Tweetweekoverzicht week 47 2017: De erfenis van auteursrecht, (geen) einde aan geoblocking in Europa en Twitter Bookmarks

vakblog tweetweekoverzicht
Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

De erfenis van auteursrecht

In een prima artikel op Techdirt staat Mike Masnick stil bij de erfenis van het auteursrecht. In Amerika vind je auteursrecht in de Constitution (de Amerikaanse grondwet) terug met het achterliggende – en expliciete – idee dat het de wetenschap verder moest brengen. Door een kortstondig en tijdelijk monopolie te geven op werken zou het de moeite waard zijn om ze ook te maken en er vervolgens op voort te kunnen bouwen of aan te passen zodra dat tijdelijke monopolie verlopen was.

In de U.S. Constitution krijgt in artikel 1, lid 8, het Amerikaanse Congress de bevoegdheid [To] “Promote the Progress of Science and useful Arts, by securing for limited Times to Authors and Inventors the exclusive Right to their respective Writings and Discoveries.” Bron: https://rsnijders.info/vakblog/2014/08/09/amerikaans-auteursrecht/

Auteurs kregen in de Copyright Act van 1790 vervolgens het “sole right and liberty of printing, reprinting, publishing and vending” the copies of their “maps, charts, and books” voor een periode van 14 jaar. Deze termijn kon met nog eens 14 jaar verlengd worden als de rechthebbende nog in leven was.

We weten allemaal dat het best wel nobele doel in de eeuwen daarna behoorlijk verwaterd is geraakt. Auteursrecht is een businessmodel geworden van uitgevers, film- en muziekmaatschappijen en als het aan de Amerikaanse entertainmentindustrie ligt komt er nooit meer een einde aan het monopolie.

Voor uitgevers van boeken en tijdschriften ligt het helaas niet anders hoewel de open access beweging en het fair use beginsel in de auteursrechtwetgeving nog enigszins tegenwicht biedt. Als je echter kijkt naar het bevorderen van de wetenschap dan valt het behoorlijk tegen wat er van de oorspronkelijke doelstelling van de Amerikaanse founders geworden is. Een recent onderzoek keek naar de 100 meest geciteerde wetenschappelijke artikelen en concludeerde dat 65 ervan achter een betaalmuur zitten. En gemiddeld $32,33 kosten om te mogen raadplegen.

Het is een rare wereld ….

If an alien were to come down to the planet today, and you had to justify why Sci-Hub is illegal and the journals are considered admired institutions of academia, I don’t think anyone could legitimately do so.

Een einde aan geoblocking in Europa. Maar niet echt

Ruim 2,5 jaar nadat de Europese Commissie de eerste plannen voor een Digital Single Market bekendmaakte – inclusief een voornemen om een einde aan geoblocking te maken – kwam vorige week een triomfantelijk persbericht dat het vanaf volgend jaar dan zo ver zou zijn. Een einde aan onterechte geoblocking, het beperken van de levering van diensten en goederen op basis van je locatie.

Ik zoomde meteen in op de term ‘onterecht’ want dat suggereert dat er ook een categorie terechte geoblocking bestaat en inderdaad bleek het opheffen van geoblocking maar voor een drietal specifieke situaties van toepassing te zijn:

  • Verkoop van goederen zonder fysieke levering. Oftewel, als jij een supervoordelige televisie op een Portugeese website vindt dan mag jij die ook kopen. Mits je hem zelf gaat ophalen of betaalt voor de ongetwijfeld idioot hoge verzendkosten;
  • Verkoop van diensten die op een specifieke locatie geleverd worden. Je kunt een arrangement voor Euro Disney in Parijs rechtstreeks kopen op de Franse website zonder verplicht doorgestuurd te worden naar een Nederlandse site;
  • Verkoop van elektronisch geleverde diensten. Als jij een website wilt laten hosten door een Noorse webhost dan kun je dat doen zonder dat er extra kosten in rekening gebracht worden.

Die eerste twee zijn .. OK? Ik denk dat je er naar verhouding helemaal niets aan hebt maar het zal vast in sommige gevallen prettig zijn dat je die optie hebt. De derde is natuurlijk waar het bij een Digital Single Market om gaat. Eindelijk zonder problemen allerlei diensten uit alle Europese lidstaten kunnen afnemen zonder dat je geweerd wordt.

Maar nee dus.

Het persbericht maakt geen enkel gewag van een belangrijke categorie die daar buiten valt. Dankzij een stevige lobby vallen diensten voor auteursrechtelijk beschermde werken er buiten. Jawel. Boeken, ebooks, muziek, films en letterlijk dus alle media hoeven hun diensten niet buiten de landsgrenzen uit te breiden. Wat kennelijk dus een vorm van ‘terechte’ geoblocking blijft tot nader order. Ondanks berichtgeving dat dit in 2020 alsnog onder deze nieuwe regeling komt te vallen gaat dit naar mijn mening never nooit niet gebeuren.

Kijkend naar ebooks is dat natuurlijk ook een lastige propositie. In Europa gelden verschillende btw-tarieven en is er in sommige landen een vaste boekenprijs voor ebooks. Het zou geen sinecure zijn voor ebookwinkels om onder gelijke voorwaarden aan iedereen in de EU te leveren maar het zou ook geen reden moeten zijn om er niet aan te beginnen. Toch kraait de European & International Booksellers Federation (EIBF) victorie nu hun lobby om precies dit te voorkomen succesvol is gebleken.

Als de Europese Commissie niet bereid is om de achterliggende problematiek en chaos in regelgeving aan te pakken die heeft geleid tot geoblocking dan blijft het bij dit soort symbolische succes en bestaat de Digital Single Market alleen op papier. En moet je nog steeds naar een ander land afreizen om daar het digitale product te kopen wat je wil.

Twitter bookmarks

Twitter heeft hun beoogde bookmarking dienst een naam gegeven. Eh. Bookmarks dus. Nou ja, die kunnen we in elk geval onthouden natuurlijk.

Het lijkt er op dat Bookmarks dus apart in je account gaan komen naast Lijsten en Momenten met als grootste verschil dat als je een tweet bookmarkt die niet voor anderen zichtbaar zijn en de verzender van die tweet ook geen melding krijgt hiervan zoals dat bij Likes wel het geval is.

Ik blijf benieuwd of er ook wat additionele functionaliteiten aan toegevoegd gaan worden want alleen ‘likes die je anoniem kunt bijhouden’ is wat mij betreft niet voldoende. Ik wil een tooltje om bestaande likes te migreren naar bookmarks. En ik wil mapjes kunnen maken zodat je geen zooi van honderden tweets krijgt.

En verder nog …

Als liefhebber van anime in het algemeen en de Ghibli films in het bijzonder is dit toch leuk om te lezen. Tijd om de dvd van Castle in the Sky weer uit de kast te pakken.

Het was in Nederland extreem triest gesteld met de Black Friday deals voor ebooks. Ik heb er geen van betekenis kunnen vinden. Integendeel, het was voor Origin goedkoper om de hardcover aan te schaffen op die dag.

En dan krijg je ook een mailtje om die actie bij IPVanish onder de aandacht te brengen. Elke 2 jaar 69 dollar betalen voor IPVanish is een uitstekende deal als je op zoekt bent naar een VPN dienst, eerlijk is eerlijk. Tot en met 29 november geldt die aanbieding nog (het is een affiliate link overigens).

Freda was de ebook app die ik gebruikte op mijn Windows telefoon en hoewel het bepaald niet intuitief was, beviel het wel uitstekend. Nu is Freda ook uit voor Android (in beta) en is wellicht een kijkje waard als je nog op zoek bent naar een ebook app. Al biedt de eerlijkheid te zeggen dat je mijns inziens beter af bent met Moonlight Reader Pro voor Android (en Marvin 3 voor iOS).

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (5) Write a comment

  1. Jammer dat in het stukje over auteursrecht het voornamelijk over Amerikaans copyright gaat. En dat terwijl de Nederlandse geschiedenis ouder en gecompliceerder is. In de 17e en 18e eeuw kochten drukkers manuscripten, kochten eventueel een octrooy, maakten het zetsel, sloten zo mogelijk met drukkers in andere steden een samenwerking en gingen aan het drukken. Er is mij een rechtzaak bekend dat een drukker het zetsel van een boek, met octrooy en het restant van de oplaag via een veiling aan een collega had verkocht, maar dezelfde titel vervolgens in zijn winkel bleek te hebben. Hij beweerde dat het een herziene uitgave betrof met nieuw zetsel waarvan het octrooy bij hem lag. Hoe dit is afgelopen heb ik nog niet achterhaald.
    Pas in de 19e eeuw kwam het auteursrecht bij de auteur te liggen. Onder druk van de drukkers is dit nog teruggedraaid, maar het schip bleek niet te keren door de buitenlandse invloed.
    Wat ook weinig mensen weten is dat Walt Disney hoogst persoonlijk heeft gezord via lobby en vriendjespolitiek dat het auteursrecht ook voor tekenfilms en stripverhalen werd ingevoerd en voor alle uitingen tot 50 jaar na het overlijden van de schepper werd opgerekt. Verder is het overdraagbaar en verlengbaar…
    https://artrepreneur.com/how-mickey-mouse-keeps-changing-copyright-law/

    Reply

  2. Ik heb in 2014 een lang overzichtsartikel over het Amerikaanse auteursrecht geschreven omdat dat ook mooi paste bij de MOOC die ik aan het doen was destijds. Ook voor het bovenstaande is dat relevanter omdat het uitgangspunt van het artikel op Techdirt het copyright is zoals beschreven is in de Constitution. Overigens is de aanloop naar het Amerikaanse copyright de wetgeving zoals die in Engeland was en begon dat ook al eeuwen eerder.

    In Nederland kent het auteursrecht natuurlijk een ander verloop en geschiedenis. Het staat al drie jaar op mijn lijstje om daar ook een vergelijkbaar artikel over te schrijven en ik heb daar zelfs een boek van aangeschaft (Canon van het uitgevers- en auteursrecht) zodat ik de feiten goed ga krijgen :)

    Hopelijk komt het daar volgend jaar nog eens van want het is geen klein klusje en meer dan ik in een regenachtige zondagmiddag voor elkaar krijg.

    Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top