nederland leest 2017 header

Nederland Leest 2017: Over Ik, robot en de robotverhalen van Isaac Asimov

Het is 1 november en dat betekent dat vandaag voor de twaalfde keer de Nederland Leest leesbevorderingscampagne van het CPNB van start gaat. Het thema van dit jaar is robotica en dan mag een boek van de meester van de robotverhalen natuurlijk niet ontbreken. Deze maand kun je daarom een exemplaar van ‘Ik, robot‘ ophalen bij de bibliotheek, ongeacht of je lid bent of niet. Doe dat ook vooral en lees dan hieronder hoe je alle andere (korte) robotverhalen van Isaac Asimov kunt lezen.

De robotverhalen van Asimov

Toen ik halverwege de jaren 80 Isaac Asimov als schrijver ontdekte bleek het nog helemaal niet zo eenvoudig te zijn om al zijn verhalen te kunnen lezen. Asimov schreef 37 verhalen over robots maar die zijn zowel in het Engels als (vertaald naar) het Nederlands nogal versnipperd in meerdere bundels uitgegeven zonder dat er één editie bestaat waarin alle verhalen zijn opgenomen.

Ik, robot was de allereerste compilatie. Asimov schreef, net als tientallen andere SF schrijvers, verhalen voor de bekende SF tijdschriften in die tijd en in de jaren 40 publiceerde hij negen verhalen over robots. Met als rode draad de drie wetten van de robotica die hij bedacht had om het gedrag van de robots te sturen en de robotpsycholoog Susan Calvin die in veel verhalen (zijdelings) voorkomt.

Eerste Wet
Een robot mag een mens geen letsel toebrengen of door niet te handelen toestaan dat een mens letsel oploopt.
Tweede Wet
Een robot moet de bevelen uitvoeren die hem door mensen gegeven worden, behalve als die opdrachten in strijd zijn met de Eerste Wet.
Derde Wet
Een robot moet zijn eigen bestaan beschermen, voor zover die bescherming niet in strijd is met de Eerste of Tweede Wet.

In 1950 bundelde hij de negen verhalen in I, Robot en dat zou het begin worden van een lange reeks met nog eens 28 robotverhalen en vier boeken over robots in een geheel eigen universum. In het vierde boek, Robots en Imperium, verbond hij dat universum met zijn andere reeks van Foundation boeken waardoor je feitelijk al zijn verhalen en boeken als onderdeel van één en hetzelfde gigantisch universum kunt beschouwen.

Maar goed, in Nederland duurde het nog een hele tijd voordat zijn verhalen in vertaling verschenen. Ik vond een Prisma uitgave uit 1964 waar één robotverhaal in stond maar het was pas in 1966 toen Ik, robot door dezelfde uitgever (Het Spectrum) in vertaling verscheen met alle negen verhalen. Die eerste uitgave heb ik helaas niet in mijn bezit maar wel de vierde druk uit 1984.

Daarna volgde De komst van de robots (1969, Bruna Zwarte Beertjes & 1975, Bruna SF 38) met 11 robotverhalen die vertaald waren uit de compilatie The Rest of the Robots uit 1964. En Een robot droomt (1987, Bruna) met 22 verhalen die afkomstig waren uit Robot Dreams (1986).

In 1988 bracht Bruna De totale robot uit met 31 verhalen en die zijn afkomstig uit The Complete Robot die in Amerika al in 1982 uitgekomen was. Zo totaal en ‘complete’ was het echter niet want Asimov schreef nog 6 verhalen na 1982. Eentje daarvan, “Robot Dreams” stond al in Een robot droomt die in Nederland het jaar ervoor was uitgekomen maar er ontbraken er nog steeds vijf.

  • “Cal”, dat pas in 1995 onder dezelfde naam zou verschijnen in de bundel Goud (Meulenhoff SF 327);
  • “Kid Brother”, die eveneens in Goud opgenomen was onder de titel “Kleine broer”;
  • “Robot Visions”
  • “Too Bad!”
  • “Christmas Without Rodney”

En voor zover ik het weet zijn die laatste drie nooit in het Nederlands vertaald. Wil je dus meer robotverhalen lezen nadat je Ik, robot hebt uitgelezen? Dan zul je op zoek moeten naar een tweedehands exemplaar van zowel De totale robot als Goud. En je zult de resterende drie in het Engels op de kop moeten tikken.

Asimov in het Engels

Ook in het Engels zijn er diverse bundels en compilaties verschenen van de robotverhalen. Na I, Robot (1950) werden dus (o.a.) The Rest of the Robots (1964) en The Complete Robot (1982) uitgebracht maar kwamen er nog twee nieuwe bundels daarna uit die samen 35 van de 37 verhalen bundelden: Robot Dreams in 1986 en Robot Visions in 1990. Voor degenen bij wie het nog niet duizelt nu, de twee resterende verhalen waren dus “Cal” en “Kid Brother” die in de Gold bundel terecht kwamen van 1995. Drie jaar na het overlijden van Asimov waardoor er in ieder geval zekerheid was dat het ook echt bij 37 verhalen in totaal zou blijven.

Met Robot Dreams, Robot Visions en Gold heb je alle boeken bij de hand om ook daadwerkelijk alle korte robotverhalen van Asimov te lezen. Je hoeft gelukkig geen uitgebreide zoektocht te plannen naar tweedehands exemplaren want alle drie de titels zijn als ebook beschikbaar bij Amazon.nl voor 7 a 8 euro per titel.

Ik, robot

Maar zoals gezegd begon en begint het allemaal met Ik, robot. Vanaf vandaag kun je – zolang de voorraad strekt – een exemplaar van het boek ophalen bij je bibliotheek. Op de website van Nederland Leest is er een leuke leeswijzer te vinden die meer vertelt over Isaac Asimov, de negen verhalen in de bundel en het bijzondere tiende verhaal dat door een schrijfrobot, samen met Ronald Giphart, geschreven is voor deze editie.

En over de ironie dat het futuristische boek niet als ebook beschikbaar is, zal ik het deze keer maar niet hebben ;)

Update 5-11-2017: Ook al kun je geen gratis ebookversie bij de bibliotheek krijgen, je kunt wel een ebookversie lenen als je lid bent van de bibliotheek.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (7) Write a comment

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top