Ebooks in Nederland: de nieuwe cijfers (Q4 2017)

Er is veel geschreven over trends, beschikbaarheid, prijsbeleid, verkoopaantallen en (het uitblijven van) succes van ebooks in Nederland de laatste jaren maar in bijna alle gevallen gebeurde dat zonder duidelijke cijfers en feiten die als onderbouwing zouden moeten fungeren. Het CB verzorgt de distributie van bijna alle ebooks in Nederland en produceert sinds 2014 elk kwartaal een infographic met cijfers over de actuele stand van zaken van ebooks in Nederland.

Gisteren publiceerde CB de nieuwe E-book Barometer over het vierde kwartaal van 2017. In aanvulling op wat er in deze infographic vermeld wordt probeer ik ook zelf de trends en ontwikkelingen te duiden, vooral door deze te vergelijken met de voorgaande kwartalen en hetzelfde kwartaal van vorig jaar (Q4 2016).

Vooraf:

  • De, in het vorige kwartaal geïntroduceerde, grafiek Omzet abonnementen en luisterboeken is alweer verdwenen en vervangen door een grafiek Omzet verkopen en abonnementen;
  • De eveneens vorige keer geïntroduceerde grafiek Verhouding abonnementen/verkopen keert wel terug en zet het lifecycle overzicht voort van abonnementsgebruik vs verkopen van (redelijk recente) titels die zowel in abonnementsdiensten beschikbaar *en* verkocht worden;
  • De Barometer liet bij de vorige infographic het verkeerd aantal e-readers zien bij Devices (via Twitter bevestigde CB dat het inderdaad 2,1 miljoen moest zijn) en bij gebrek aan nieuwe gegevens van Gfk zijn zowel de aantallen ereaders, tabletbezitters en smartphonebezitters onveranderd gebleven;
  • Naar aanleiding van een artikel in Inct Magazine over het rechtstreeks leveren van ebooks door uitgever Overamstel – één van de grootste aanbieders van ebooks in Nederland – informeerde ik in april 2017 bij CB of de gegevens in de E-book Barometer(s) inclusief of exclusief de titels van Overamstel zijn. Daar kreeg ik geen uitsluitsel over – CB verwees me naar de uitgever – maar mijn aanname is dat de onderstaande gegevens exclusief de Overamstel titels zijn. Als iemand meer informatie heeft over welke titels/uitgevers nog meer niet geteld worden door CB dan hoor ik het graag.

Ebooks in Nederland Q4 2017

E-book-barometer-NL-Q4-2017

Wat valt me op?

Zoals bij elke goede meter zijn bovenaan in de Barometer meteen de belangrijkste cijfers te lezen: Het aandeel digitaal in totale verkoop (in afzet) is het afgelopen kwartaal minimaal gestegen van 6,9% (in Q3 2017) naar 7,0% nu. Een jaar geleden was dit 6,5% dus het blijft een hele langzame (maar gestage) stijging. Als het aandeel elk jaar blijft stijgen met 0,5% dan kunnen we de papierloze samenleving over 186 jaar tegemoet zien. Als ebook- en SF liefhebber ben ik wel gewend aan langetermijndenken.

Kijk je naar het aandeel digitaal versus totale online verkoop (in afzet) dan is er geen sprake van een minimale stijging door de jaren heen maar zie je een duidelijk jojo-effect. In Q4 2016 was dit aandeel naar 29,3% gestegen maar in Q1 2017 daalde dit naar naar 27,2%. In Q2 2017 herstelde het percentage zich naar een recordhoogte van 30,9% maar zakte in Q3 weer terug naar 27,5%. In het laatste kwartaal van 2017 zakt het een heel klein beetje verder naar 27,2%. Het lijkt er op dat als het gaat om boeken die online verkocht worden, de verdeling van (ruim) een kwart ebooks en driekwart papieren boeken wel redelijk stabiel is.

Verder wordt als graadmeter het aantal titels in de bestseller 60 die ook als e-book verschenen gebruikt. Dat lag in Q1 2017 op 86,7% (52 van de 60 titels), op 88,3% (53 van de 60) in Q2, steeg verder naar 90% in Q3 en eindigt in 2017 op 93,3% (56 van de 60 titels). Er waren in het afgelopen kwartaal dus vier bestsellers die niet te koop waren als ebook, tegenover zes in het derde kwartaal van 2017). Kijk je naar een jaar geleden, dan waren er ook 4 bestsellers niet als ebook verkrijgbaar dus we zijn terug bij af :) Overigens zitten in de top 10 van de bestseller 60 deze week maar liefst 3 titels die niet als ebook verkrijgbaar zijn dus het is allemaal erg relatief. Fotoboeken, kookboeken en (vooral) prentenboeken zijn nu ook eenmaal minder handig om als ebook te lezen (en te kopen). Ik denk dat deze indicator ook weinig meer toevoegt eigenlijk.

De gemiddelde e-bookprijs t.o.v. fysieke prijs wordt alleen als percentage getoond voor het specifieke kwartaal en lijkt hetzelfde jojo-effect op te treden als bij de grafiek Aandeel digitaal versus totale online verkoop (in afzet). In Q4 van 2016 lag dat percentage op 53,4% en het zakte vervolgens (behoorlijk) met ruim drie procent naar 50,3% in Q1 2017. In Q2 2017 steeg het juist weer met ruim twee procent naar 52,7% terwijl in Q3 2017 de gemiddelde ebookprijs voor het eerst onder de 50% van de prijs van het fysieke boek kwam te liggen met 47,5%. Nu, in het laatste kwartaal van 2017, jojoot de gemiddelde prijs weer terug naar 51,4%. Ook hier denk ik dat het jojo-effect aangeeft dat de echte ontwikkeling er uit is en dat de prijs gemiddeld rond de 50% zal schommelen met uitschieters van enkele percentages eronder of erboven, afhankelijk van het aandeel van de grote bestsellers in dat kwartaal. Die laatste categorie trekken het gemiddelde namelijk omhoog.

Kijk je naar de verkoop en vergelijk je dat met Q4 van 2016? Dan blijkt de groei nu 0,6% te zijn. Vorig kwartaal lag dat op 3,6% (Q3 2017 vs Q3 2016) dus het gaat hier wel om een (sterk) mindere groei. Datzelfde is zichtbaar als je naar de afgelopen 12 maanden kijkt: 5,8% (tegenover 8,7% in het vorige kwartaal).

Dat laatste percentage van (bijna) 6% geeft aan dat het nog prima gaat met de ebookverkoop van Nederlands(talig)e ebooks zoals die door CB gemeten wordt maar dat de groei minder hard is dan voorgaande jaren. Het zou zeer interessant zijn om dit te kunnen vergelijken met de trends in verkoop van Engelstalige ebooks maar helaas zijn deze cijfers niet beschikbaar.

Afzet

De grafiek Afzet verkopen en uitleningen begint steeds mooier de pieken van de derde kwartalen te laten zien. Elk jaar zorgt de zomervakantie voor een stijging in zowel het aantal verkopen als uitleningen van ebooks en dat was in 2017 niet anders.

Je kunt geen pieken hebben zonder dat het kwartaal erna een stuk lager komt te liggen en ook dat is in Q4 2017 te zien: de verkopen en uitleningen dalen weer sterk. Ik wou echt dat CB gewoon een labeltje met de waarde bij het recentste kwartaal zou zetten ….nu gok ik maar dat de verkoop op zo’n 650K uitkomt en het aantal uitleningen op 750K.

exclamation uitroeptekenIn het vierde kwartaal van 2017 zet de trend van meer uitleningen dan verkopen van ebooks gewoon door.

In de grafiek worden ook de trends als lijndiagram weergegeven en daarin is te zien dat de afzet van ebooks zich inderdaad lijkt te stabiliseren. De uitleningen blijken nog steeds door te groeien en voor het eerst lijkt ook het ‘verdienmodel’ van lenen van ebooks een gunstigere te gaan worden.

De Omzet verkopen en abonnementen is een nieuwe grafiek in de E-book Barometer van CB die inzicht geeft in het aandeel van abonnementsdiensten in de omzet van ebooks. De afzet van de verkoop uit de linkergrafiek vertaalt zich in dezelfde pieken naar omzet in de derde kwartalen maar vanaf Q1 2017 is een exponentiële stijging te zien in de omzet die via de ebookabonnementsdiensten behaald is. Jawel, ook een stijging in Q4, al daalt daar de omzet die via de verkoop is verkregen.

exclamation uitroeptekenEbookabonnementsdiensten vormen inmiddels ongeveer 1/8 van de totale omzet van (Nederlandse) ebooks en het is aannemelijk dat de stijgende lijn zich doorzet in 2018.

In de grafiek Afzet/marktwaarde per prijsrange wordt bekeken hoe de verdeling bij de verkoop van ebooks is in de verschillende prijsklasses. Zowel de afzet (het percentage verkochte exemplaren) als de marktwaarde (afzet vermenigvuldigd met de bruto verkoopprijs) zijn in deze grafiek opgenomen. Aangezien de verkoopprijs zowel op de X-as staat als in de marktwaarde is meegenomen mag je een omslagpunt verwachten tussen de goedkopere exemplaren met lagere martkwaarde en duurdere exemplaren met hogere marktwaarde.

Dat omslagpunt zit wederom duidelijk in de prijsrange van 8 tot 9,99 euro maar het is veel minder uitgesproken dan vorig kwartaal. Het aantal titels in deze range is gestegen van 29% naar 32% maar de afzet (en dus marktwaarde) is behoorlijk gezakt in deze categorie. Het percentage dat deze categorie vertegenwoordigt in de afzet is gedaald van 32% naar 26%. Aangezien het percentage van de afzet in de categorie 4 tot 5,99 euro juist gestegen is van 15% naar 20% in Q4 2017 – en het aantal titels in deze categorie ook! – zou je kunnen concluderen dat goedkopere ebooks verhoudingsgewijs beter verkocht zijn.

In Q3 zag je de categorie 8 tot 9,99 euro duidelijk als optimaal prijspunt terugkomen maar dat is in Q4 2017 bijgetrokken. Het is nog steeds de categorie waarin verhoudingsgewijs het meeste afgezet wordt maar de verschillen met zowel de categorie 4 tot 5,99 euro en 6 tot 7,99 euro zijn kleiner geworden.

exclamation uitroeptekenRuim 45% van de afzet wordt verkregen van ebooks met een prijs die dus onder de 8 euro ligt.

Bekijk je het per genre in de grafiek Afzet/marktwaarde per genre dan zijn er bijna geen verschillen te zien met Q3 2017. Sterker nog, ik zie geen verschil en sluit niet uit dat het letterlijk dezelfde grafiek is.

Hierin zijn de literaire fictie en de thrillers/spannende boeken samen verantwoordelijk voor 74% van de afzet. Romantiek is ook nog steeds goed voor 10% van de afzet (was 7,5% in Q2 2017) hoewel ook daar de marktwaarde lager ligt. Interessant is dat de ‘kleinere’ genres non-fictie, mens & ontwikkeling, management en educatief allemaal een hogere marktwaarde hebben dan hun afzetpercentages. Deze titels zitten ook grotendeels in de hogere prijsranges natuurlijk.

Beschikbaarheid

Voordat titels verkocht of uitgeleend kunnen worden moeten ze natuurlijk wel als ebook beschikbaar zijn. En met die beschikbaarheid gaat het goed. In totaal zijn er 49.035 titels (47.911 titels in Q3) digitaal beschikbaar voor de verkoop en daarvan zijn 18.650 (16.714 titels in Q3 2017) via de bibliotheek te lenen. Vooral voor bibliotheken is 2017 een goed jaar geweest want de teller stond in Q4 2016 nog op ‘slechts’ 13.636. Ruim 5000 titels kwamen er dus bij.

Dat betekent ook dat 38% van de leverbare titels te leen zijn via de bibliotheek en dat is een stijging van maar liefst 3,4% ten opzichte van het vorige kwartaal.

De stijging in aantal titels is minder groot voor abonnementsdiensten maar dat komt waarschijnlijk omdat dat al een stuk hoger lag. In Q4 2016 waren er namelijk nog “slechts” 11.943 titels beschikbaar voor abonnementsdiensten maar dat waren er 22.101 in Q3 2017. Afgelopen kwartaal steeg dat licht door naar 22.533. Dat is 46% van het totaal aantal Nederlandse aanbod (was 46,1% in Q3 2017). Overigens is het aanbod van anderstalige titels in Kobo Plus veel sterker gestegen en staat de teller van het totale aantal titels daar inmiddels boven de 204 duizend.

Tot slot zijn 3.203 titels ook als luisterboek beschikbaar, een mooie stijging in absolute aantallen ten opzichte van de 3.017 titels in het vorige kwartaal.

Verhouding abonnementen/verkopen

In eerdere Barometers liet CB de lifecycle van een bestseller zien als gemiddelde trend van ebookverkopen van de top 25 bestverkopende titels na verschijning. Dit gaf, in combinatie met, de verhouding verhuur/verkoop het interessante beeld dat de verkoop slechts enkele maanden na verschijning echt rendabel is en dat het uitlenen van dezelfde titel via de Bibliotheek nauwelijks of geen impact lijkt te hebben op de verkoop.

Sinds de vorige keer wordt echter gekeken naar ebooktitels die zowel bij abonnementendiensten als in de verkoop beschikbaar zijn. Hier wordt naar de ‘leeftijd’ gekeken in maanden, vanaf het moment dat ze ook beschikbaar zijn bij abonnementendiensten. De linker Y-as is voor abonnementen, de rechter Y-as toont de verkoop.

De verschillen met de vorige keer zijn groot. Piekte in Q3 2017 de verkoop na 2 maanden al en zakte het vervolgens af tot ongeveer de helft, nu komt die (hele sterke) daling pas na 4 maanden. In Q3 was bij de verkoop na 6 maanden de koek al behoorlijk op maar in Q4 duurt het bijna tot 9 maanden voordat de verkoop onder datzelfde niveau komt. Ondanks – of misschien zelfs wel dankzij – de beschikbaarheid van titels in abonnementsdiensten lijkt de levencyclus van de verkoop van een ebook alleen maar langer geworden te zijn.

In abonnementsdiensten is de populariteit echter niet minder en lijkt het een win-win situatie op te leveren. In Q3 zakten de gebruikscijfers van titels na 1 maand al dramatisch in en was het na 6 maanden ook op een laag gebruik uitgekomen, nu in Q4 blijven titels heel erg populair tot ca. 8 maanden. Ook de long tail van 12 maanden en ouder laat zien dat ze meer gebruikt/gelezen worden.

Het lijkt erop dat de ebookdiensten populairder zijn geworden maar vooral dat de zichtbaarheid van titels – die zowel in die diensten beschikbaar zijn maar ook in de ebookwinkels te koop zijn – vergroot is. Zowel de verkoop als het gebruik binnen de diensten neemt toe.

Ebookmarkt

De e-bookmarkt blijft hoe dan ook in beweging. Het aantal ebooktitels stijgt door van 50.300 titels in Q3 2017 naar 51.428 titels in Q4 2017. Een stijging van 2,2% (hoewel me nog steeds niet duidelijk is waarom dit een ander cijfer is dan het bij de Beschikbaarheid genoemde aantal beschikbare titels). Het aantal uitgevers staat nu op 335 (het was 336 in Q3) en het aantal retailers daalde verder van 162 naar 157.

Gfk heeft sinds de vorige keer geen nieuwe gegevens kunnen aanleveren voor het aantal ereaders in Nederland (oktober 2017 vond het laatste onderzoek plaats). Dat zijn er dus nog steeds 2,1 miljoen.

Het onderzoek waarin gevraagd wordt naar tablets en smartphones stamt uit december 2016 en er blijven dus nog steeds 9 miljoen tabletbezitters en 11,1 miljoen smartphonebezitters in Nederland. Hopelijk worden deze gegevens bij de volgende Barometer ververst.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (10) Write a comment

  1. Hoi Raymond,

    Bedankt voor je uitleg van de ebook cijfers over het vorige kwartaal. Zoals gewoonlijk weer interessant leesvoer.

    Je zegt dat er geen vergelijkingscijfers zijn met Engelstalige ebooks, maar dat klopt niet. Author Earnings geeft al sinds een aantal jaren rapporten uit van ebookverkoopcijfers, zowel van reguliere uitgeverijen als de zelf uitgegeven ebooks.
    Deze zijn zeer interessant om te bestuderen.

    Hierbij de link naar het meest recente rapport van Feb 2017 en het rapport dat ze uitbrachten in begin 2017 waarin een vergelijking wordt gemaakt tussen ebooks en papieren boeken.

    http://authorearnings.com/report/february-2017/

    http://authorearnings.com/report/dbw2017/

    Reply

    • Dank je Maria! Het zal nog steeds geen antwoord geven op de vraag hoeveel Engelstalige ebooks in Nederland gekocht worden maar het zal wel een breder beeld opleveren van de ebookmarkt op zich. Het gaat op mijn nogtelezen lijst!

      Reply

      • Aha, het ging je om de in Nederland verkochte Engelstalige ebooks. Dat had ik niet door. :) Nee, daar geven de rapporten inderdaad geen beeld van.

        Ze geven echter wel een goede vergelijking met de Engelstalige uitgeefwereld, waar de verkoop van ebooks al veel normaler is. Zo geeft het rapport in de tweede link bijvoorbeeld aan dat in 2016 70% van alle fictie boeken voor volwassenen verkocht werd als ebook.

        Ook komt uit datzelfde rapport naar voren dat in 2016 42% van alle verkochte fictie boeken voor volwassenen (niet alleen ebooks dus) was uitgegeven door niet-traditionele uitgevers, oftewel zelf waren uitgegeven.
        Dat zijn cijfers waar wij self-pubbers in Nederland en België alleen nog maar van durven dromen.

        Reply

  2. RT @markdeckers: In de categorie verplichte vakliteratuur: de managementinformatie en analyse van @rsnijders over de CB-cijfers over ebooks…

    Reply

  3. RT @markdeckers: In de categorie verplichte vakliteratuur: de managementinformatie en analyse van @rsnijders over de CB-cijfers over ebooks…

    Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


  • © 2006- 2018 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top