ebooks bij de bibliotheek

Ebooks bij de Bibliotheek: de cijfers tot en met 2018

In januari 2014 kwam de Bibliotheek met een landelijk ebookplatform voor alle bibliotheekleden om ebooks te kunnen lenen. Sinds 1 januari 2015 is de Koninklijke Bibliotheek verantwoordelijk voor het ebookplatform. Tot het derde kwartaal van 2016 waren er ook cijfers en grafieken beschikbaar over het gebruik van het platform maar inmiddels worden die niet meer gedeeld met “mensen buiten de openbare bibliotheek sector” zoals ik. Desalniettemin zijn de cijfers bekend geworden en bespreek ik deze kort. 

Kort? Nou ja, voor mijn doen dan. Voor zover ik het weet wordt er niet met collectie- en aanschafprofielen gewerkt voor ebooks en zijn er geen cijfers beschikbaar van de onderverdeling in genres van de ebooks, actualiteit van het aanbod of waar leners naar zoeken op onlinebibliotheek.nl bijvoorbeeld.

De cijfers die wel geproduceerd worden zijn enerzijds de absolute aantallen van uitleningen en anderzijds cijfers over de leners van ebooks zelf, zoals via welke route ze het abonnement hebben, actieve accounts, leeftijdsopbouw en via welke bibliotheek ze lid zijn. Die cijfers vind ik zelf minder interessant en dat is maar goed ook voor mijn humeur want ze worden alleen via de besloten website van metdekb.nl verspreid. Waar ik geen toegang tot heb.

Er zijn gelukkig altijd collega’s die het vervolgens met mij delen maar ik heb er dan helemaal geen zin meer in om daarmee aan de slag te gaan. Dat is ook niet nodig overigens want Mark Deckers – die wel toegang heeft – schrijft uitstekende analyses op zijn blog waar ik niets aan toe te voegen heb.

Uitleningen van ebooks bij de Bibliotheek & VakantieBieb 2014-2018

Tenminste, Mark kijkt vooral naar de trends terwijl ik toch graag ook een totaaloverzicht van de cijfers zelf als basis wil gebruiken. En die absolute cijfers ontbreken in de grafiek van Mark. Gelukkig bleek Wim Keizer, ten behoeve van een artikel op Bibliotheekblad.nl, wel alle cijfers van 2018 boven tafel gekregen te hebben en ik maak daar dankbaar gebruik van om mijn eigen staatjes aan te vullen. Het artikel van Wim is overigens zeer de moeite waard want hij is als een kritische accountant flink door alle cijfers gegaan die met ebooks te maken hebben.

ebooks bij de bibliotheek 2014-2018

De uitleningen van ebooks bij de Bibliotheek vallen uiteen in de uitleningen van de ebooks via het ebookplatform (onlinebibliotheek.nl) van de Bibliotheek en de titels die gedownload (“geleend”) worden in de VakantieBieb app die elk jaar in de zomermaanden beschikbaar is.

Eerst de uitleningen: in 2018 werden er 3,51 miljoen uitleningen (3.509.460) geregistreerd vanaf het ebookplatform en dat is een stijging van 9,3% ten opzichte van 2017 toen er 3,21 miljoen uitleningen (3.211.940) plaatsvonden.

Het is een mooie stijging maar wel eentje die een stuk minder is dan de enorme groei die het ebookplatform in de eerste jaren meemaakte natuurlijk. In 2015 was de groei 98,7%, in 2016 74,2% en in 2017 14,6%. Het lag voor de hand dat de groei zou afvlakken – zowel het aanbod van titels als de hoeveelheid potentiele leners is nou eenmaal begrensd – en dat is ook precies wat er nu gebeurt.

Aan de hand van de cijfers van het eerste half jaar van 2018 was mijn verwachting trouwens dat dat die groei er weleens helemaal uit zou kunnen gaan maar de cijfers van het tweede deel van 2018 hebben dat dus ruimschoots gecompenseerd waarmee de groei nog steeds best wel redelijk goed is.

Met het e-lending convenant zetten de o.a. de VOB, KB en het ministerie van OCW vol in op het (beter) beschikbaar maken van actuele en populaire digitale titels. Of het ook effectief zal blijken te zijn om een extra boost te geven aan de ebookuitleningen zal de komende jaren nog moeten blijken. Al verwacht ik hier ook geen wonderen van omdat zelfs bij een – onbereikbaar – 100% aanbod van alle ebooktitels in de NL markt de groei beperkt wordt door het aantal mogelijke leners en de stijgende kosten per ebookuitlening die ook in het convenant geregeld zijn. [van 0,36 euro tot 1,25 euro per uitlening in 2018 naar 0,54 euro tot 1,87 euro per uitlening door de 50% stijging die in het convenant afgesproken is

VakantieBieb in een zomerdip?

De VakantieBieb heeft het in 2018 beduidend minder goed gedaan dan de jaren ervoor. Met 1,71 miljoen downloads (1.709.225) is dat niet alleen 23,1% minder dan de 2.223.530 downloads van 2017 maar weet de VakantieBieb in 2018 maar net 215K downloads boven het aantal van 2014 te blijven.

Het is niet uit cijfers alleen af te leiden of de (voor mij wat onverwachte) stijging van het aantal uitleningen van het ebookplatform gerelateerd is aan het verhoudingsgewijze achterblijven van het gebruik van de VakantieBieb. Feit blijft wel dat als je naar de totalen van zowel uitleningen als VakantieBieb downloads kijkt in 2017 en 2018, je een daling ziet van 4% [in 2017 waren dat er 5.435.470 samen en in 2018 5.218.685] en beide toch wel invloed op elkaar lijken te hebben gehad.

Zelf denk ik dat het niet meer aansluiten op de scholen tijdens de VakantieBieb 2018 een belangrijke oorzaak is van deze zomerdip. De 2018 editie begon deze keer pas op 1 juli terwijl de voorgaande edities allemaal op 1 juni eerder begonnen met het aanbod van kinderboeken zodat dit nog in de klassen meegenomen kon worden. Ik heb het vermoeden dat het aantal downloads van met name de kinderboeken – die dus pas per 1 juli – beschikbaar kwamen een stuk lager uit is gevallen. Een vermoeden dat gesterkt wordt door de aankondiging van de KB over de VakantieBieb 2019 die tijdens het tikken van deze post online kwam te staan en waarin de focus wederom ligt op de scholen. De VakantieBieb 2019 opent dit jaar ook weer op 1 juni i.p.v. een maandje later.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (4) Write a comment

  1. Mijn ervaring met de vakantiebieb 2017-2018 , is dat het aanbod in ‘18 veel minder aantrekkelijk was. De leuke boeken had ik al gelezen, de rest was echt niet m’n smaak. Natuurlijk ben ik niet representatief tussen het hoge cijfer downloads, juist even aanstippen dat ik niet val onder de ‘datum- verklaring’ voor de terugvallende cijfers.

    Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top