ebooks naar eigen smaak

Ebooks bewerken (en corrigeren) met behulp van Calibre en Sigil

Als je een papieren boek zonder omslag (of met een hele lelijke omslag) in de winkel zou zien staan, dan zou je die zeker niet kopen. Maar wat doe je als je, na aankoop, ontdekt dat de ebookversie een verkeerde omslag heeft? Of als een ingesloten lettertype er voor zorgt dat je niet je eigen lettertype kunt selecteren op je ereader? En wat als er OCR- of tikfouten in de tekst zijn geslopen? Laat vooral de uitgever weten dat die fouten gemaakt heeft maar je kunt ze vervolgens ook zelf aanpassen. Met Calibre en/of Sigil kun je ebooks bewerken en naar je eigen smaak aanpassen.

Omslagen toevoegen aan (of wijzigen in) ebooks

Ik weet niet wat het is maar er zijn veel uitgevers die nauwelijks aandacht besteden aan de omslagen voor ebooks. OK, ebooks liggen niet op een schap in een boekwinkel en hoeven dus met hun omslagen dus niet de aandacht te trekken maar ook op ereaders en in ereading apps is een omslag belangrijk.

Bij titels van de afgelopen jaren is dat overigens zelden een probleem maar kom je bij ebooks die van oudere titels van uitgevers gemaakt worden, dan kom je de meest rare dingen tegen. Generieke omslagen in één kleur waar alleen de titel en auteur op vermeld wordt bijvoorbeeld. Of afbeeldingen die (slecht) ingescand zijn van de voorkant van de papieren versie.

Maar hoe pas je nou de omslag aan? Of voeg je er eentje toe als er geen omslag is? Het gemakkelijkste is om een ebook te importeren in Calibre en daar vervolgens de omslag te wijzigen. De omslag is namelijk onderdeel van de metadata van een boek en net zoals je de titel, auteur, serie en beschrijving kunt aanpassen van een boek, kun je dit ook met de omslag doen. Een volledige handleiding vind je in een eerder artikel terug.

Gebruik je (liever) geen Calibre? Dan kun je ook omslagen toevoegen in de gratis ebookeditor Sigil.

ebooks bewerken omslag sigil

Als je een EPUB opent in Sigil dan krijg je in het linkerdeel alle bestanden te zien die in een ebook zitten. De xhtml bestanden in het mapje Text zijn de verschillende hoofdstukken, in Styles vind je de CSS bestanden waarmee de pagina’s opgemaakt worden en in Images vind je de in het ebook gebruikte afbeeldingen.

ebooks bewerken omslag sigil

In het menu kun je bij File -> Add -> Existing Files een nieuwe afbeelding selecteren en toevoegen aan je ebook. Deze komt dan automatisch in het mapje Images terecht en kan dan gemarkeerd worden als omslagafbeelding door er rechts op te klikken en voor Cover Image te kiezen. Er komt dan een vinkje te staan voor Cover Image zodat je weet welke afbeelding als omslag wordt gebruikt.

ebooks bewerken sigil

Dit zorgt er dus voor dat ereaders en ereading apps deze afbeelding tonen als omslag. Wil je de afbeelding ook in het ebook zelf zien? Dan zul je de xhtml pagina moeten bewerken waar de oude omslag in opgenomen is en dat is bijna altijd de eerste xhtml pagina in het lijstje.

Verwijderen van ingesloten lettertypes in ebooks

Uitgevers maken steeds vaker gebruik van ingesloten lettertypes om ebooks er zo fraai mogelijk er uit te laten zien als je ze leest. Het gebruik ervan is echter wel aan voorwaarden verbonden in de EPUB standaard die lang niet altijd netjes gevolgd worden. In de praktijk kom je dus heel vaak ebooks tegen die ingesloten lettertypes bevatten maar die niet aan de voorwaarden voldoen.

Afhankelijk van de ereader of ereading app waarin je het ebook wilt lezen kan het dan zijn dat je zelf niet meer een andere lettertype kunt selecteren. Dat is natuurlijk heel irritant aangezien het kunnen kiezen van je eigen favoriete lettertype nou net één van de grootste voordelen is van het digitaal lezen.

Er zijn gelukkig twee plugins voor het ebookbeheerprogramma Calibre waarmee je de lettertypes snel kunt verwijderen uit je ebooks.

Heb je een ereader van Kobo? Dan kun je gebruik maken van het feit dat het eigen EPUB formaat van Kobo  (KePub) altijd het veranderen van lettertypes mogelijk maakt. In dit artikel staat beschreven hoe je de KoboTouchExtended plugin installeert in Calibre. Deze plugin zorgt er voor dat alle ebooks vanuit Calibre automatisch in het KePub formaat op je ereader terecht komen. Je hoeft dus nooit zelf te controleren of een ebook wel of niet werkt, je kunt bij alle ebooks gegarandeerd het lettertype veranderen op je ereader.

Je hebt een ander merk ereader met een ebook waar je het lettertype niet van kunt veranderen? Of je wilt het in een ereading app zoals Marvin (iOS), Moon+Reader (Android) of iBooks lezen met een lettertype naar eigen keuze? Dan kun je de plugin Modify ePub installeren in Calibre waarmee je per ebook in je bibliotheek de embedded lettertypes kunt verwijderen.

  • Ga in Calibre naar Voorkeuren (Preferences) en klik links onderaan op Plug-ins (Plugins);
    veranderen van lettertypes
  • Klik in het scherm van Plugins wederom links onderaan op Nieuwe plug-ins verkrijgen (Get New Plugins);
    veranderen van lettertypes
  • Filter de goede plugin eruit door rechtsbovenaan ‘modify’ in te tikken. Je houdt dan alleen de Modify ePub plugin over die je kunt installeren;veranderen van lettertypes
  • Klik op OK om de Modify ePub knop in het hoofdmenu zichtbaar te krijgen en de installatie is klaar!
  • Heb je een ebook waar je de embedded lettertypes uit wilt halen, dan selecteer je dat boek in de Calibre bibliotheek en klik je op de Modify ePub knop;
  • Vink nu (alleen!) Remove embedded fonts aan en alle lettertypebestanden worden uit de ePub gehaald.
    veranderen van lettertypes
    De oorspronkelijke ePub wordt als backup bewaard maar je kunt de nieuwe versie naar je ereader sturen en nu wel het lettertype veranderen.

Ik stuur zelf ook vaak een mailtje naar de uitgever om aan te geven dat deze klant niet zit te wachten op ingesloten lettertypes maar daar reageren ze helaas niet (of nauwelijks) op.

Corrigeren van OCR- en tikfouten in ebooks met behulp van Sigil

Hoewel ik heel blij ben dat uitgevers ook hun oudere titels alsnog digitaliseren en als ebooks op de markt brengen, sluipen daar helaas vaak foutjes in. Vroeger kwam ik ze vooral tegen in (oude) Engelstalige titels die door kleinere uitgevers verkocht werden via Amazon – waar zelfs een procedure is om dit soort fouten te rapporteren – maar tot mijn spijt kom ik ze ook tegen bij ebookversies van o.a. klassieke kinderboeken.

Twee zomers geleden kocht ik 32 deeltjes van de Bob Evers serie die tjokvol foutjes zaten omdat de papieren boeken ingescand waren en de OCR software niet feilloos alle teksten correct herkende. Ik ben maanden bezig geweest om alles zelf te corrigeren en hoewel ik je dat niet zou aanraden – vraag je geld terug als je 160 euro uitgeeft aan slechte ebooks – kun je dat redelijk gemakkelijk doen met Sigil.

Ook de boeken van de Kameleon serie die sinds dit jaar als ebookversie te koop zijn (en in Kobo Plus zitten), zijn niet vrij van dergelijke OCR-fouten. En blijkt zelfs de oorspronkelijke tekst zoals die in de papieren boeken staat niet altijd foutvrij te zijn waardoor je bij de ebooks nu tenminste de kans hebt om deze te herstellen.

ebooks bewerken sigil

Aan de hand van deel 1 van de Kameleon reeks (die ik als enige heb gekocht tot de fouten uit de overige tientallen delen worden gehaald want ik ga niet weer maandenlang redigeren) kun je goed zien hoe je Sigil kunt gebruiken.

Allereerst is het altijd handig om bij de Images te controleren of de omslagafbeelding correct is ingesteld. Dit is in 99% van de gevallen geen enkel probleem maar toevallig vallen de Kameleon boeken onder de uitzonderingen. De omslagafbeelding is wel opgenomen in het ebook en staat ook op het voorblad maar is niet als zodanig gemarkeerd. Dit kun je dus fixen door op de cover afbeelding te rechtsklikken en dan voor Cover Image [1] te kiezen. Lees je het ebook dus op een andere ereader dan een Kobo, dan zie je pas na het instellen van de omslagafbeelding de omslag in de bibliotheek terug.

Sigil beschikt over een spellingscontrole (het ABC icoontje rechtsbovenaan) maar kent geen Nederlandse woordenlijst. En zelfs al zat die er wel in, dan nog is dat slechts een hulpmiddel omdat bij OCR fouten vaak wel een correct gespeld woord gekozen wordt maar dat simpelweg niet klopt in de zin.

‘... staken wel erg of bij ...‘ is daar een voorbeeld van. In veel gevallen zul je handmatig moeten corrigeren, ook al kan ik je de uitstekende zoek- en vervangfunctie [2] aanraden.

Houd er wel rekening mee dat de zoekfunctie alleen werkt in de HTML weergave van de hoofdstukken [4] en dat de zoekresultaten automatisch in die weergave getoond worden. Heb je één foutje gecorrigeerd (bijvoorbeeld warden naar worden), doorzoek dan meteen de rest van het ebook op diezelfde fout want de kans is groot dat de software meerdere keren die fout gemaakt heeft. Vergeet dan niet bij de zoekopties te kiezen om alle HTML bestanden te doorzoeken [3] zodat je ook het hele boek doorzoekt in plaats van dat ene hoofdstuk.

Heb je alles aangepast naar eigen smaak? Sla dan het EPUB bestand op en bewaar het op een veilige plek zodat je al je harde werk niet kwijt raakt.

@headerafbeelding bewerkt van een foto van Pixabay met een CC0-verklaring.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (8) Write a comment

  1. Een onderbelicht aspect is dat van oudere boeken, waarvan een e-pub versie met omslag wordt gemaakt, de colofongegevens vaak niet mee gekopieerd worden zodat eventuele ontwerpers van het omslag en andere personen die hebben bijgedragen (fotografen, kunstenaars) niet meer terug te vinden zijn. Ik vermoed dat dit niet heel per ongeluk is. Er blijft dus een cruciaal verschil bestaan tussen het papieren boek en de digitale versie.

    Reply

    • @Barbara Ik denk nog niet eens dat het echt expres gebeurt maar het besef lijkt te ontbreken dat juist bij digitalisering van papieren boeken er extra tijd gestoken moet worden in het controleren of de ebookversie ook vergelijkbaar is met het origineel.

      Oftewel, het zijn volgens mij vaak haastklussen waarbij grote hoeveelheden ebooks in korte tijd geproduceerd worden en waar te weinig aandacht besteed wordt aan de kwaliteit.

      Reply

  2. Inmiddels heb ik mbv veel uw tips een hele leuke bibliotheek in calibre gemaakt. Nu loop ik sinds kort tegen het probleem aan dat heel veel van mijn boeken niet meer geopend kunnen worden op mijn kobo ereader. Als ik erop klik, krijg ik het 1e blad, maar daarna kan ik niet verder bladeren. Dan gaat hij zelf terug naar het hoofdmenu. Dit zijn boeken die eerder wel geopende konden worden en sommige heb ik ook al gelezen. In calibre kan ik ze nog wel gewoon openen en lezen. Ik heb alles al nogmaals geconverteerd naar epub, mijn ereader zelfs al teruggezet naar fabrieksinstellingen en alles opnieuw naar apparaat gestuurd. Weet u wat het probleem is en hoe ik het kan verhelpen?

    Reply

    • Poeh. Ik moet toegeven geen idee te hebben wat het zelfs maar kan zijn. Het ligt evident aan je ereader en niet aan de ebooks want je hebt alle stappen ondernomen die je had kunnen proberen volgens mij. Ik neem aan dat je de Kobo ereader bijgewerkt hebt naar de recentste versie van de software? Het is letterlijk het enige dat ik nog kan bedenken.

      Heeft iemand anders hier een idee?

      Reply

  3. Veel dank voor dit vele duidelijke werk en om het op internet te plaatsen. Ik heb dit reeds goed kunnen toepassen. Wat fout blijft is de plaats van de ondertitels, die komen gewoon in de tekst te staan. Is hiervoor een eenvoudige remedie? Dank voor het antwoord

    Reply

  4. Hallo Raymond,

    Ishet handig om mijn eboeken in epub 2 om te zetten naar ePub 3 via Calibre?

    Reply

    • Nee, van epub2 naar epub3 eigenlijk niet (en Calibre heeft dat ook standaard niet ingebouwd overigens). EPUB3 heeft een iets andere indeling maar is primair bedoeld om overweg te kunnen met multimediale content en vormgeving die vereist dat het ‘fixed’ wordt weergegeven i.p.v. dat het aan de grootte van het scherm wordt aangepast.

      Als een ebook in EPUB2 formaat komt dan zit die multimediale/fixed content er dus niet in (want anders was het wel een EPUB3 geweest). Als je die converteert naar EPUB3 dan heb je simpelweg hetzelfde boek zonder dat er verder iets verandert aan de mogelijkheden of weergave.

      In het geval van Kobo ereaders is daar een uitzondering op want Kobo gebruikt een eigen KEPUB formaat dat gebaseerd is op EPUB3 en wat het boek optimaliseert voor de eigen ereaders. M.b.v. de Kobo Touch Extended plugin kan Calibre alle EPUB’s (2 en 3) automatisch omzetten naar dit KEPUB formaat als die boeken m.b.v. Calibre op de ereader gezet worden.

      Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top