EPUB 3 ebooks lezen met Readium (voor de desktop)

epub 3 ebooks readiumDigitale kinderboeken,  prentenboeken en zelfs ‘gewone’ romans zijn steeds vaker (alleen) in het EPUB 3 bestandsformaat beschikbaar dat niet op ereaders – en slechts in een enkele ereading app – geopend en gelezen kan worden. Readium is een project en software dat beoogt alle EPUB 3 ebooks goed weer te geven maar was jarenlang alleen maar beschikbaar als Chrome app. Inmiddels is er eindelijk een versie uit voor op de desktop.

Wat is EPUB 3?

EPUB (Electronic PUBlication) is het ebookformaat dat (o.a.) in Nederland gebruikt wordt. Het is ontwikkeld door International Digital Publishing Forum (IDPF) en hoewel het een open formaat is moet een dergelijk bestand aan diverse eisen voldoen om een EPUB te ‘mogen’ zijn. Een EPUB bestand is feitelijk een archief waar een groot aantal XML, HTML, CSS en JPG of GIF bestanden in kunnen zitten: een soort miniwebsite die als één bestand verpakt is.

Het belangrijkste kenmerk van het EPUB ebookformaat is dat de tekst van het ebook ‘reflowable’ is, wat wil zeggen dat het geen vaste layout heeft zoals een PDF bestand maar zich kan aanpassen aan de grootte van het scherm waar het op bekeken wordt maar ook door lettergrootte, regelafstand en marges aan te passen in de ereading app of ereader waar het ebook op gelezen wordt.

De meest voorkomende variant van EPUB ebooks is het EPUB 2 formaat. Dat is bedoeld voor (alleen) tekst met weliswaar basale mogelijkheden voor afbeeldingen maar zonder verdere poespas. Ideaal voor romans dus maar minder of niet geschikt voor studieboeken, prentenboeken en andere boeken waar meer of andere eisen aan de vormgeving worden gesteld.

Om die reden werd in 2011 het EPUB 3 ebookformaat als opvolger geïntroduceerd. Dit formaat is gebaseerd op HTML 5 en ondersteunt daarmee ook audio, video en (een beperkte vorm van) interactiviteit. Het biedt ook aanzienlijk meer geavanceerde mogelijkheden om de vormgeving te bepalen van een ebook: behalve ‘reflowable’ kunnen EPUB ebooks nu ook een vaste layout hebben, mogen er lettertypes ingesloten worden en kan er met (grote) afbeeldingen, geluid en video gewerkt worden. Het EPUB 3 formaat is niet alleen ideaal voor digitale kinderboeken, prentenboeken en studieboeken maar je ziet het ook steeds vaker gebruikt worden voor (alleen) tekst boeken waar een iets uitgebreidere vormgeving voor gebruikt wordt om het te laten matchen met de fysieke versie van de titel.

Het lastige voor een consument is dat je op het eerste oog geen verschil ziet tussen ebooks in het EPUB 2 formaat of het EPUB 3 formaat. Beide hebben de .epub extensie en je moet de inhoud bekijken voordat je er achter komt of het ebook wel te lezen is op een ereader. Bij prentenboeken is dat vooraf wel duidelijk natuurlijk maar bij heel veel andere boeken is het maar de vraag of je die wel of niet kunt lezen op het apparaat (of leesapp van je keuze. Steeds meer ebookwinkels geven aan dat een titel in EPUB 3 formaat is maar ze doen het lang niet allemaal en ze hebben ook verschillende manieren om er mee om te gaan. Bij Bol en Kobo bijvoorbeeld wordt het niet aangegeven maar kun je EPUB 3 boeken gewoon in de eigen leesapp lezen. Download je liever je gekochte ebooks en lees je in een andere app? Dan heb je kans dat dit niet gaat werken.

Readium

Readium is een project van het International Digital Publishing Forum (IDPF) dat als doel heeft om open source software beschikbaar te stellen waarmee EPUB 3 publicaties (ebooks) gelezen kunnen worden. Al in 2012 kwam Readium als webapp beschikbaar in Chrome – het wordt ontwikkeld met dezelfde software als waar Chrome mee gemaakt wordt – maar daarna verzandde het project een beetje.

Hoewel Readium zeer goed werkt in Chrome is het natuurlijk niet zo handig dat je verplicht Chrome moet gebruiken om EPUB 3 ebooks te kunnen lezen. Een jaar geleden zijn ze daarom met de ontwikkeling begonnen van een Readium versie die je (zelfstandig) op de computer kunt installeren.

Students use intensively their PC or Mac to access textbooks; visually impaired people commonly use a PC with a “screen reader” application to access any type of publication; and more generically, many ebook readers in public libraries, at work or at home, would like to access EPUB files on there desktop computer. But there was no good open-source EPUB reading application for them.(bron)

De allereerste versie is twee weken geleden vrijgegeven voor Linux, Mac en Windows. Dat is nog echt een hele basale alphaversie die verre van compleet is – en nog niet op kan boksen tegen de Chrome webapp – maar nog steeds interessant als je EPUB 3 ebooks wilt kunnen lezen op een makkelijke manier.

readium desktop

De Windows versie zie je hierboven. Readium is tweetalig (Frans en Engels) en heeft het vervelende kenmerk dat die bij mij altijd in het Frans begint. De hulpschermen zijn allemaal nog leeg en het feit dat het ‘download icoontje’ (de pijl) wordt gebruikt om ebooks te openen is niet erg logisch.

Heb je de ebooks er eenmaal in opgeslagen dan worden ze in de weergave met omslagen getoond maar je kunt kiezen voor een lijstweergave. Door op een omslag te klikken kun je kiezen voor lezen of verwijderen en als je wilt lezen wordt een tweede venster geopend.

readium desktop

Dat werkt voor het ene EPUB 3 boek ook beter dan voor het andere. Dagboek van een muts bestaat uit ‘gewone’ pagina’s en wordt vlekkeloos getoond. Boer Boris en het Pim & Pom boekje zijn prentenboeken en daar schaalt het venster niet perfect naar de grootte van de afbeeldingen. Ze zijn goed te lezen, begrijp me niet verkeerd, maar optimaal is het niet.

readium desktop

Dat komt deels ook omdat er nog maar nauwelijks iets in te stellen valt. Je kunt alleen de lettergrootte en de uitlijning aanpassen en de wijze van bladeren beïnvloeden. Bij die laatste kies je dan tussen bladeren als pagina’s of een scrollende lijst van tekst/afbeeldingen. Lees je een EPUB 2 boek dan is ‘paginated’ ook de enige optie om twee pagina’s op een scherm te zien te krijgen.

Readium in deze fase is nog geen aanrader maar kan wel degelijk de moeite van het proberen waard zijn als je tegen een ebook aanloopt dat je op geen andere manier goed kunt lezen. Het is echter wel te hopen dat deze desktopversie (vlot) verder ontwikkeld wordt zodat het ook een volwaardige optie wordt om multimediale ebooks op je pc te kunnen lezen.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (3) Write a comment

    • Ik zie het meer als een (minimale) inhaalslag voor zaken die al jaren geleden geregeld hadden moeten zijn. EPUB 3 is al sinds 2014 de officiële standaard voor ebooks en het is dieptriest als je kijkt hoe weinig apps/apparaten er in 2018 zijn die er mee overweg kunnen.

      En datzelfde geldt voor software waarmee je ebooks zou moeten kunnen maken. DTP programma’s, Word maar ook LibreOffice zijn maar heel beperkt in staat om te exporteren naar EPUB (3) en dat is raar als je bedenkt dat het dus de officiële standaard voor digitale boeken is. Ik krijg met enige regelmaat vragen over hoe je zelf een eenvoudig ebook kunt maken en het antwoord is dat het na al die jaren nog steeds niet gemakkelijk te doen is.

      Goed dat LibreOffice nu mogelijkheden biedt :)

      Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top