afspraken, wordt de publicatie ‘open access’ genoemd. Open access is daarmee dus veel meer dan alleen (full-text) online beschikbaar gestelde publicaties want er hoort per se een gebruiksrecht bij: toestemming van de makers waarmee gebruikers de gedeelde informatie ook kunnen en mogen gebruiken voor eigen doeleinden.

Ook het Samenwerkingsverband Hogeschoolbibliotheken zelf koppelt een gebruiksrecht (middels een Creative Commons licentie) expliciet aan de definitie van open access in hun visiedocument. Dus waarover moet er eigenlijk nog gediscussieerd worden?

Maar zelfs dan blijven er nog genoeg vragen over die alleen door (het gebruikersoverleg van) de HBO Kennisbank beantwoord kunnen worden. Want hoe belangrijk is het toestemming vragen voor een gebruiksrecht nou echt? Ga je (meer) sturen op het open access beschikbaar maken van publicaties in de HBO Kennisbank? En hoe vraag je vervolgens toestemming aan de verschillende rechthebbenden zodat het ook echt duidelijk is wat er met hun publicaties gaat gebeuren?

Het laatste woord is er zeker nog niet over gezegd.

Meer lezen?

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (4) Write a comment

  1. Waar we nog over kunnen discussiëren is een praktijkgerichtere definitie van Open Access voor het HBO: ik zou zeggen : gratis toegankelijk met een Creative Commons Licentie.

    Als je zegt: “of anderszins gebruiken binnen de wettelijk geldende afspraken” – dan is er wel heel veel mogelijk, een open-einde deal in feite. Welk recht volg je, Nederlands, Europees, of het recht van het land waar de server staat waar de informatie op zit?

    “geen financiële, juridische of technische barrières om de informatie te lezen.” – dat is helder – Lezen staat vrij. Maar herpubliceren? En met wat licentie op de herpublicatie dan?

    Het HBO werkt vaak samen met het werkveld, en die zullen (denken) gebaat (te) zijn met toch enige bescherming van hun rechten. Wellicht dat anonimiseren en een ruimhartige embargoperiode hen over de streep kan trekken.

    “hoe vraag je toestemming aan de verschillende rechthebbenden?”
    Er zijn er vaak meerderen – het is altijd verstandig om de eerste auteur penvoerder te laten zijn. Dus bij het invoeren van publicaties in de HBO-KB is het belangrijk de volgorde van de auteurs aan te houden.
    En een systeem van peer-review hoort denk ik ook bij goed Open Access publiceren. Als je voor de groene route kiest, hoe zorg je dan voor een kwaliteitstoets? Voldoet alles wat in de HBO-KB staat aan gemeenschappelijk benoemde kwaliteitseisen?

    Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top