niche header

Ebooks zijn geen niche

“Maar e-books zijn alles behalve zaligmakend. Uitgevers gaan sowieso zich meer richten op de papieren uitgaves. E-books zijn en blijven een niche.”

Dat las ik in de Bieb Letter #40 van Patrick Heemstra. Hij verwoordt daar zijn eigen standpunt maar het is ook een aardige samenvatting van hoe (buitenlandse) uitgevers er tegenaan kijken.

Mooi dat er de afgelopen jaren een compleet nieuwe markt voor ebooks is ontstaan maar daar hebben we het liever niet over. Kunnen we het even over de ‘terugkeer’ van de populariteit van het fysieke boek hebben? Dat lijkt de boodschap te zijn die je telkens weer hoort.

Nu de gemiddelde wereldwijde markt stabiliseert op (de verkoop van) 80% papieren boeken en 20% ebooks (en de markt voor papieren boeken dus niet ingestort is) durven uitgevers het aan om de impact van ebooks te relativeren.

Simon & Schuster CEO Carolyn Reidy also acknowledged the print renaissance. “E-books have done some pretty remarkable things,” she said. “But e-books are, and always have been, just a format.”

En ja, ebooks zijn ‘slechts’ een vorm waarin een goed boek gepubliceerd wordt. Maar dat is een papieren boek ook. En een luisterboek idem dito.

Op het moment echter dat je het over een niche gaat hebben – of over slechts een vorm – dan toont dat vooral aan waar de belangen zitten van de persoon die dat claimt. Een uitgever die de bulk van zijn inkomsten haalt uit de grotere marges die het heeft op papieren boeken zal niet de vaandeldrager zijn van het digitale boek.

Een bibliothecaris die voor zijn gebruikers niet vrijelijk kan beschikken over dezelfde brede collectie digitale boeken als papieren boeken, zal ook eerder genegen zijn het als een niche product te beschouwen. En datzelfde geldt natuurlijk voor iedereen die gewoon liever een papieren boek in de handen heeft. Ebooks, het zal allemaal wel.

Toch?

Maar wat is een niche(markt) nou eigenlijk? “Een nichemarkt, vaak ook aangeduid met alleen het woord niche, is een specifiek, vaak klein, afgebakend en bewerkbaar deel van een markt”, aldus Wikipedia. Vanuit de aanbodkant gericht heb je het dan over (hele) gespecialiseerde producten waar geen brede vraag naar is. Zoals vulpennen, platenspelers of, eh, flessenlikkers. Daar worden er geen honderdduizenden van verkocht op jaarbasis maar er is wel degelijk een markt voor.

Kijk je naar de vraagkant dan gaat het om een kleine en afgebakende groep van afnemers die een bijzondere vraag hebben die afwijkt van wat de grote meerderheid vraagt. Laat ik maar weer die flessenlikkers en vulpennen gebruiken als voorbeeld. Daar is vraag naar vanuit een specifieke groep mensen en – daar komt het – aan die vraag wordt voldaan door één of enkele bedrijven die het gevraagde gaan leveren omdat het niet door de partijen in de hoofdmarkt wordt aangeboden. Je gaat geen twintig leveranciers krijgen die kunnen bestaan van het produceren van vulpennen, platenspelers of flessenlikkers.

Ebooks zijn overduidelijk geen niche. Noch vanuit de aanbodkant, noch vanuit de vraagkant. Het is geen niche als het wereldwijd om gemiddeld 20% van alle boekverkopen gaat. Als het geleverd wordt door duizenden uitgevers aan miljoenen consumenten wereldwijd.

En nee, ebooks zijn zeker niet zaligmakend. Ze concurreren ook niet met het papieren boek vind ik. Het is slechts een andere vorm waarin boeken gepubliceerd worden en waar kennelijk voldoende vraag naar is.

Maar het is wel een vorm die serieus genomen dient te worden omdat wereldwijd 20% van alle gevraagde boeken in die vorm verkocht worden. Hoe serieus ben je als uitgever als een vijfde van je markt liever digitale boeken koopt? Niet heel erg lijkt me als je het over niches hebt en over dat ebooks ‘slechts’ een vorm zijn. Hoe lang hou je vast aan de vorm die jij zelf het fijnste vindt, ook al zijn er velen die iets anders van je vragen?

In huize Snijders leven beide vormen vreedzaam samen. Vele boekenkasten vol met papieren boeken gaan prima samen met meerdere Kobo/Kindle accounts vol met digitale boeken. Maar we kopen echter veel minder papieren boeken dan vroeger. Waar we ooit onszelf de vraag stelden waarom we een titel als ebook zouden kopen, is nu de vraag of een nieuwe titel als papieren boek nog een plekje in de boekenkast verdient. En of het de hogere prijs waard is.

Is het dan een rare gedachte dat de vraag om een mooi vormgegeven papieren boek in de (verre) toekomst gaat afwijken van wat de grotere meerderheid vraagt? Dat het papieren boek een gespecialiseerd product gaat worden waar geen brede vraag naar is en waar je er misschien maar een paar van in huis hebt? Zoals een vulpen? Of flessenlikkers?

Ik zie het in mijn huis voorlopig niet gebeuren maar zouden papieren boeken wel eens niche kunnen worden?

Hoe dan ook, ebooks zijn het in elk geval niet.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (16) Write a comment

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top