feedback ebooks

Feedback: Met Facebook verwijderen ben je nog niet van fake news en privacyschendingen af

Op social media en YouTube kom je nu veel verhalen tegen van mensen die hun Facebook accounts hebben verwijderd na het debacle met Cambridge Analytica. Maar hoewel Facebook een gemakkelijke (en terechte?) zondebok is loop je overal het risico op privacyschending en is fake news ook gewoon in de krant te lezen. Wat kun je nou echt doen om dit soort risico’s tegen te gaan?

Ik las vorige week een tweet dat het eigenlijk elke dag 1 april zou moeten zijn omdat het de enige dag is waarop mensen extra kritisch zijn op het nieuws en de berichtgeving. Dat lijkt een grappige opmerking te zijn maar het is helaas een terechte constatering. Ook op mijn blog vroeg een lezer of die afstandsbediening voor een ereader als 1 april grap bedoeld was en ik weet zeker dat die vraag niet gesteld zou zijn als ik die blogpost een maandje later had geplaatst.

Zouden mensen op 1 april wel kritisch(er) zijn geweest op de app die door Cambridge Analytica is gebruikt om de profielgegevens van tientallen miljoenen Facebookgebruikers te verzamelen. Dat ze dan wel even hadden gekeken naar welke rechten die app allemaal vroeg en dat het al heel snel duidelijk zou zijn geweest dat het niet OK is dat die app werkelijk alles kon gebruiken op je profiel? Inclusief de profielgegevens van al je vrienden? En de vrienden van je vrienden?

Natuurlijk, Facebook had hier ook beter in moeten handelen. Mark Zuckerberg geeft toe dat het lek ‘zijn fout’ is omdat het bedrijf onvoldoende heeft nagedacht hoe profielgegevens misbruikt kunnen worden. Hij belooft beterschap – en Facebook heeft ook prompt de privacyregels serieus aangescherpt – en mag volgende week ook nog voor een speciale commissie komen opdraven om te getuigen over de rol van Facebook in dit gigantische datalek.

Voor veel Facebookgebruikers is dit allemaal te laat want die hebben (massaal?) het socialmedianetwerk verlaten. Op Twitter heb ik tientallen berichten gelezen van mensen die hun Facebook accounts hebben verwijderd (of dat tenminste proberen want Facebook verstopt die optie goed) en op YouTube en blogs kom ik vele instructies tegen over hoe je Facebook uit je leven kunt krijgen – en wat voor geneugten dat oplevert.

En ja, het is logisch om na het zoveelste incident met Facebook om te bekijken of je het nog nodig hebt en ik twijfel er niet aan dat het veel rust geeft om niet meer op Facebook te zitten. Maar het is niet meer dan een symbolische actie als je denkt dat je met het verwijderen van je Facebookaccount ook het risico minimaliseert van nog een privacyschending of datalek met jouw gegevens erin.

Letterlijk elke website of webdienst waar je een profiel/account hebt weet genoeg over jou en zou dat in beginsel kunnen delen met andere partijen. Al dan niet bewust of via een hack. O.a. Google, Twitter, Bol, Wehkamp maar ook je plaatselijke voetbalvereniging verzamelen namelijk gegevens over je en ik denk niet dat mensen daar ineens wel heel kritisch zijn over wat die instellingen allemaal met je gegevens zouden kunnen doen. Of kritisch zijn over welke gegevens ze überhaupt daar achterlaten.

“Maar met het verwijderen van Facebook ben ik ook van heel veel fake news af”, las ik in een tweet. Dat zou zo kunnen kloppen inderdaad. Ook ik heb vrienden en familieleden die vastbesloten zijn de grootst mogelijke onzin verder te verspreiden via Facebook maar ach, dat zie ik dan maar als een kans om er mee in discussie te gaan.

Van fake news ben je namelijk ook niet verlost als je je Facebook account verwijdert natuurlijk. Onvolledige berichtgeving, gekleurd door persoonlijke meningen of commerciële belangen en gebracht door mensen die niet echt het onderwerp begrijpen waarover ze anderen willen vertellen. Je komt het echt overal tegen. Op alle socialmedianetwerken maar ook het journaal en de landelijke dagbladen.

Het AD genereerde eergisteren bijvoorbeeld nog flink wat ophef over het bordspel Kolonisten van Catan waarna de leverancier van het spel snel een persbericht uitbracht dat vervolgens weer een artikeltje in het AD werd. Was het een onhandige woordvoerder en een wat overhaastige journalist? Of toch een PR trucje om flink reclame voor Catan te krijgen? Geen idee maar fake news was het hoe dan ook wel.

Het is uiteindelijk dus gewoon geen goed idee om (blind) te vertrouwen op de Facebooks – en kranten – van deze wereld. Zij hebben andere belangen dan jij dat hebt en hoewel ze zich natuurlijk aan de regels moeten houden wil dat niet zeggen dat jij en ik dan maar niet hoeven op te letten. Als je kritisch bent op wat je deelt met Facebook dan hoef je echt niet principieel je account te gaan verwijderen.

Als je iets interessants leest zul je er helaas niet van uit kunnen gaan dat het klopt en loont het wederom om kritisch te zijn. Kijk of je een tweede bron kunt vinden die het nieuws kan bevestigen. Nog beter is het als je ook een echte expert kunt vinden (zoals in het geval van de AD dus de leverancier van het bordspel zelf) zodat je je eigen mening in elk geval baseert op inhoud en niet op meningen van anderen.

En dan is het dus niet eens zo’n gek idee dat je elke dag gewoon doet alsof het 1 april is.

In Feedback geef ik mijn mening over uitspraken van anderen, nieuws en ontwikkelingen zonder dat ik aan het researchen en factchecken sla. Laat gerust weten wat jij vindt in de reacties hieronder.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (3) Write a comment

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2018 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top