Ebooks in Nederland: de nieuwe cijfers (Q1 2018)

Er is veel geschreven over trends, beschikbaarheid, prijsbeleid, verkoopaantallen en (het uitblijven van) succes van ebooks in Nederland de laatste jaren maar in bijna alle gevallen gebeurde dat zonder duidelijke cijfers en feiten die als onderbouwing zouden moeten fungeren. Het CB verzorgt de distributie van bijna alle ebooks in Nederland en produceert sinds 2014 elk kwartaal een infographic met cijfers over de actuele stand van zaken van ebooks in Nederland.

Gisteren publiceerde CB de nieuwe E-book Barometer van het eerste kwartaal van 2018. In aanvulling op wat er in deze infographic vermeld wordt probeer ik ook zelf de trends en ontwikkelingen te duiden, vooral door deze te vergelijken met de voorgaande kwartalen en hetzelfde kwartaal van vorig jaar (Q1 2017).

Vooraf:

  • CB sleutelt nog steeds lichtelijk aan de Barometer grafieken. In de kop van de Barometer zijn de twee cijfers voor verkopen van ebooks samengevoegd maar zijn nu ook de trends van de uitleningen en abonnementen toegevoegd zodat je in één opslag ziet hoe de cijfers zich verhouden tot die van de afgelopen 12 maanden en die van hetzelfde kwartaal vorig jaar;
  • Alle grafieken hebben nu een naamswijziging gekregen, inclusief aangepaste typografie, die duidelijker laat zien wat de grafieken beschrijven;
  • Er is een nieuwe grafiek bij gekomen die de afzet in kanalen (verkopen, uitleningen en abonnementen) per genre laat zien;
  • De ebookmarkt en devices grafieken zijn samengevoegd in één blok om ruimte te maken voor die nieuwe grafiek;
  • CB doet geen uitspraken over de mate waarin hun cijfers de daadwerkelijke markt vertegenwoordigen in Nederland. Zo levert uitgever Overamstel – één van de grootste aanbieders van ebooks in Nederland – zelf hun ebooks aan en gaan die niet via CB. Dat geldt vanzelfsprekend ook voor de self-published titels. Als iemand meer informatie heeft over welke titels/uitgevers nog meer niet geteld worden door CB dan hoor ik het graag.

Ebooks in Nederland Q1 2018

E-bookbarometer-Q1-2018-NL-RGB

Wat valt me op?

Een goede Barometer moet natuurlijk meteen de belangrijkste cijfers tonen en dat doet de E-Book Barometer ook: Het aandeel digitaal in totale verkoop (in afzet) is het afgelopen kwartaal minimaal gestegen van 7,0% (in Q4 2017) naar 7,1% nu. Een jaar geleden was dit 6,6% dus het blijft nog steeds een hele langzame (maar gestage) stijging. Misschien dat mijn achterachterachterkleinkinderen nog gaan meemaken dat ebooks een aandeel van 100% weten te behalen.

In het aandeel ebooks in online verkoop is echter geen lijn te bespeuren want het springt alle kanten op. In Q4 2016 was dit aandeel naar 29,3% gestegen maar in Q1 2017 daalde dit naar naar 27,2%. In Q2 2017 herstelde het percentage zich naar een recordhoogte van 30,9% maar zakte in Q3 weer terug naar 27,5% en vervolgens in Q4 2017 verder naar 27,2%. In Q1 2018 zet de dalende lijn zich door en komt het aandeel op 26,7% uit. Als het gaat om boeken die online verkocht worden is (ruim) een kwart een ebook en driekwart blijft papier.

Ik vind het aantal titels in de bestseller 60 die als e-book verschenen niet zo’n zinnige indicator eigenlijk omdat het procentueel gemakkelijk beïnvloed wordt door fotoboeken, kookboeken en prentenboeken die nou eenmaal niet zo handig als ebook zijn (want ze werken niet op een ereader). Maar enfin. Dat aantal lag in Q1 2017 op 86,7% (52 van de 60 titels), op 88,3% (53 van de 60) in Q2, steeg verder naar 90% in Q3 en nog verder naar 93,3% (56 van de 60 titels) in Q4 2017. Nu zakt het naar 91,7% in Q1 2018 (55 van de 60 titels). Trek elke conclusie hieruit die je wil zou ik zeggen.

De gemiddelde e-bookprijs t.o.v. fysieke prijs wordt alleen als percentage getoond voor dit kwartaal maar hier is het echt intereressant om naar de langere termijn te kijken. In Q4 van 2016 lag dat percentage op 53,4% en het zakte vervolgens (behoorlijk) met ruim drie procent naar 50,3% in Q1 2017. In Q2 2017 steeg het juist weer met ruim twee procent naar 52,7% terwijl in Q3 2017 de gemiddelde ebookprijs voor het eerst onder de 50% van de prijs van het fysieke boek kwam te liggen met 47,5%. 2017 eindigde met een gemiddelde prijs van 51,4% maar daalt nu weer naar iets onder de 50%: 49,7%. Het is duidelijk dat de dalende lijn van de afgelopen jaren afgelopen is en dat de prijs gemiddeld rond de 50% zal schommelen met uitschieters van enkele percentages eronder of erboven, afhankelijk van het aandeel van de grote bestsellers in dat kwartaal. Die laatste categorie zorgt voor een hoger gemiddelde aangezien ebookversies van bestsellers verhoudingsgewijs duur zijn.

CB laat nu de trends, behalve voor de verkopen, ook voor de uitleningen en abonnementen zien. Kijk je naar de verkoop en vergelijk je dat met Q1 van 2017? Dan blijkt de groei nu 3,2% te zijn. Vorig kwartaal lag dat op 0,6% (Q4 2017 vs Q4 2016) dus hier is de groei hersteld. Datzelfde is ook zichtbaar als je naar de afgelopen 12 maanden kijkt: 5,4% (tegenover 5,8% in het vorige kwartaal)

Ook bij de uitleningen is nog stevige groei zichtbaar: vergeleken met Q1 2017 stegen die met 18% terwijl, als je naar de afgelopen 12 maanden kijkt, die groei zelfs nog iets hoger ligt met 18,7%.

Bij de abonnementen hebben we nog steeds te maken met het feit dat Kobo Plus iets meer dan een jaar geleden lanceerde. De groeipercentages zijn 2291% t.o.v. Q1 2017 en 1194% t.o.v. de afgelopen 12 maanden. Deze percentages zullen de komende kwartalen vanzelfsprekend gaan afnemen.

Afzet grafieken

De grafiek Verkopen en uitleningen IN AFZET laat zien dat er prachtige pieken voor zowel uitleningen als verkopen zijn in elk derde kwartaal maar ook dat dat de hierboven genoemde positieve cijfers voor beide niet de trend van de afgelopen drie maanden weergeeft. Het aantal uitleningen is (heel) licht gedaald terwijl het aantal verkopen van ebooks zelfs wat sterker inzakt. Dat zag je in Q1 2017 ook gebeuren na de kerstperiode maar ik ben benieuwd of de verkopen aantrekken in Q2.

En alsjeblieft CB. Barometers laten cijfers zien dus zet nou eens de absolute waarden bij het recentste kwartaal ….

exclamation uitroeptekenOndanks de lichte daling van het aantal uitgeleende ebooks blijven het er substantieel meer dan het aantal verkopen.

In de grafiek worden ook de trends als lijndiagram weergegeven en daarin is te zien dat de afzet van ebooks zich inderdaad lijkt te stabiliseren. De uitleningen blijken nog steeds door te groeien en voor het eerst lijkt ook het ‘verdienmodel’ van lenen van ebooks een gunstigere te gaan worden.

De Verkopen & abonnementen IN NETTO-OMZET geeft inzicht in het aandeel van abonnementsdiensten in de omzet van ebooks. De pieken en dalen van de verkoop uit de afzetgrafiek zijn ook te zien in deze grafiek maar vanaf Q1 2017 is een flinke stijging te zien in de omzet die via de ebookabonnementsdiensten behaald is. In Q1 is de netto-omzet van zowel de verkopen als de abonnementdiensten gedaald maar verder valt er niets over te zeggen want ik heb het vermoeden dat deze grafiek verkeerd is gemaakt. Kijk je namelijk naar het vorige kwartaal dan zie je dat de abonnementdiensten toen ongeveer 1/8 van de totale omzet vormen en in deze grafiek wordt gesuggereerd dat de omzet van de abonnementsdiensten vanaf Q1 2017 hoger ligt dan van alle verkopen. Een foutje?

In de grafiek Afzet & marktwaarde PER PRIJSRANGE wordt bekeken hoe de verdeling bij de verkoop van ebooks is in de verschillende prijsklasses. Zowel de afzet (het percentage verkochte exemplaren) als de marktwaarde (afzet vermenigvuldigd met de bruto verkoopprijs) zijn in deze grafiek opgenomen. Aangezien de verkoopprijs zowel op de X-as staat als in de marktwaarde is meegenomen mag je een omslagpunt verwachten tussen de goedkopere exemplaren met lagere martkwaarde en duurdere exemplaren met hogere marktwaarde.

Dat omslagpunt zit, net als de vorige keren, duidelijk in de prijsrange van 8 tot 9,99 euro. Het percentage dat deze categorie vertegenwoordigt in de afzet is weer gestegen van (ca.) 26% naar 29%. (nogmaals, CB, label die diagrammen aub). In Q4 2017 waren de verschillen met zowel de categorie 4 tot 5,99 euro en 6 tot 7,99 euro kleiner geworden maar in Q1 2018 is de 8 tot 9,99 euro range duidelijk weer het optimale prijspunt.

In Q3 zag je de categorie 8 tot 9,99 euro duidelijk als optimaal prijspunt terugkomen maar dat is in Q4 2017 bijgetrokken. Het is nog steeds de categorie waarin verhoudingsgewijs het meeste afgezet wordt

exclamation uitroeptekenMeer dan 40% van de afzet wordt verkregen van ebooks met een prijs die onder de 8 euro ligt terwijl dus bijna 30% wordt verkregen met ebooks tussen de 8 en 10 euro.

Bekijk je het per genre in de grafiek Afzet & marktwaarde PER GENRE dan zie ik (wederom) geen enkel verschil met de grafieken van Q3 en Q4 2017. Is het dezelfde grafiek?

Hierin zijn de literaire fictie en de thrillers/spannende boeken samen verantwoordelijk voor 74% van de afzet. Romantiek is ook nog steeds goed voor 10% van de afzet (was 7,5% in Q2 2017) hoewel ook daar de marktwaarde lager ligt. Interessant is dat de ‘kleinere’ genres non-fictie, mens & ontwikkeling, management en educatief allemaal een hogere marktwaarde hebben dan hun afzetpercentages. Deze titels zitten ook grotendeels in de hogere prijsranges natuurlijk.

Beschikbaarheid grafieken

Voordat titels verkocht, uitgeleend of verhuurd kunnen worden moeten ze natuurlijk wel als ebook beschikbaar zijn. En die beschikbaarheid PER KANAAL is interessant want voor het eerst ooit(?) is het aantal voor de verkoop beschikbare titels – minimaal – gedaald. In totaal zijn er 48.985 titels (49.035 titels in Q4) digitaal beschikbaar voor de verkoop en zijn 19.778 (18.650 titels in Q4 2017) via de bibliotheek te lenen. Als je bedenkt dat dat er in Q1 2017 15.449 waren dan is er in 1 jaar tijd een mooie sprong gemaakt.

exclamation uitroeptekenDat betekent ook dat 40,4% van de verkooptitels te leen zijn via de bibliotheek en dat is een stijging van 2,4% ten opzichte van het vorige kwartaal.

De stijging in aantal titels is verhoudingsgewijs minder groot voor abonnementsdiensten maar in absolute aantallen hebben de abonnementdiensten meer aanbod dan de bibliotheken. In Q4 2016 waren er “slechts” 11.943 titels beschikbaar voor abonnementsdiensten maar dat waren er een jaar later 22.533 in Q4 2017. Afgelopen kwartaal steeg dat licht door naar 23.310. Dat is 47,6% van het totaal aantal Nederlandse aanbod (was 46% in Q4 2017). Overigens is het aanbod van anderstalige titels in Kobo Plus veel sterker gestegen en staat de teller van het totale aantal titels daar inmiddels boven de 224 duizend. Het aantal Nederlandse titels in Kobo Plus is dus nog geen 10%.

Tot slot zijn 3.393 titels ook als luisterboek beschikbaar, een mooie stijging in absolute aantallen ten opzichte van de 3.203 titels in het vorige kwartaal.

Lifecycles

In eerdere Barometers (t/m Q2 2017) liet CB de lifecycle van een bestseller zien als gemiddelde trend van ebookverkopen van de top 25 bestverkopende titels na verschijning. Dit gaf, in combinatie met, de verhouding verhuur/verkoop het interessante beeld dat de verkoop slechts enkele maanden na verschijning echt rendabel is en dat het uitlenen van dezelfde titel via de Bibliotheek nauwelijks of geen impact lijkt te hebben op de verkoop.

Sinds Q3 2017 wordt echter gekeken naar ebooktitels die zowel bij abonnementendiensten als in de verkoop beschikbaar zijn. Hier wordt naar de ‘leeftijd’ gekeken in maanden, vanaf het moment dat ze ook beschikbaar zijn bij abonnementendiensten. De linker Y-as is voor de netto-omzet uit abonnementen, de rechter Y-as toont de netto-omzet van de verkoop.

Het is wat lastig te zien omdat de waarden van beide Y-assen verschillen ten opzichte van de vorige keer maar in de grafiek is wel een duidelijk andere trend te zien. In Q4 2017 zag je dat de verkoop tot vier maanden hoog bleef en dan echt enorm snel daalde. Deze keer ligt de eerste ‘bodem’ weliswaar ook weer op 9 maanden maar is de daling een stuk geleidelijker.

Het grootste verschil is echter bij de abonnementdiensten te zien. Vorig kwartaal zag je een hoge netto-omzet tot 7 maanden en volgde er eveneens een grote daling richting de 9 maanden maar deze keer is de lijn veel evenwichtiger. De lijnen kruisen elkaar op 5 maanden en na die 5 maanden blijft de netto-omzet uit de abonnementdiensten stabieler dan die van de verkoop van de titel, al ligt de omzet uit de verkoop nog steeds aanzienlijk hoger natuurlijk.

exclamation uitroepteken

Abonnementsdiensten leveren (nog lang) niet de omzet op van een verkoop maar lijken wel een stabiel en rendabel afzetkanaal voor uitgevers te zijn geworden.

Nog een keer afzet

Ik geef toe dat ik een onderverdeling van genres niet heel boeiend vind maar daar denkt het CB anders over en introduceert in deze Barometer een afzet in kanalen PER GENRE grafiek. En het bevestigt mijn verwachtingen dat fictie en thrillers/spanning ebooks bij voorkeur gekocht worden terwijl kinderboeken – maar vooral de reisboeken – veel populairder zijn om te lenen dan te kopen. Managementboeken maar ook de mens en ontwikkeling titels hebben mensen ook liever in hun eigen boekenkast staan kennelijk terwijl het bij de romantische en educatieve titels bijna om het even is tussen verkoop en lenen.

Bij de abonnementsdiensten zijn zowel de fictie als de kinderboeken populair.

Ebookmarkt & devices

De e-bookmarkt blijft in beweging. Het aantal ebooktitels stijgt door van 51.428 titels in Q4 2017 naar 51.826 titels in Q1 2018. Een stijging van 0,8% (hoewel het verschil van bijna 3000 titels t.o.v. het bij de Beschikbaarheid genoemde aantal beschikbare titels me ontgaat). Het aantal uitgevers staat nu op 332 (het was 335 in Q3) en het aantal retailers bleef gelijk op 157.

Gfk heeft in februari 2018 een nieuw onderzoek gedaan naar de ereaders en in december 2017 naar tablets en smartphone bezit. Oftewel, er zijn weer nieuwe cijfers! Het aantal ereaders in Nederland is met 100.000 gestegen naar 2,2 miljoen. En dan hebben ze mij met mijn 20+ ereaders nog niet eens bevraagd.

Ook het aantal tablets en smartphones is stevig toegenomen. Inmiddels zitten we op 9,5 miljoen tabletbezitters (was 9 miljoen) en 11,9 miljoen smartphonebezitters in Nederland (was 11,1 miljoen).

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (5) Write a comment

  1. re Lifecycles: beste Raymond, let op: verschillende assen voor abonnementen en verkopen, het scheelt een factor 20 in het voordeel van de verkopen. Als de lijnen in de grafiek elkaar snijden bij 5 maanden, dan is de netto-omzet voor abonnementen ca 65.000 Euro en voor verkopen ca. 1.300.000 Euro. Ook na 25 maanden is de omzet verkopen nog groter dan abonnementen.

    Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top