Tweetweekoverzicht week 52 2017: Wel of niet nieuwe Big Deals, maak je eigen gecensureerde Marvel comics en nog een verstopt auteursrechtenrapport van de EU

vakblog tweetweekoverzicht
Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Big Deal overeenkomsten met uitgevers

Op de site van de Volkskrant stond afgelopen week een artikel over de nieuwe ronde met onderhandelingen met wetenschappelijke uitgevers die volgend jaar weer beginnen. De zogenaamde Big Deals met uitgevers waarin de vereniging van universiteiten VSNU met veel moeite open access voorwaarden hebben weten te bereiken beginnen te verlopen en dat betekent opnieuw nadenken – en onderhandelen – over wat werkbaar en haalbaar is.

Het lastige is (en blijft) dat er meerdere werelden botsen. Uitgevers die niets voor niets doen en voor alles een uitgekiend verdienmodel bedacht hebben dat zich bewezen heeft in de afgelopen decennia omdat de universiteiten het simpelweg gepikt hebben. Universiteiten – de bibliotheken – die als taak hebben om wetenschappelijke artikelen (het liefst alles) beschikbaar en toegankelijk te maken ten behoeve van onderwijs en onderzoek .. en die alleen bij die uitgevers kunnen afnemen. De overheid en de toenemende maatschappelijke druk om de onderzoeksresultaten van met publieke middelen gefinancieerd onderzoek ook publiek – en dus gratis – beschikbaar te maken voor iedereen.

Dat zou een mooie driehoek van krachten moeten opleveren waarbij je kunt benoemen waar water in de wijn nodig is en hoe je invloed kunt uitoefenen op elkaar. Het wordt echter een zooitje omdat de wetenschappelijke artikelen die uitgevers verkopen, universiteiten kopen en waarvan de overheid zegt dat die gratis toegankelijk moet zijn allemaal van ene groep onderzoekers afkomen.

En wie bepaalt nou eigenlijk wat er met die artikelen mag en moet gebeuren? De uitgevers doen al decennia hun best om die zeggenschap te claimen met contracten waarin het auteursrecht wordt overgedragen en schuiven nu naar een model waarin ze via hun platformen ‘waarde toevoegen’ voor auteurs en waarmee ze nog steeds zeggenschap houden over die artikelen, al zouden de auteurs daar zelf anders in kunnen besluiten.

De auteurs werken weliswaar voor universiteiten en onderzoeksinstituten maar dat wil niet zeggen dat de universiteiten invloed heeft op wat er met artikelen van hun werknemers kan en mag gebeuren. Sterker nog, het zijn juist docenten en onderzoekers die van hun universiteiten eisen dat alle artikelen van alle uitgevers toegankelijk zijn. En daarmee hun universiteit in een spagaat brengen want moet je dan met uitgevers om tafel om veel geld te betalen voor artikelen die notabene door je eigen onderzoekers geschreven zijn?

Nou. Ja dus want dat is hoe het de afgelopen decennia gegaan is. En dat is wat er nu moet veranderen als je in 2020 alle Nederlandse wetenschappelijke artikelen gratis beschikbaar wilt hebben voor het publiek. Dat is wat het vorige kabinet wilde en wat ook de universiteiten willen. Het is evident niet iets wat de uitgevers willen en over het algemeen ook niet iets dat de auteurs zelf nastreven. Die willen in toonaangevende tijdschriften gepubliceerd worden en die zijn per definitie niet gratis toegankelijk voor iedereen.

In de vorige ‘ronde’ van onderhandelingen zijn nieuwe overeenkomsten gesloten met 14 uitgevers waarin afspraken gemaakt zijn voor het open access publiceren van Nederlandse artikelen. Met veel pijn en moeite in sommige gevallen en in alle gevallen met een groot aantal restricties want het is niet zo dat artikelen van Nederlandse auteurs automatisch open access (en dus vrij toegankelijk) worden. Nee, dat hangt af van waarin het artikel gepubliceerd wordt en zelfs dan zijn er nog hoepels om doorheen te springen. Uitgevers geven hun verdienmodel niet zo maar op.

En nu de meeste van die overeenkomsten aflopen wordt het tijd om te bekijken waar je op in wilt zetten in de nieuwe onderhandelingen. In welke mate je nog steeds water bij de wijn wilt doen omdat je eigen auteurs nog steeds graag rechtstreeks dealen met uitgevers (die dat ook aanmoedigen). En diezelfde auteurs van je eisen dat je alles maar beschikbaar maakt als universiteit.

We gaan het zien volgend jaar maar persoonlijk hoop ik dat de VSNU met een onverzettelijk, niet onderhandelbaar, uitgangspunt gaat komen. Naar zowel de uitgevers maar ook naar de eigen auteurs/onderzoekers. Hoe wil je de toegang hebben als universiteit en wat moet er geregeld worden door een uitgever voor de Nederlandse wetenschappelijke artikelen? Bam. Lever je niet wat gevraagd wordt? Dan zeg je nee tegen een Big Deal.

Zeker, dat heeft enorme consequenties. Dat is niet wat uitgevers willen. Het is niet wat universiteiten willen en het is zeker niet wat docenten en onderzoekers willen. Maar in al het gesteggel, al dat gehannes tussen de partijen, om de toegang tot wetenschappelijke artikelen voor weer drie jaar geregeld te krijgen moet je nooit het basisprincipe van inkoop vergeten: wie betaalt voor een product of dienst, die bepaalt. Welke dingen je wel of niet accepteert van een leverancier, daar ga je zelf over. En ik denk dat het hoog tijd wordt om nog duidelijker te worden in wat je wilt hebben, ook al betekent het misschien dat er over een tijd geen overeenkomsten met 14 uitgevers meer liggen.

Maak je eigen gecensureerde Marvel comics

Comics uitgever Marvel komt met een nieuw platform, Create Your Own, waarmee je je eigen Marvel comics in elkaar kunt zetten door bestaande achtergrondillustraties en Marvel superhelden te voorzien van je eigen teksten. Tenminste, mits je jezelf flink censureert want Marvel heeft een indrukwekkende set aan restricties en voorwaarden geformuleerd om gebruik te mogen maken van het nieuwe platform. Maar liefst 23 pagina’s lang en dat is zelfs iets langer dan een gemiddelde Marvel strip zelf.

‘Natuurlijk’ mag Marvel zo’n beetje alles doen met de comics die gebruikers maken op het platform maar ze nemen niet genoegen met zo maar alle comics. Nee, alle teksten moeten ook door de beugel kunnen en dat betekent dat je over een HOOP onderwerpen niet mag schrijven. Niet over gokken, geweld, politiek, geweren, medicijnen, voorbehoedsmiddelen, mogelijkerwijs lasterende uitspraken, de dood, roddels, discriminatie, inbreukmakende onderwerpen, parodieën, controversiële onderwerpen, pretparken die niet van Disney zijn, filmstudios die niet van Marvel zijn of zelfs maar films die niet van Marvel of Disney zijn. En vanzelfsprekend mogen er geen seksueel expliciete afbeeldingen of logo’s/merken gebruikt worden.

Veel succes met het bedenken van een comic die aan al die restricties voldoet …. als je in Amerika, Canada, Australië of Singapore woont want wij Nederlanders mogen het platform sowieso niet gebruiken.

EU en verstopte auteursrechtrapporten

De EU blijkt nog een onderzoeksrapport ‘verstopt’ te hebben waarin de onderzoeksresultaten niet stroken met de boodschap die gecommuniceerd wordt. Al eerder bleek er een onderzoek te bestaan waarin geconcludeerd werd dat illegale downloads verhoudingsgewijs weinig impact hebben op de verkoop en nu blijkt er nog een rapport te zijn (pdf) waar ingegaan wordt op de vraag wat de impact is van sites als Google News op nieuwsuitgevers.

We can conclude from this overview that the studies published so far contain no empirical evidence in support of the substitution hypothesis and thus no evidence that online aggregators have a negative impact on original newspaper publishers’ revenue. On the contrary, the evidence shows that aggregators may actually be complements to newspaper websites and may help consumer discover more news and boost the number of visits.

Oh jee, er blijkt geen bewijs te zijn van een negatieve impact. Maar hoe kun je dan een voorstel er door krijgen om nieuwsuitgevers een eigen naburig recht te geven waarmee ze Google en Facebook kunnen afpersen stimuleren te betalen? Door de resultaten van dit onderzoek te negeren natuurlijk.

En verder nog …

Via Spotify.me worden je luistergegevens uitgelezen en teruggegeven aan je. Wat is jouw favoriete nummer en genre waar je naar luistert.

Een mooi miljoen voor The Internet Archive. Een prima besteding van bitcoins lijkt me.

Zoals elk jaar neemt The 1709 Blog alle auteursrechtontwikkelingen van het afgelopen jaar door. Natuurlijk met de focus op het Amerikaans recht maar nog steeds boeiend om te lezen!

Hier word ik zo moe van. Wekenlang piekeren of ik het geld overheb voor de nieuwe Kindle Oasis ereader en dan niet eens dat ding kunnen bestellen omdat … ja waarom eigenlijk?

En nee, op die link vind je geen uitleg waarom ik (alleen) de Kindle Oasis niet kan bestellen. Grrr.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (3) Write a comment

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2018 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top