Tweetweekoverzicht week 2 2019: Auteursrecht vs eigenaarschap, Fortnite dansjes, auteursrecht op YouTube en Perma.cc

Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Auteursrecht vs (gevoel van) eigenaarschap

Als ik gastcollege geef over auteursrecht dan leg ik natuurlijk uit hoe de wet in elkaar zit. Over de rechten van een maker, de definitie van een werk en wat de uitzonderingen op die rechten zijn. Maar ik illustreer ook altijd het spanningsveld tussen het auteursrecht en het gevoel van eigenaarschap dat bij een werk kan komen kijken.

En dat doe ik door een willekeurig voorbeeld uit de media te pakken want op elk gegeven moment spelen er wel kwesties en rechtszaken die dit treffend illustreren. Letterlijk bijvoorbeeld als het gaat om het auteursrecht op tatoeages terwijl de mensen op wiens huid die afbeeldingen staan, toch echt het gevoel hebben dat zij degenen zijn die zeggenschap hebben over die tatoeage.

Maar de beste voorbeelden zijn bijna altijd foto’s die van bekende personen zijn gemaakt en die ze zelf gebruiken op Instagram of voor promotiedoeleinden. Terwijl ze dus niet de rechthebbende zijn omdat ze toevallig degene zijn die er op te zien zijn. Dat kan leiden tot rare situaties en in een recent voorbeeld dus zelfs tot een verbod voor een fotograaf om ooit nog een concert te bezoeken van een band die boos werd omdat de fotograaf zijn recht probeerde te halen. Zoals altijd legt Arnoud het weer mooi uit :)

Fortnite dansjes en auteursrecht

De afgelopen weken was er veel te doen rondom de dansjes in Fortnite. Voor de niet-gamers onder de lezers (en degenen die geen tieners thuis hebben), Fortnite is een kleurrijk spel waarbij je met je cartoonachtig personage op een eiland gedropt wordt met 99 anderen en waar het de bedoeling is om als laatste over te blijven.

Het spel is gratis op alle mogelijke platformen te spelen maar desondanks halen de makers miljoenen euro’s binnen. Elke maand weer. En dat doen ze door cosmetische dingetjes te verkopen zoals kleding en de mogelijkheid voor je personage om dansjes uit te voeren.

Er wordt dus goed verdiend aan die dansjes en dan weet je dat er snel gedoe over gaat ontstaan want de makers hebben die korte dansjes niet zelf bedacht maar overgenomen van ‘echte’ mensen. Een paar rappers maar ook de acteur die Carlton speelde – en het Carlton dansje bedacht – in The Fresh Prince of Bel-Air hebben de makers aangeklaagd wegens inbreuk op hun rechten.

Op Techdirt stond afgelopen week een uitstekend artikel waarin de auteur dieper ingaat op de mogelijkheid om uberhaupt te spreken van auteursrecht op dit soort korte dansjes en al heel snel constateert dat er geen sprake van is. Nou weet je nooit hoe een rechtbank hier mee om zal gaan maar het feit dat Alfonso Ribeiro (Carlton) twee dagen voor het indienen van de rechtszaak nog het proces moest starten om zijn dansje beschermd te krijgen zegt genoeg. Helemaal aangezien de US Copyright Office al aangegeven heeft dat korte dansjes niet voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komen.

YouTube & auteursrecht

Plagiarism Today dook afgelopen week wat dieper in alle copyright problemen die er rondom YouTube spelen. Iets wat heel interessant is met de nieuwe wetgeving die er aan staat te komen die platformen verplichten het netjes te regelen met rechthebbenden als eindgebruikers content uploaden.

En je ziet dus dat het zelfs voor een gigantische partij als YouTube niet werkt. Enerzijds de (vele onzinnige en onterechte) claims die dankzij het Amerikaanse auteursrecht ingediend kunnen worden en waar uploaders zich maar moeilijk tegen kunnen verdedigen, ook al hebben ze aantoonbaar het gelijk aan hun kant. En anderzijds het ContentID systeem dat te gemakkelijk beïnvloed kan worden door grote partijen en dat geen enkele rekening *kan* houden met de vele uitzonderingen die auteursrechtwetgeving biedt aan gebruikers.

Een goed voorbeeld zou het filmpje zijn dat afgelopen week bij LuckyTV werd uitgezonden. Hier was Kees van der Staaij het lijdend voorwerp en bewerkte LuckyTV hiervoor een opname van maker Cees van der Wal die hier helemaal niet van gediend was.

Daar hoeft hij ook niet van gediend te zijn want ook al is hij de auteursrechthebbende van het filmpje, LuckyTV kan dit doen zonder zijn fiat dankzij de parodie exceptie in de Auteurswet. Het LuckyTV filmpje staat gewoon op YouTube maar dat had er niet kunnen staan als van der Wal zijn eerdere opname in de ContentID database had gezet. Je kunt er zeker van zijn dat hij dat in de toekomst wel gaat doen, vooral als de nieuwe wetgeving van kracht wordt, en het zal pittige consequenties gaan krijgen vrees ik als er zo geslagen kan worden met de stok die auteursrecht heet.

Linkrot en Perma

Hoeveel dode links er op internet te vinden zijn weet ik niet maar het zijn er vast heel veel. Veel links werken na 1, 2 of meer jaar niet meer simpelweg omdat de site waar naar verwezen wordt niet meer bestaat. Daar heb ik op mijn blog al last van – oudere blogposts verwijzen frequent naar webtools en websites die verdwenen zijn – maar is pas echt vervelend in (wetenschappelijke) publicaties.

Net zoals The Internet Archive websites archiveert zodat je altijd kunt verwijzen naar sites zonder zorgen te maken dat ze ineens verdwenen zijn (ik gebruik het hier veelvuldig, ook om mijn eigen blogposts automatisch te archiveren), zo doen de Amerikaanse universiteiten dat ook. Harvard Law School startte jaren geleden met een eigen webarchiveringsdienst, Perma, en werkt samen met tientallen andere universiteiten en onderzoeksinstellingen om links in publicaties voor de eeuwigheid beschikbaar te houden.

Perma stelt bibliotheken in staat om hun gebruikers gratis en vrijelijk deze dienst aan te bieden zodat onderzoekers en auteurs online bronnen kunnen archiveren waar ze naar verwijzen. Ik vond de tijd rijp om daar de Library Windesheim University of Applied Sciences voor aan te melden want ook al weet ik nog niet precies hoe we dit gaan aanbieden aan onze auteurs, ik heb geen enkele twijfel over het nut en de noodzaak ervan.

En verder nog …

Ik heb er zelf nog niets mee gedaan maar ik vind het geweldig dat je nu zelf aan de slag kunt met bibliotheekstatistieken :)

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (3) Write a comment

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top